ब्रेकिंग न्यूज आणि चॅट शो

ब्रेकिंग न्यूज…

नुकत्याच हाती आलेल्या बातमीनुसार गेल्यावर्षी दुष्काळग्रस्त असलेल्या पाणीपूर गावात आज चक्क 25 mm पावसाची नोंद झाली. या पावसामुळे गावकरी सुखावले असून जाणून घेऊया गावकऱ्यांची मतं आमचे प्रतिनिधी निखिल यांच्याकडून…

हॅलो...हॅलो… निखिल तुम्हाला माझा आवाज ऐकू येतोय का? हॅलो… हा बोला निखिल….

माफ करा तांत्रिक अडचणींमुळे निखिलशी संपर्क होऊ शकत नाही… तोपर्यंत आपल्या स्टुडियोत या क्षणाला उपस्थित असणाऱ्या काही महत्वाच्या माणसांशी वार्तालाप करून त्यांची मते जाणून घेऊयात…

आपल्या सोबत उपस्थित आहेत विरोधी पक्ष नेते अण्णाभाऊ, आमदार तात्यासाहेब, ज्योतिष विभूषित संत महाराज आणि वेधशाळेतील रिटायर्ड ऑफिसर आणि  पर्यावरण अभ्यासक श्रीयुत अंदाजे….

तर आमदारसाहेब पहिला प्रश्न तुम्हाला … गेल्या वर्षी दुष्काळग्रस्त असणाऱ्या गावात आज 25 mm पाऊस पडला याबद्दल काय वाटतं तुम्हाला ?

तात्यासाहेब: हे बघा आमचं सरकार नुकतच सत्तेत आलं आहे आणि सत्तेत आल्यापासून या सगळया सुधारणा घडवून आणायला सुरवात केली आहे.

अण्णासाहेब: आव काय बोलताय तुम्ही तात्यासाहेब? आमी सत्तेत असताना काय त्या गावात जाणारे ढग अडवून ठेवत होतो व्हय?

तात्यासाहेब: तुमच्या पाऊस आणि धरणं यांच्या धोरणाबद्दल न बोललेलेच बरे..

अण्णासाहेब: आता धरणांचा मुद्दा कुटं आला हितं? आणि पाणीपूर मध्ये काय यांचा पक्ष सत्तेत आल्यामुळं पाऊस पडला व्हय...

एक मिनिट अण्णासाहेब तुम्हालाही बोलण्याची संधी देण्यात येईल. तोपर्यंत दुसरा प्रश्न संत महाराज तुमच्यासाठी …

काय वाटतं तुम्हाला आजच्या पावसाबद्दल?

संत महाराज: (पोथी समोर घेऊन चष्मा लावून) हे बघा पाणीपूरच्या पत्रिकेनुसार त्यांची साडेसाती आता संपलेली आहे त्यामुळे आता यावर्षी तिथे चांगला पाऊस पडेल.

तात्यासाहेब: आमचा पक्ष सत्तेत आल्यापासून पाणीपूर काय अख्ख्या देशाचीच साडेसाती संपली आहे.

अण्णासाहेब: हे बघा उगाच कुटल्या बी गोष्टी चा संबंध तुमच्या सत्तेशी जोडू नका.

..एक मिनिट अण्णासाहेब मी लवकरच तुमच्या प्रश्नापाशी येतेय पण त्याआधी मी पर्यावरण अभ्यासक श्रीयुत अंदाजे यांना आजच्या पावसाबद्दल  त्यांचं मत विचारते

अंदाजे: अहो नैऋत्येस वाहणाऱ्या वाऱ्यांमुळे हा पाऊस पडलेला आहे. बाकी ग्रह तारे वगैरे सगळं झूठ असतं हो.

संत महाराज: हे बघा उभं आयुष्य वेधशाळेत नोकरी करूनही एकदाही अंदाज बरोबर आला नाही तुमचा. मी सांगितलेली 70% भविष्य बरोबर असतात.

अंदाजे: म्हणजे 70% अंधारात मारलेले बाण लागले असं म्हणा ना.

तात्यासाहेब: आम्ही सत्तेत आल्यावर वेधशाळेसाठी आधुनिक उपकरणे खरेदी करण्याच्या प्रयत्नात आहोत. यामुळे अचूक अंदाज वर्तविण्यात हवामान खाते यशस्वी होईल.

