ग्रॅज्युएशन झाल्यावर कॉलेज ग्रूपमधल्या प्रत्येकाच्या वाटा वेगवेगळ्या होतात. प्रत्येकाने पोस्ट ग्रॅज्युएशनचं काहीना काहीतरी प्लॅनिंग केलेलं असतं. पण या साऱ्याबरोबर सुरु होतात सुगरिणीचे सल्ले. ज्यांना धड ते स्वतः १०/१२ वी पास कि नापास ते त्यांच त्यांनाच सांगता येत नाही अशी लोक मोठ्या मोठ्या गोष्टी सांगायला सुरुवात करतात. खर तर ग्रॅज्युएशननंतर मी सुद्धा MBA करायच ठरवलं होत. पण काही वैयक्तिक कारणांमुळे ते शक्य झाल नाही. मग रत्नागिरीला असणाऱ्या काही ऑप्शन्सपैकी L.LB हा ऑप्शन निवडून मी. L.LB ला ॲडमिशन घेतली आणि मग गमतीजमतींना सुरुवात झाली.
व्यक्ती तितक्या प्रकृती याचा प्रत्यय मला तेव्हा आला जेव्हा प्रत्येकाने आई बाबांसमोर आपआपली मते मांडण्यास सुरुवात केली. एक काका मोलाचा सल्ला देत मला म्हणाले, "ग्रॅज्युएशनला फर्स्ट क्लास मिळाला म्हणजे वकीलीचा अभ्यास जमेल अस नाही. फार कठीण असतो तो अभ्यास, खायचा भात नव्हे. आजकाल तर फर्स्ट क्लास ग्रॅज्युएट कोणीही होत. गल्लोगल्ली पडलेत असे अनेक".
मग मी ही हसून म्हणाले, "अहो म्हणूनच तर मी L.LB करतेय ना नाहीतर मी पण त्या गल्लोगल्ली पडलेल्यांपैकीच एक नाही का होणार?"
काका गप्प बसले पुढे काय बोलायचं सुचलं नाही बहुदा म्हणून मग त्यांनी आपला मोर्चा माझ्या आईकडे वळवला आणि म्हणाले, "तुमची मुलगी फाटकन बोलते कोणालाही. आता तर काय वकील होणार मग तर बघायलाच नको......माझं काही नाही हो पण बघा विचार करा. वकील मुलींची लग्ने सहजासहजी जमत नाहीत हो".
त्यांच्या या दोन परस्परविरोधी वाक्यांवर मात्र मला प्रचंड हसायला आलं. मला वकीलीचा अभ्यास झेपणार नाही अस इनडायरेक्टली बोलणारे काका चक्क मी वकील झाल्यानंतरही काळजी करत होते. काहींना तर माझ्या लग्नाची फारच चिंता अशा लोकांनी चक्क स्थळ सांगायला सुरुवात केली.
या साऱ्यात भरीस भर म्हणजे लॉ कॉलेजच टायमिंग संध्याकाळी ५ ते ८ होतं. हे म्हणजे माकडाच्या हाती कोलीत देण्याचा प्रकार झाला होता. त्यामुळे M.Com करायच इथपासून जीवाला घोरपर्यंतच्या विषयांवर चर्चा सुरु झाली होती आणि होणाऱ्या प्रत्येक चर्चेबरोबर माझी चिडचिड वाढत होती. काही लोकांची बोलणी ऐकून तर सहनही होत नाही आणि सांगताही येत नाही अशी माझी अवस्था झाली होती. त्यातच आमच्याकडे नेहमी येणारे एक सद्गृहस्थ त्या दिवशी आमच्याकडे आले होते. खरेदी विक्री आणि एकूणच ॲग्रीमेंट वगैरेची कामे ते करत असत. शिक्षण जेमतेम ग्रॅज्युएट असेल नसेल. मी L. LB करतेय म्हटल्यावर त्यांनी मला विविध प्रश्न विचारायला सुरुवात केली ..... यावर मी त्यांना फक्त एवढच सांगितल की आत्ता आम्हाला यातलं काहीच शिकवलं नाहीये. पहिल्या सेमिस्टरला लीगल लॅंग्वेज, कॉंस्टिट्यूशन असेच विषय आहेत. 