कथा - सँडविच

"विसर्जनाचा पाट विहिरीतल्या पाण्यावर तरंगू लागला आणि नकळत डोळ्याच्या कडा ओल्या झाल्या. अवघ्या दीड दिवसांसाठीच येतो घरात, पण जाताना मात्र रडवून जातो. आता घरात जाऊन सामानाची बांधाबांध करायची आणि निघायचं. मनातल्या मनात ऋषीने उसासा टाकला.

"ऋषी, अगदी आजच निघायला हवं का?" आईने काकुळतीला येऊन विचारलं.

"हो आई. आजची रजाच कशीबशी मिळवली. सध्या ऑफिसमधलं वातावरण ठीक नाही. अचानक कोणालाही काढून टाकतात. अशा परिस्थितीत मी रिस्क नाही घेऊ शकत." ऋषी.

तू येतानाच ठरवून आलायस सगळं, तर काय बोलणार मी? यावर्षी निदान गौरीपर्यंततरी थांबशील असं वाटलं होतं. सणावाराला नको वाटतं एकट्यानेच राहणं. एकट्यानेच करायचं आणि एकट्यानेच खायचं. असो." आई.

"तू स्वतःच्या मर्जीने करतेयस हे सगळं आई. बाबा गेल्यानंतर मी तुला सांगितलं होतं आता आमच्या फ्लॅटवर आणूया गणपती. पण तुला काहीच मान्य नाही." ऋषी.

"वृंदाला काय हरकत आहे ८ दिवस यायला? कुळाचार तिनेच करायला हवेत आता." आई.

"ती कुठे नाही म्हणतेय आई. ती तर सगळं करायला आनंदाने तयार आहे. पण तिची बँकेतली नोकरी आठ दिवस रजा कुठून मिळणार?" ऋषी.

"का? तुम्ही फिरायला जाता तेव्हा मिळतेच की तिला रजा. घरच्या सणावारालाच बरी मिळत नाही. मंदासुद्धा नोकरी करत होती, तरी भावजी आणि मंदा, रोहन अगदी वर्षाचा असतानपासून येतच होते की प्रत्येक सणाला. तेव्हा अगदी प्रत्येक सण म्हणजे सोहळा असायचा. तू, रोहन आणि पूर्वा किती धमाल करायचात." आई.

"मंदा काकूची शाळेतली शिक्षिकेची नोकरी होती. तिला भरपूर सुट्ट्या मिळायच्या. वृंदाची परदेशी बँकेतली नोकरी. त्यात तिची मॅनेजरची पोस्ट. रजा अशी सहजासहजी नाही मिळू शकत. आणि आम्ही फिरायला जातो तेव्हा सुट्ट्या, मुलांच्या परीक्षा, क्लास सगळं मॅनेज करून प्लॅनिंग करतो आणि मगच जातो. सणवार काय हे सगळं मॅनेज करून येतात का?"ऋषी.

"अगदी बायकोचाच झालास रे. तिच्याबद्दल जरा म्हणून बोललेलं खपत नाही. अगदी लगेच बाजू सावरून घेतोस तिची. कधीतरी आईचाही विचार केलास तर बरं वाटलं मला." आई.

"तुझा विचार करतो म्हणूनच तर एवढी ओढाताण करून दीड दिवसांसाठी तरी येतो ना? आजपर्यंत नेहमी वृंदालाच बोलत आलो. तुला कधी काही बोललो नाही. पण आज अगदी राहवत नाहीये म्हणून बोलतो, प्रत्येकवेळी तू तुझा हेका चालवत आलीस. परिस्थितीशी जुळवून घेणं जमतंच नाही तुला कधी. तेव्हाही तुझं काकूशी कुठे पटायचं? मंदा काकूच जुळवून घाययची तुझ्याशी. वृंदा आधी येतंच होती की सणावाराला. पण तुला मात्र घरातली तुझी सत्ता सोडायची नव्हती. त्यामुळे सगळं तुझ्या मर्जीप्रमाणेच व्हावं हा तुझा अट्टाहास. तिने केलेलं तुला कधी पटायचं नाही. सतत तिच्या प्रत्येक गोष्टीला नावं ठेवायचीस. काकूच्या बाबतीतही असंच कारायचीस. पण वृंदा म्हणजे काकू नाही. ती आजच्या काळातली आहे. ती कसं जुळवून घेईल प्रत्येकवेळी? मान्य आहे ती तुझ्यातकी सुगरण नसेल, अग पण मुळात ही तुलना करणंच चुकीचं नाही का? तुझ्याहून निम्म्या वयाची मुलगी सगळंच उत्तम कसं करू शकेल? पूर्वा ताईला तरी कुठे येत होतं सगळं?" ऋषी.