अण्णासाहेब: हे बघा आम्ही सत्तेत असताना बी आधुनिक उपकरणे हवामान खात्याला पुरवली होती. विचरा की या अंदाजे सायबासनी.

…. अण्णासाहेब मी तुमच्या प्रश्नाकडे वळतेय पण त्याआधी….

अण्णासाहेब: मगाच पासन बघतूया मी बोलायला लागलो की “मी तुमच्या प्रश्नाकडे वळतेय”, असं म्हनून थांबवताय मला.. बोलूच द्यायचं नव्हतं तर कशापायी बोलावलं मला.

… माफ करा अण्णासाहेब आत्ता पाणीपूर गावात असणाऱ्या आमच्या प्रतिनिधींशी आमचा संपर्क होतोय….

हॅलो …. हा निखिल बोला….

निखिल: पाणीपूर मध्ये सर्व लोक खूप खुश आहेत. जवळपास दीड वर्षांनी पाऊस पडल्यामुळे इथली जनता सुखावली आहे. मुले आनंदाने पावसात भिजतायत। आणि ….

माफ करा … पुन्हा निखिलशी संपर्क तुटलाय.. आता स्टुडियोत मान्यवरांना प्रश्न विचारण्यासाठी  येणाऱ्या नागरिकांच्या फोन कॉल्सकडे वळूया..

पहिला फोन आहे पुण्याहून ××××× यांचा

हॅलो… हा बोला…..तुम्हाला कोणाला प्रश्न विचारायचा आहे.

पलीकडून: हे बघा मला तुम्हालाच प्रश्न विचारायचा आहे. साधा 25 mm पाऊस पडला त्याची ब्रेकिंग न्यूज कसली आणि

चॅट शो कसले करता ? तुमच्याकडे दाखवायला दुसरं काही नसेल तर…..

हॅलो हॅलो श्री  ××××× यांच्याशी आपला संपर्क तुटलेला आहे. आता पुढच्या फोन कॉलकडे वळण्यापूर्वी घेऊया एक छोटासा ब्रेक! कुठेही जाऊ नका पाहत रहा……

©मानसी जोशी

LBGT

#LGBT
 काल  सर्वोच्च न्यायालयाने कलम ३७७ मधील LGBT बद्दलची तरतूद कालबाह्य ठरवून रद्द केली. या निर्णयाचे अनेकांनी स्वागत केले तर काहींनी यावर टिका केली. याविषयी कोणाची काय मते आहेत, ती चूक आहेत का बरोबर याबद्दल मला काहीच बोलायच नाही. तो या पोस्टचा मुद्दाही नाही. फक्त काही पोस्ट्स व कमेंट्स वाचून जाणवलं अनेकांना IPC च कलम 377 काय आहे हेच माहिती नाही. निव्वळ अर्धवट माहिती  आणि पूर्वग्रहदूषित विचांरांमुळे सर्वोच्च न्यायालयावर ताशेरे ओढायच काम चालू आहे. मुळात IPC हा 150 वर्षांहूनही जुना  ब्रिटिशकालीन  ॲक्ट आहे. भारताच संविधान(constitution) त्यानंतर अस्तित्वात आलं.  त्यामुळे संविधानातील तरतूदींच्या विरोधात जाणार कुठलही कलम अथवा त्यामधील तरतूद रद्द करणे हे आवश्यक होतं.कारण संविधान  हे सर्वात महत्वाच आहे. देशातील सर्व कायदे संविधानातील तरतुदींचा विचार करुनच तयार करणे आवश्यक आहे.

Section 377 of IPC, 1862

"Unnatural offences: Whoever voluntarily has carnal intercourse against the order of nature with any man, woman or animal shall be punished with imprisonment for life, or with imprisonment of either description for a term which may extend to ten years, and shall also be liable to fine."
    This involves sexual acts between consenting adults (both homosexual and heterosexual adults), even within the privacy of their rooms.