'बरं' अस म्हणत आपलं जमिनींच्या व्यवहारासंबधीतलं ज्ञान किती महान आहे आणि प्रक्टिसिंग ॲडव्होकेटपेक्षा मी कसा हुशार आहे हे सांगायला सुरूवात केली. त्यानंतर अस बरेचदा घडलं. मी मनातून त्या काकांवर फार वैतागले होते पण आई बाबांसमोर त्यांना काही बोलूही शकत नव्हते. अखेर मला ती संधी मिळाली. त्या दिवशी संध्याकाळी मी कॉलेजला जायच्या गडबडीत होते. तेवढ्यात ते काका आले. नेहमीप्रमाणे प्रश्न विचारायला सुरुवात केली, " काय मग पहिल्या सेमिस्टरला किती विषय राहिले?" मी काहीस चिडूनच सांगितल, "एकही नाही कॉलेजमध्ये सेकंड आले मी. सगळे विषय क्लिअर आहेत.” यावर काका हसत म्हणाले, "सोपेच तर विषय होते सगळे काय बरोबर ना?" मला खर तर मनातून प्रचंड राग आला होता पण तरीही मी गप्प राहिले. मग पुढचे प्रश्न सुरु झाले कुठले विषय कोण शिकवत वगैरे. मी नाईलाजाने इच्छा नसताना त्यांच्या प्रश्नांची उत्तरे देत होते. अशातच त्यांचा पुढचा प्रश्न आला, "मग ते ×××× वकील काय शिकवतात कि नाही तुम्हाला?" "IPC " मी सांगितले. मग त्यांनी ×××× हे वकील कितीही मोठे असले तरी त्यांच्यासमोर मी कसा ग्रेट आहे याची टिमकी वाजवायला सुरुवात केली. मी मनातून वैतागले होते. एवढ्यात परत त्यांनी विचारले, " मग काय काय झालं शिकवून?" या माणसाला IPC म्हणजे काय हे नीटस कळलेलं नाही हे एव्हाना माझ्या लक्षात आलं होत. मिळालेल्या संधीचा सदुपयोग करुन घेणे या वकीलीच्या पहिल्या धड्याचा वापर करत मी त्यांना सांगितल, "Section 494- Bigamy अर्थात बहुपत्नित्व" IPC म्हणजेच Indian Penal Code नुसार हा गुन्हा आहे आणि त्यासाठी ७ ते १० वर्षांपर्यंतची शिक्षा होवू शकते” (त्या काकांच्या नात्यातल्या कोणीतरी बहुदा त्यांच्या भावाने दोन लग्ने केली होती आणि दोन्ही बायका एकाच घरात रहात होत्या.) माझ उत्तर ऐकून त्यांचा चेहरा खर्र्कन पडला. खर तर मला सगळा सेक्शन त्यांना डिटेलमध्ये समजावायचा होता पण माझ्या आई बाबांनी माझ्याकडे एक जळजळीत कटाक्ष टाकला आणि मी उशीर होतोय अस म्हणत चटकन बॅग घेवून कॉलेजला निघून गेले. त्यानंतर मात्र आजतागायत त्या काकांनी मला लॉ या विषयावर एकही प्रश्न विचारला नाही. पुढे एकही ATKT न लागता सहाही सेमिस्टर्स पूर्ण झाली. खर तर हे त्या काकांना सांगायची खूप इच्छा होती पण ते काही जमलं नाही.
©मानसी जोशी
व्यक्ती तितक्या प्रकृती याचा प्रत्यय मला तेव्हा आला जेव्हा प्रत्येकाने आई बाबांसमोर आपआपली मते मांडण्यास सुरुवात केली. एक काका मोलाचा सल्ला देत मला म्हणाले, "ग्रॅज्युएशनला फर्स्ट क्लास मिळाला म्हणजे वकीलीचा अभ्यास जमेल अस नाही. फार कठीण असतो तो अभ्यास, खायचा भात नव्हे. आजकाल तर फर्स्ट क्लास ग्रॅज्युएट कोणीही होत. गल्लोगल्ली पडलेत असे अनेक".
मग मी ही हसून म्हणाले, "अहो म्हणूनच तर मी L.LB करतेय ना नाहीतर मी पण त्या गल्लोगल्ली पडलेल्यांपैकीच एक नाही का होणार?"
काका गप्प बसले पुढे काय बोलायचं सुचलं नाही बहुदा म्हणून मग त्यांनी आपला मोर्चा माझ्या आईकडे वळवला आणि म्हणाले, "तुमची मुलगी फाटकन बोलते कोणालाही. आता तर काय वकील होणार मग तर बघायलाच नको......माझं काही नाही हो पण बघा विचार करा. वकील मुलींची लग्ने सहजासहजी जमत नाहीत हो".
त्यांच्या या दोन परस्परविरोधी वाक्यांवर मात्र मला प्रचंड हसायला आलं. मला वकीलीचा अभ्यास झेपणार नाही अस इनडायरेक्टली बोलणारे काका चक्क मी वकील झाल्यानंतरही काळजी करत होते. काहींना तर माझ्या लग्नाची फारच चिंता अशा लोकांनी चक्क स्थळ सांगायला सुरुवात केली.