"पूर्वा सगळे कुळाचार करते हो घरातले. सासूचा काहीही उपयोग नाही तिला. उलट तिचं सगळं करून पूर्वा सगळं करते घरातलं. तरी कधी तक्रार नाही करत ती." आई.

"सासूची मदत नाही, तशी तक्रारही नाही पूर्वा ताईबद्दल. आज तिची सासू आजारी आहे म्हणून सगळं एकट्या ताईवर पडतंय. पण ताईचं लग्न झालं तेव्हा काय येत होतं ग ताईला? सगळं तिच्या सासुनेच तिला शिकवलं ना? सोहम आणि सईसुद्धा दरवर्षी म्हणतात आपण आपल्या घरी, इथेच गणपती आणूया. त्यांच्या मित्र मैत्रिणींच्या घरचे गणपती बघून त्यांनाही वाटतं आपल्याकडे पण गणपती आणावा. शेवटी मुलांनाच जास्त हौस असते." ऋषी.

"तुझ्या मुलांची हौस इथे येऊनही पूर्ण होऊ शकते की. पण तुझ्या बायकोला ते मान्य नाही. तसंही तुझ्याशी बोलण्यात काही अर्थ नाही. तू काय माझ्यावरच दोषारोप करणार. ही आपली मूळ वास्तू आहे. सगळे कुळाचार इथेच झाले पाहिजेत. अरे गाडगीळांचा रवी दरवर्षी येतो गणपतीला चांगली आठ दिवस रजा घेतो.  वर्षानुवर्षे घर बंद आहे त्यांचं. तरीही सगळं कुटुंब येऊन झाडलोट करून गणपती बसवतं दरवर्षी. त्याची बायकोही नोकरी करते. मुलांच्या शाळा असतात. पण इथे यायचा नेम काही चुकत नाही त्याचा. " आई.

"आई अग प्रत्येकाची परिस्थिती, विचारसरणी वेगळी असते. मंदा काकू नाही का रोहनकडे अमेरिकेला जाऊन राहिली. तू का नाही आलीस आमच्याकडे राहायला? सोहम सईच्यावेळीही पहिलं बाळंतपण माहेरी करतात सांगून सगळी जबाबदारी झटकलीस. मी असं म्हणतंच नाहीये सगळं तुझंच चुकतंय. पण आत्ता परिस्थितीच अशी आहे की जे आहे तसं चालू ठेवणं किंवा कोणीतरी परिस्थितीशी जुळवून घेणं. यापैकी एक काहीतरी करावं लागणार आहे. नेहमी म्हणतेस, 'तुला सुनेच्या घरी राहायचं नाही', अग पण ते घर तुझ्या मुलाचं पण आहेच की. पण तुझं आपलं एकच, 'माझं घर माझी सत्ता'. तिकडे सत्ता गाजवायला वृंदा घरी तरी असते का? तरीही इतकी वर्षे ते घर ती तिच्या पद्धतीने सांभाळतेय.  सकाळी ८ वाजता जाते ती रात्री उशिरा परत येते. तू आलीस तर तिला आवडेलच. आम्ही चार जणांनी ऍडजस्ट करून इथे यायचं का तू एकटीने? प्रत्येक पिढीला 'जनरेशन गॅप' सहन करावीच लागते. बाकी सगळं जाऊदे, तुझ्यासाठी सगळ्यांनी एकत्र येऊन सणवार साजरे करणं महत्वाचं आहे का, या घरात एकट्याने सणवार करणं, हे तुझं तूच ठरव. मूळ घर आहे मान्य. मलाही वाटतं, पण काळानुसार बदलणं आवश्यक आहे. अगदी आपल्या शास्त्रांनाही हे मान्य आहे. म्हणूनच त्यांनी यासाठीही पर्याय सुचवले आहेत. पण, तू तुझा हट्ट सोडणार नाहीस. त्यामुळे आता जास्त चर्चा न केलेलीच बरी. दोन दिवस यायचं आणि निघताना मनात कटुता घेऊन जायचं असं नको व्हायला." ऋषी.

संध्याकाळी सदाच्या रिक्षेचा आवाज आल्यावर ऋषी देवाला नमस्कार करायला देवघरात गेला. देवघरातून बाहेर येऊन आजी आजोबा आणि बाबांच्या फोटोला नमस्कार करून आईजवळ आला. सदा एव्हाना ओटीवर येऊन बसला होता.