यामधील voluntarily  carnal आणि against the order of nature हे शब्द महत्वाचे आहेत कारण हे शब्द वापर  संदिग्ध आहेत.  अनेकांनी LGBT हे अनैसर्गिक मानलं आहे. पण मुळात जी भावना नैसर्गिक आहे ती   अनैसर्गिक कशी असू शकेल?  मला नाही वाटत कोणी स्वतःहून मुद्दाम असं बनत असेल. काहींनी या मुद्द्यावर टिका करताना या लोकांची तुलना रेपिस्ट लोकांशी केली. अशा लोकांनी यातील voluntarily या शब्दाचा नक्की विचार करावा. कारण voluntarily म्हणजेच ऐच्छिक म्हणजेच इथे दोघांचीही संमती हा खूप महत्वाचा मुद्दा आहे. बलात्कारामध्ये संमती नसते, बळजबरी असते.
     भारताच्या संविधानानुसार Right to Privacy  हा  Fundamental Right आहे. त्यामुळे IPC चा कलम 377 हा Right to privacy च्या विरोधात आहे. या मुद्द्यावर विचार करुन सुप्रिम कोर्टाने कलम 377 LGBT संबंधित तरतूद कालबाह्य ठरवून रद्द केली.
     ही माणसं त्यांच आयुष्य जगत असतात. त्यांना निसर्गानेच अस घडवल आहे,  यामध्ये त्यांचा काय दोष? तसही जो मुद्दा निव्वळ त्यांचा वैयक्तिक मुद्दा आहे त्यावर इतरांनी चर्चा करण्याच कारणच काय? जोपर्यंत या व्यक्ती कोणाला त्रास देत नाहीत तोपर्यंत या व्यक्तींवर टिका करण्याचा अधिकार कोणालाही नाही. अशा व्यक्तीही एक माणूसच आहेत. त्यांच्याबाबतीत दुजाभाव कशासाठी?
थोडसं विषयांतर होतय असं वाटेल कदाचित पण कालच एक व्हिडिओ बघितला ज्यामध्ये एक स्त्री तिच्या घरात काम करणाऱ्या लहान मुलीला  बेमालूमपणे मारत होती. अशी उदाहरणं द्यायची तर शेकड्यांनी देता येतील. मुद्दा हा आहे की काही कालवधींनंतर अशा व्यक्तींनाही समाजात माणूस म्हणून स्थान मिळतं. पण LGBT व्यक्ती कोणाच्या अध्यात मध्यात नसूनही   समाज त्यांना सहजी स्विकारत नाही. का? ती सुद्धा माणसच आहेत.  त्यांना समाजात समानतेची वागणूक मिळणं हा त्यांचा मूलभूत अधिकार आहे.
   या पोस्टमधून काय चूक काय बरोबर, संस्कृती वगैरे कुठल्याही मुद्द्यावर मला काहीच बोलायच नाही. मला फक्त एवढच म्हणायचय 'जगा आणि जगू द्या' हे तत्व जर प्रत्येकाने स्विकारल तर बरेचसे सामाजिक प्रश्न सुटतील.
©मानसी जोशी

 