या साऱ्यात भरीस भर म्हणजे लॉ कॉलेजच टायमिंग संध्याकाळी ५ ते ८ होतं. हे म्हणजे माकडाच्या हाती कोलीत देण्याचा प्रकार झाला होता. त्यामुळे M.Com करायच इथपासून जीवाला घोरपर्यंतच्या विषयांवर चर्चा सुरु झाली होती आणि होणाऱ्या प्रत्येक चर्चेबरोबर माझी चिडचिड वाढत होती. काही लोकांची बोलणी ऐकून तर सहनही होत नाही आणि सांगताही येत नाही अशी माझी अवस्था झाली होती. त्यातच आमच्याकडे नेहमी येणारे एक सद्गृहस्थ त्या दिवशी आमच्याकडे आले होते. खरेदी विक्री आणि एकूणच ॲग्रीमेंट वगैरेची कामे ते करत असत. शिक्षण जेमतेम ग्रॅज्युएट असेल नसेल. मी L. LB करतेय म्हटल्यावर त्यांनी मला विविध प्रश्न विचारायला सुरुवात केली ..... यावर मी त्यांना फक्त एवढच सांगितल की आत्ता आम्हाला यातलं काहीच शिकवलं नाहीये. पहिल्या सेमिस्टरला लीगल लॅंग्वेज, कॉंस्टिट्यूशन असेच विषय आहेत. 'बरं' अस म्हणत आपलं जमिनींच्या व्यवहारासंबधीतलं ज्ञान किती महान आहे आणि प्रक्टिसिंग ॲडव्होकेटपेक्षा मी कसा हुशार आहे हे सांगायला सुरूवात केली. त्यानंतर अस बरेचदा घडलं. मी मनातून त्या काकांवर फार वैतागले होते पण आई बाबांसमोर त्यांना काही बोलूही शकत नव्हते. अखेर मला ती संधी मिळाली. त्या दिवशी संध्याकाळी मी कॉलेजला जायच्या गडबडीत होते. तेवढ्यात ते काका आले. नेहमीप्रमाणे प्रश्न विचारायला सुरुवात केली, " काय मग पहिल्या सेमिस्टरला किती विषय राहिले?" मी काहीस चिडूनच सांगितल, "एकही नाही कॉलेजमध्ये सेकंड आले मी. सगळे विषय क्लिअर आहेत.” यावर काका हसत म्हणाले, "सोपेच तर विषय होते सगळे काय बरोबर ना?" मला खर तर मनातून प्रचंड राग आला होता पण तरीही मी गप्प राहिले. मग पुढचे प्रश्न सुरु झाले कुठले विषय कोण शिकवत वगैरे. मी नाईलाजाने इच्छा नसताना त्यांच्या प्रश्नांची उत्तरे देत होते. अशातच त्यांचा पुढचा प्रश्न आला, "मग ते ×××× वकील काय शिकवतात कि नाही तुम्हाला?" "IPC " मी सांगितले. मग त्यांनी ×××× हे वकील कितीही मोठे असले तरी त्यांच्यासमोर मी कसा ग्रेट आहे याची टिमकी वाजवायला सुरुवात केली. मी मनातून वैतागले होते. एवढ्यात परत त्यांनी विचारले, " मग काय काय झालं शिकवून?" या माणसाला IPC म्हणजे काय हे नीटस कळलेलं नाही हे एव्हाना माझ्या लक्षात आलं होत. मिळालेल्या संधीचा सदुपयोग करुन घेणे या वकीलीच्या पहिल्या धड्याचा वापर करत मी त्यांना सांगितल, "Section 494- Bigamy अर्थात बहुपत्नित्व" IPC म्हणजेच Indian Penal Code नुसार हा गुन्हा आहे आणि त्यासाठी ७ ते १० वर्षांपर्यंतची शिक्षा होवू शकते” (त्या काकांच्या नात्यातल्या कोणीतरी बहुदा त्यांच्या भावाने दोन लग्ने केली होती आणि दोन्ही बायका एकाच घरात रहात होत्या.) माझ उत्तर ऐकून त्यांचा चेहरा खर्र्कन पडला. खर तर मला सगळा सेक्शन त्यांना डिटेलमध्ये समजावायचा होता पण माझ्या आई बाबांनी माझ्याकडे एक जळजळीत कटाक्ष टाकला आणि मी उशीर होतोय अस म्हणत चटकन बॅग घेवून कॉलेजला निघून गेले. त्यानंतर मात्र आजतागायत त्या काकांनी मला लॉ या विषयावर एकही प्रश्न विचारला नाही. पुढे एकही ATKT न लागता सहाही सेमिस्टर्स पूर्ण झाली. खर तर हे त्या काकांना सांगायची खूप इच्छा होती पण ते काही जमलं नाही.
©मानसी जोशी
No comments:
Post a Comment