"काळजी घे आई. जमल्यास मी काय म्हणतोय त्याचा विचार कर", असं म्हणून ऋषी नमस्कारासाठी वाकला.

तेवढ्या वेळात डोळ्याच्या ओलावलेल्या कडा पुसून घेत आईने ऋषीला आशीर्वाद दिला. 

"काळजी करू नकोस ऋषी, आम्ही आहोत सगळे. दोन तीन दिवसांतून माझी एक खेप असतेच इथे. चल निघुया आता गाडीची वेळ झालेय", असं म्हणत सदाने त्याची बॅग उचलली. 

रिक्षेत बसल्यावर पुन्हा एकदा त्याने घराकडे नजर टाकली आणि मनात म्हणाला, "गणपती बाप्पा निदान पुढच्या वर्षी तरी माझ्या घरी या. पुन्हा एकदा गोकुळात आल्यासारखं वाटेल. अगदी पूर्वीसारखं!" 

© मानसी जोशी 

कथा: टू बी ऑर नॉट टू बी...

हॉस्पिटलच्या वेटिंग रूम मध्ये सायली उदास बसून होती. आज शुभमने तिची साथ द्यावी असं तिला खूप मनापासून वाटत होतं. अचानक तो येईल अशी पुसटशी अशाही तिच्या मनात होती. पण त्याचवेळी तसं होणार नाही याची खात्रीही तिला होती 

     तिला मूल नको होतं. त्यामुळे अबॉरशन करण्याचा तिचा निर्णय पक्का होता. वेटिंग रूममध्ये बाजूला बसलेल्या आणि एका स्त्रीने खरं तर मुलीने तिला विचारलं, “कितवा महिना?” तिला काहीच उत्तर न देता ती गप्प बसून राहिली.  

“माझा पाचवा महिना आहे. हे मूल हवंय मला. माझ्या नवऱ्याची शेवटची आठवण आहे ही. दोन महिन्यापूर्वीच ते अपघातामध्ये गेले.” 

सायलीला तिच्याशी बोलायची अजिबात इच्छा नव्हती. पण एकतर ती खूप लहान दिसत होती आणि त्यात नवरा गेलाय हे तिने सांगितल्यामुळे तिच्याबद्दल सहानुभूती वाटू लागली होती. त्यामुळे मनात नसतानाही सायलीने तिला विचारलं, “तुम्ही एकट्याच आल्यात? तुमच्यासोबत अजून कोणी नाही आलं?”

“तुम्हीही एकट्याच आला आहात की”, ती बाई हसून म्हणाली. 

यावर सायली काहीच बोलली नाही.थोडावेळ शांततेत गेल्यावर ती बाई म्हणाली, “नवरा गेल्यावर सासरच्यांनी काही दिवस माहेरी पाठवलं. दोन्ही घरं तुझीच आहेत तू कुठेही रहा. सासू-सासरे,आई- वडील, भाऊ- वहिनी सगळी चांगली आहेत. पण या मुलाचा जन्म कोणालाच नकोय. मला माहिती आहे त्याचं कारण, काही दिवसांनी दुसरं लग्न करताना हे मूल त्यामध्ये अडसर ठरेल असं वाटतंय सगळ्यांना. 

“मग बरोबरच आहे त्यांचं. तुम्हाला तुमचं आयुष्य जगण्यासाठी धडपड करावी लागणार आहे. त्यात अजून एका जीवाची जबाबदारी कशासाठी? आयुष्य इतकं सोपं नाही. इथे प्रत्येक गोष्टीत संघर्ष आहे. आठवणींवर आयुष्य नाही जगता येत”, सायली.

“मी काही उच्चशिक्षित नाही. मला नोकरी नाही. आणि बाळाला जन्म द्यायचा तर अजून किमान वर्षभर तरी पैसे कमावण्यासाठी  काहीच करू शकत नाही मी. पण आपण खंबीर नाही यामध्ये त्या बाळाचा काय दोष? जन्माला येण्यापूर्वीच त्याचं अस्तित्व का संपवून टाकायचं? गावातल्या सरकारी दवाखान्यात रस्त्यावर काम करणाऱ्या कामगारांच्या बायकांपासून ते आंधळ्या पांगळ्या बायकांपर्यंत सगळ्यांना बाळं झालेली बघितली आहेत मी. कमी का होईना पण शिक्षणाची शिदोरी आहे माझ्याजवळ. सुदैवाने देवाने मला अगदी धडधाकट शरीर दिलं आहे. मग सगळं असताना या बाळाची जबाबदारी नाकारणं निदान मला तरी पटत नाही.” आठवणींवर जगता येत नाही पण आठवणींशिवायही माणूस जगू शकत नाही.” ती 

“या सगळ्या गोष्टी पुस्तकात वाचायला छान वाटतात पण प्रत्यक्ष आयुष्यात निभावणं खूप कठीण आहे”, सायली.