एका आईचे मनोगत

बास करा एका निष्पाप मुलीच्या दु:खद कहाणीचा राजकारणासाठी, टीआरपीसाठी वापर करणे. आधी निर्भया आता असिफा आणि न जाणो अशा अजून किती असतील?
    बलात्काऱ्याला आणि पीडिताला जात, धर्म नसतो. एकाची असते ती गलिच्छ वासना आणि दुसरी असते ती त्या वासनेला  बळी पडलेली निष्पाप कळी.
     सत्ताधारी आणि विरोधी दोघेही या प्रसंगाचा आपआपल्या पक्षासाठी वापर करुन घेणार. मीडिया सतत तेच तेच दाखवून आपला टिआरपी वाढवायचा प्रयत्न करणार. उद्या न्याय मिळेलही आसिफाला, जसा निर्भयाला मिळाला; पण तिच्या आई वडिलांच काय ? त्यांना त्यांची मुलगी कधीच परत मिळणार नाही.
     असिफाच्या जागी पूजा, जसविंदर, ज्यूली  कोणीही असू शकत. कधी त्यांच्या कपड्यांवर टिका/ चर्चा तर कधी त्यांच्या धर्मावर .. पण कधीतरी विचार करा त्या जीवाचे किती हाल होत असतील. मन, शरीर, आत्मा सगळ्याचीच अवहेलना, कूचेष्टा सहन करताना काय परीस्थीती ओढावत असेल त्या निष्पाप जीवावर?
       "मन चिंती ते वैरी न चिंती" असं म्हणतात ते खरच आहे. कधीकधी मनात विचार येतो,  "या जागी आपली मुलगी असती तर?" काळजात धस्स होतं मग.... ज्या गोष्टीची कल्पनाही सहन करु शकत नाही ती गोष्ट कोणाच्यातरी लेकीच्या बाबतीत घडलेय .... नाही नाही .....कल्पनाच करु शकत नाही मी त्या आई-वडिलांच्या दु:खाची. ज्या मुलीला नऊ महिने आपल्या पोटात वाढवल आणि त्यानंतर आठ वर्ष फुलासारख जपल, तिच्यासाठी अगणित स्वप्न पाहिली ... त्या लेकीची अशी अवस्था?.... कस सहन करत असेल ती माऊली? असं म्हणतात, 'एक पुरुष आयुष्यात सगळ्यात जास्त प्रेम कोणावर करत असेल तर ते आपल्या मुलीवर.' काय अवस्था झाली असेल त्या बापाची आपल्या मुलीच शव बघितल्यावर?
      अशा दु:खद घटनांचा उपयोग आपल्या स्वार्थासाठी करण्याची प्रवृत्ती खरच चीड आणणारी आहे. मी कुठल्याही पक्षाची समर्थक नाही. मला राजकारणाशी काहीही देणं घेणं नाही. मी एका मुलीची आई आहे आणि अशा प्रसंगानंतर एका आईच्या मनात ज्या गोष्टी येत असतील त्याच गोष्टी माझ्या मनात आल्या. जे घडल ते खूपच दूर्दैवी होत पण त्याहीपेक्षा या घटनेच  स्वार्थासाठी जे भांडवल केल जातय  ते यापेक्षाही दु:खद आहे.
  आपण चार दिवस चर्चा करु, काही जण नराधमांना शिक्षा झाली पाहिजे म्हणून मोर्चे निघतील तिथेही पुन्हा दगडफेक, जाळपोळ यासारखे प्रकार घडतील, पण पुढे काय? मुळात ही नीच प्रवृत्ती नष्ट व्हायला पाहिजे यासाठी काय करता येइल याचा निदान विचार तरी करतो का आपण? खरच हा विचार करायला हवा अस नाही वाटत तुम्हाला ?

©मानसी जोशी

जागतिक महिला दिन

काल जागतिक महिला दिन साजरा केला गेला. खरतर जागतिक या शब्दाची मला जरा गंमतच वाटते. बहुतांश वेळा #जागतिक असणाऱ्या गोष्टी या फक्त शहरांपुरत्याच किंवा "ठरावीक" क्लासपुरत्याच मर्यादित असतात. खेड्या पाड्यातल्या अनेक  लोकांना याबद्दल काहीच माहिती नसते किंवा माहिती असली तरी त्यांना त्याच्याशी काही देणं घेणं नसतं.

    अनेक महिला, "आमची कोणाला काळजी आहे?" असा सूर नेहमी आळवत बसतात. महिला दिनानिमित्त मेडिकल फिल्डमध्ये हेल्थ चेकअपवर विविध प्रकारची डिस्काउंट्स ऑफर केली जातात. किती महिला याचा लाभ घेतात? आणि ज्या महिला याचा लाभ घेतात त्यांच्यामध्ये गरीब किंवा गरजू महिलांच प्रमाण नगण्य आहे. ही खरोखरच खेदाची बाब आहे. आपली काळजी आपणच घ्यायला हवी हे कधी पटणार?

  काल स्त्री ची महती सांगणाऱ्या अनेक पोस्ट्स वाचनात आल्या. काही आवडल्या, पटल्या; काही नाही पटल्या. माझ्या मते खरा महिला दिन तेव्हाच सेलिब्रेट होइल जेव्हा स्त्री हिच स्त्री ची शत्रू असते हे वाक्य खोटं ठरेल.

बहुतांश वेळा "ती"ला समजून घेणारा "तो" असतो. हा "तो" कोणीही असू शकतो; भाऊ, मित्र, वडील, सासरा, दिर... कोणीही.
ऑफिसमध्ये लेडी बॉसपेक्षा जेड्स बॉसच अडचणी व्यवस्थित समजून घेतात.

   आज जवळपास ५०% ते ६०% घटस्फोटांच कारण हे मुलाच्या आईचा आणि बहिणीचा किंवा मुलीच्या आईचा संसारातला हस्तक्षेप हे आहे.

   आजही सर्रासपणे स्त्री भ्रूण हत्या होते. दुर्दैवाने याचं प्रमाण शिक्षित कुटुंबात जास्त आहे. हो शिक्षितच कारण शिक्षणाने माणूस फक्त शिक्षित होतो सुशिक्षित होतोच असं नाही.
   माझ्या माहितीतल्या एका कुटुंबातल्या मोठ्या मुलाला मुलगी होती. धाकट्या मुलाची बायको जेव्हा गरोदर राहिली तेव्हा त्या मुलाच्या आईचे उद्गार ऐकून मी थक्क झाले. त्या मुलाची आई म्हणाली, "मी आयुष्यात काही पुण्य केल असेन तर हिला मुलगा होइल." म्हणजे मुलगी जन्माला आली तर बाईसाहेबांनी पाप केल आहे असा अर्थ होतो का? हे असं बोलणं म्हणजे स्वतःच्या जन्माचा, स्त्रीत्वाचा अपमान आहे असा विचार एक क्षणही त्या बाईंच्या मनात आला नसेल? त्या मुलाची बहीण आपल्या भावाला मुलगा व्हावा म्हणून नवस बोलली होती. हे असे प्रसंग बघितले की खरच खूप संताप येतो.

   मॉर्निंग वॉकला बायकांचा ग्रूप चालताना दिसला की हमखास सूनेविषयी किंवा नणंदेविषयीच्या कागाळ्याच बहुतांश वेळा ऐकू येतात
  मध्यंतरी एक मैत्रीण बोलताना सहज म्हणाली, "माझी सासू माझा आधार आहे". हे ऐकल्यावर अगदी मनापासून त्या दोघींचही कौतुक वाटल. सूनेच्या करिअरसाठी घराची आणि नातवडांची जबाबदारी स्विकारणाऱ्या बायकाही आहेत अगदीच नाही असं नाही. पण त्याच प्रमाण खूप कमी आहे. पण हळूहळू हे प्रमाण वाढेल अशी आशा ठेवूयात. खरतर हे प्रमाण वाढायला हवं तरच भविष्यात खऱ्या अर्थाने "महिला दिन" साजरा होइल अन्यथा महिला "दीन" बनूनच रहातील.

©मानसी जोशी
   ०९/०३/२०१८

जाहिरात....Advt का जमाना हैं

काल एक सगळ्यात महत्वाची बातमी आली ती म्हणजे  सरकारने कंडोम ॲड बॅन केल्या आहेत(सकाळी 6 ते रात्री 10 ). खर तर हे खूप आधीच व्हायला हवं होतं. फक्त कंडोमचीच नाही तर इतर अनेक जाहिराती अशा आहेत ज्या खरोखरच बॅन करणं आवश्यक आहे.

    यामध्ये प्रामुख्याने काही  डिओ स्प्रेच्या  जाहिराती, "स्टॅमिना" वाढविणारी औषधे,  पेगान्यूज किंवा तत्सम प्रेग्नंसी किट, आय पिल,  अनवॉन्टेड 21 सारख्या टॅबलेट्स इतकच काय तर  मी म्हणेन सॅनिटरी नॅपकिन्सच्या जाहिरातीसुद्धा बॅन करायला हरकत नाही.

काही डिओ स्प्रे च्या जाहिराती बघून असं वाटत; पुरुषांनी डिओ फक्त बायकांना आकर्षित करण्यासाठीच वापरायचा असतो.

पेगान्यूज किंवा तत्सम प्रेग्नंसी किट, अनवॉन्टेड 21 सारख्या टॅबलेट्स, आय पिल , "स्टॅमिना" वाढविणारी औषधे, या गोष्टी खर तर #मेडिसीन या कॅटॅगरीमध्ये मोडतात. त्याची जाहिरात करायची मुळातच गरज काय?

    थोड विषयांतर होतय असं वाटेल कदाचित पण मध्यंतरी वाचनात आलेली एक धक्कादायक आणि दुर्दैवी गोष्ट म्हणजे 'आय पिल', 'अनवॉन्टेड 21' या अशा प्रकारच्या टॅबलेट्स खरेदी करणार्‍यामध्ये अविवाहित तरुणी अग्रेसर आहेत. खास करुन 16 ते 20 या वयोगटातील मुली. विवाहित स्त्रियांच्या तुलनेत यांच प्रमाण कितीतरी पटीने जास्त आहे. बरेचदा या मुली अशा टॅबलेट्स  मेडिकल प्रिस्क्रिप्शन शिवाय खरेदी करतात. सतत या टॅबलेट्स घेतल्यामुळे पुढे जाऊन आरोग्याच्या अनेक तक्रारी निर्माण होतात. पण दुर्दैवाने या मुली फक्त जाहिराती बघून अशा गोळ्या घेतात. खर तर मेडिकल प्रिस्क्रिप्शन असल्याशिवाय अशा टॅबलेट्स विकणं बेकायदेशीर आहे पण तरीही सर्रास बहुतांश मेडिकल स्टोअर्समध्ये  या टॅबलेट्स    प्रिस्क्रिप्शनशिवायच विकल्या जातात.

     टिव्हीवरचे अनेक कार्यक्रम घरात आबालवृद्ध एकत्र बसून बघतात. त्यावेळेस या अशा जाहिराती लागल्या की खूपच अवघडल्यासारख होतं. लहान मुलांच्या अनेक प्रश्नांना उत्तरे द्यावी लागतात.  मुलांना सगळ्या गोष्टींची माहिती द्यायला हवी अस सांगणारे अनेक महाभाग असतील. पण कुठली माहिती कुठल्या वयात द्यायची याला काही नियम आहेत .कुठल्याही गोष्टीची माहिती मुलांना योग्य वयात करुन देणं आवश्यक आहे. अन्यथा त्याचे विपरीत परीणाम होतात आणि मुलांच  बालपण हरवून जातं.

    माझ्या माहितीतल्या एका चौथीत शिकणाऱ्या मुलीने सहज कुतूहल म्हणून सॅनिटरी नॅपकिन्सच्या जाहिरातीबद्दल स्कूल बसमध्ये चर्चा केली. त्यावेळी बसमधल्या एका आठवीत शिकणाऱ्या मुलीने तिला अमुल्य ज्ञान दिलं. त्या ज्ञानामूळे ती मुलगी इतकी घाबरली की बिचारी दोन दिवस झोपू शकली नाही. मग आईने कसबस समजावल्यावर थोडी नॉर्मल झाली. पण तरीही 'त्या चार दिवसांची' अनाठायी भीती तिच्या मनात थोड्या प्रमाणात अजूनही आहेच. या घोळाला काही प्रमाणात सॅनिटरी नॅपकिन्सच्या जाहिरातीही जबाबदार आहेत. बरं या जाहिरातींमध्ये अत्यंत आवश्यक असणारी नॅपकिन्सच्या विल्हेवाटीची माहिती दिलीच जात नाही.

     गोरं बनविणाऱ्या क्रिम्सच्या जाहिरातींबद्दल तर जास्त काही न बोललेलच बरं. गोरेपणा म्हणजे सौदर्य या परंपरागत नियमाला कधी छेद जाणार कोणास ठावूक?
एक इटालियन नुडल्सची जाहिरात तर खरोखरच संतापजनक आहे. यामध्ये एक टिनएजर  मुलगी आईच्या तोंडावर दार बंद करुन घेते आणि नंतर आईने  'त्या' ब्रॅन्डच्या टेस्टी नूडल्स बनविल्यावर मात्र शेवटी मैत्रीणींसमोर 'मग आई कोणाची आहे ' असं निर्लज्जपणे म्हणते. आईच्या तोंडावर दार लावणारी मुलगी आणि त्याच काहीही न वाटणारी आई; हे बघून खरोखरच संताप येतो.

    मुलं कळत नकळत या अशा प्रकारच्या जाहिराती फॉलो करत असतात. जाहिरात ही एक कला आहे. अशा अनेक जाहिराती आहेत ज्या संस्मरणीय झाल्या आहेत. पण आजकाल जाहिरात म्हटल्यावर ॲटीट्यूड दाखवणारे  सेलिब्रेटीज, कमीत कमी कपडे, स्टंट्स, अशा अनेक गोष्टी प्रामुख्याने आढळतात. जाहिरात सुयोग्य पद्धतीने करणं ही प्रत्येक उत्पादकाची नैतिक जबाबदारी आहे असं मला वाटतं.
   
या विषयावर लिहायचा कधी विचार नव्हता केला. पण परवा माझ्या एका आवडत्या काकूने या विषयावर लिहायला सांगितल आणि कालची बॅनची बातमी यामुळे ही पोस्ट लिहिली आहे.

©मानसी जोशी

इगो का स्वाभिमान

ती बॅग घेवून जायला निघाली.
भरलेल्या डोळ्यांनी तिने त्याच्याकडे बघितलं. तो तसाच शांत उभा होता.
तिने दार उघडलं आणि बाहेर पाऊल टाकण्यापूर्वी पुन्हा एकदा त्याच्याकडे वळूनबघितलं.
आता त्याच्याही मनात कालवाकालव होत होती. मनातून त्याला खूप वाटत होतं; सांगाव तिला, "अशी जावू नकोस ना मला एकट्याला सोडून......." पण त्याचा 'इगो' त्याला तसं करायची परवानगी देत नव्हता. कारण त्याने तिला जायला सांगितलं नव्हतं. ती स्वतःहून जात होती.
तो थांबवेल या आशेने काही क्षण ती दारातच उभी राहिली. मनातून तिला खूप वाटत होतं, परत फिरुन त्याला मिठी मारावी. पण तिचा 'इगोही' काही कमी नव्हता. तो थोडीच तिला असं काही करु देईल.
ती दार ओढून निघून गेली. दार बंद झाल्याचा आवाज आला आणि त्याने दचकून वळूनबघितलं. ती खरंच निघून गेली होती. तो हतबल होऊन खाली बसला.

त्या दोघांच 'लव्ह मॅरेज’-

त्यांच्या 'डेटला' तो बरेचदा उशीरा जायचा. ती कितीतरी वेळ त्याची वाट बघत बसायची. ती चिडली की तो कान धरुन तिची माफी मागायचा. कॅडबरी, रेड रोझ, गिफ्ट्स आणि रोमॅन्टिक बोलणं यामुळे ती ही विरघळायची. पण तरीही आतून कुठेतरी ती निदान एकदा तरी त्याने आपली वाट बघावी म्हणून तळमळायची .
       पुढे लग्नझालं. नव्याची नवलाई संपली. दोघांनाही एकमेकांच वागणं खटकायला लागलं. तो पक्का धार्मिक तर ती नास्तिक नसली तरी कर्मावर विश्वास ठेवणारी. त्याच्या रुढी परंपरा जपणाऱ्या घरात तिची घुसमट व्हायची पण तरीही ती सगळं ॲडजस्ट करत होती. त्याच्यासाठी!
     तिने केलेली बेचव कॉफीही आवडीने पिणाऱ्या त्याला तिने केलेली त्याची आवडती भरली वांगीही आवडत नाहीशी झाली.
     त्याचं ओला टॉवेल बेडवर टाकणं, नोकरी करणारी बायको असूनही तिने घरातले रितीरिवाज सांभाळावे, त्याला प्रायोरिटी द्यावी अशी इच्छा असणं हे सारं तिला खटकायला लागलं. नवरेशाही चालवून घेणाऱ्यातली ती नव्हतीच कधी.
    साध्या साध्या गोष्टीही आता वादाच कारण बनू लागल्या. एकमेकांची छोटीशी चूकही अक्षम्य अपराध असल्यासारखी  वाटू लागली. वाद वाढत गेले आणि तिने घर सोडून जायचा निर्णय घेतला.

ती माहेरी गेली. तिथे दादा वहिनीचा संसार अगदी जवळून बघत होती.
    तसं तिच्या लग्नाआधीच तिच्या भावाचं लग्न झाल होत. पण आज नव्यानेच एका वेगळ्या दृष्टीकोनातून ती त्यांचा संसार बघत होती. तिला त्यांच्या संसारात आपण अडचण आहोत असं उगाचच वाटू लागल. दादा वहिनी खूप चांगले होते. त्यांच्या मनात तसा विचारही नव्हता. पण आपण या चांगुलपणाचा फायदा घेणं योग्य नाही असा विचार तिच्या मनात येवू लागला.
     वहिनी करत असलेल्या ॲडजस्टमेंट ती अगदी जवळून बघत होती. दादासाठी ती अनेक गोष्टी जुळवून घेत होती. आईचा कडक शिस्तीचा काहीसा तापट स्वभाव,बाबांचं पथ्य पाणी, सगळं काही अगदी सहज सांभाळत होती. दादाही ॲडजस्ट करत होता. तिच्यासाठी काही प्रमाणात का होईना त्याने स्वतःला बदललं होतं.

      ती निघून गेल्यावर घरच काय त्याचंआयुष्यच रितं झाल्यासारख वाटलं त्याला. सकाळच्या कॉफीपासून प्रत्येक गोष्टीत त्याला तिची आठवण येत होती.
     त्याने ओला टॉवेल बेडवर फेकणं सोडून दिलं. त्याला आता स्ट्रॉंग कॉफीपेक्षा माईल्ड कॉफीच आवडायला लागली होती. कॅन्टिनच्या तिखट तेलकट भाज्या खाताना त्याला जाणवलं; ती आपलं डाएट किती व्यवस्थित सांभाळत होती. आपणच चुकलो निदान थोडं तरी तिला समजून घ्यायला हवं होत. पण परत कसं आणायच तिला ?

आजूबाजूच्या ओळखीच्या लोकांचे, आपल्या मैत्रीणींचे संसार आता ती विचारपूर्वक बघू लागली. क्षणाक्षणाला तिला जाणवत होतं. तो खरच खूप ॲडजस्ट करत होता आपल्यासाठी. पण परत कसं जाणार आता ?
   
काही दिवस असेच सरले. त्यादिवशी ऑफिसमध्ये कामाच शेड्युल ठरवत असताना अचानक तिच्या लक्षात येतं; तिच्या लग्नाचा पहिला वाढदिवस अगदी दहा दिवसांवर येउन ठेपला आहे. "गेल्यावर्षी याच वेळी मी किती खूष होते", या विचाराने तिच्या डोळ्यात पाणी आलं.

    आता तो खरच तिची खूप मनापासून वाट बघत होता. फरक फक्त एवढाच होता ती वाट बघायची तेव्हा तो येणार याची तिला खात्री असायची पण त्याच्यासाठी मात्र सगळच अनिश्चित होतं.

    खरच इगो इतका महत्वाचा असतो का ? की ज्यामुळे जे आपल्याला पटतंय, जे वाटतय ते आपण करुच शकत नाही?
   दोघांनाही आपाआपल्या चुकांची जाणीव झालेली होती. चूका सुधारायची, समोरच्याला माफ करायची तयारीसुद्धा होती; पण त्यासाठी पाऊल उचलायला मात्र कोणीच तयार नव्हतं.

       बाकीच्या गोष्टींसारखा या गोष्टीचाही शेवट गोड व्हावा असं प्रत्येकालाच वाटत असेल. होईलही कदाचित कारण ही गोष्ट आहे,कल्पना आहे. पण प्रत्यक्ष आयुष्यात  खरच असं घडत असेल?
     इगो आणि स्वाभिमान यामध्ये अगदी बारीकसा फरक आहे. पहिल्याचं नसणं जेवढं आवश्यक आहे तेवढंच दुसऱ्याच असणं आवश्यक आहे. असे किती 'तो' आणि 'ती' असतील ज्यांना मनापासून एकत्र यायचं आहे पण इगो आड येतोय. कोणीही पुढे पाऊल टाकायला तयार होत नाही. आयुष्य रेटत रहातात. समोरचा कधीतरी आपल्याकडे येइल याची वाट बघत रहातात. मग हळूहळू एकटेपणाचीच सवय होते. एकटेपणा आवडायला लागतो आणि एक नातं फुलायच्या आधीच कोमेजतं.
     कुठल्याही समस्येवर 'एक घाव दोन तुकडे' हे सोल्यूशन नसतं. चर्चा करुन अनेक प्रश्न सोडवता येतात.
पटत असेल तर विचार करा. शेवटी महत्व कशाला द्यायचं हे ज्याच त्याने ठरवायचं असतं.

©मानसी जोशी