“काय कठीण, काय सोपं, हे सगळं आपल्या मानण्यावर असतं. बारावी झाल्यावर लग्न झालं माझं. शिकायची इच्छा होती खूप, पण नाही जमलं. तेव्हा परिस्थितीमुळे मनाविरुद्ध लग्नाला तयार झाले. संसार करणं जमेल का? हा मोठा प्रश्न होता. तेव्हा आजीने सांगितलं होतं. कुठलीही गोष्ट मनापासून केली की  सगळं जमतं. सुदैवाने नवरा चांगला होता. त्यामुळे दोन वर्षात या संसारात कधी गुंतून गेले कळलंच नाही. माझ्या शिक्षणाच्या आवडीबद्दल त्याला सांगितल्यावर त्याच दिवशी कॉलेजच्या अॅडमिशनचा फॉर्म घेऊन आला. ज्या दिवशी ऍडमिशन घेतली त्याच दिवशी ही गोड बातमी मिळाली. पण तरीही तो मागे आला नाही. त्याही परिस्थितीत त्याने मला शिकण्यासाठी प्रोत्साहन दिलं. एके काळी नको असणाऱ्या नात्यानेही भरभरून सुख दिलं मला. त्या नात्याची शेवटची आठवण असणारं बाळ मी कसं नाकारू?” दुसऱ्या लग्नाबद्दल म्हणाल तर अवघे दोन महिने झाले माझा नवरा जाऊन इतक्या लवकर त्याला विसरून कोणा दुसऱ्याचा विचार कसा करू? पुढे काय होईल माहिती नाही पण जे नातं निर्माण होईल की नाही माहिती नाही त्यासाठी मी या बाळाशी निर्माण झालेल्या नात्याला का संपवू?” ती.

  सायली काही बोलणार एवढ्यात त्या बाईचा नंबर आला आणि ती निघून गेली. स्वतच्याही नकळत ती त्या बाईच्या बोलण्याचा विचार करायला लागली होती. तिला आठवलं, प्रेग्नन्सी टेस्ट पॉझिटिव्ह आल्यावर शुभम किती खुश झाला होता. पण तिच्यासाठी मुलाची जबाबदारी घेणं ही सोपी गोष्ट नव्हती. बाळामुळे शुभमची नोकरी, त्याचं करिअर जसं आहे तसं चालू राहणार होतं. फरक पडणार होता तो तिच्या करिअरवर तिच्या आयुष्यावर. बस फक्त हे एवढंच कारण होतं ही प्रेग्नन्सी टर्मिनेट करण्याचं. 

तिला आठवलं, "निव्वळ तिला नॉन-व्हेज आवडत नाही म्हणून व्हेजिटेरिअन झालेला शुभम,

तिच्यासाठी कित्येक पार्टीज कॅन्सल करणारा शुभम,

निव्वळ तिच्यासाठी न आवडणाऱ्या टिपिकल बॉलिवूड मुव्हीज बघणारा शुभम,

आज त्याच्या मनाचा विचार न करता मी हा निर्णय घेतेय. त्याला काय वाटत असेल? 

हा कसला विचार करतेय मी?  इमोशनल फुल असल्यासारखा विचार करून माझं करिअर पणाला लावतेय मी. यावर्षी प्रमोशन ड्यू आहे. माझी गेल्या पाच वर्षांची मेहनत आता कुठे फळाला येतेय. त्यात ही जबाबदारी? काय करू मी? उगाच बोलले त्या बाईशी खरंतर मुलीशी. तिला काय कळतंय करिअर म्हणजे काय? गेले पाच वर्षे मी या संधीची वाट बघतेय. यासाठी घेतलेली मेहनत तिला कुठे माहिती आहे?”

    सायली सुन्न झाली होती. काय करावं तिला काहीच कळत नव्हतं. रिसेप्शनिस्टने तिचे नाव घेतलं. तिचा नंबर आला होता. ती चेकअप साठी केबिनमध्ये गेली. पण अबॉरशनबद्दल बोलायची किंवा विचारायची तिची हिम्मत झाली नाही. 

    डॉक्टरनी तिला तपासून टॅब्लेट्स आणि टेस्ट लिहून दिल्या व तिला इतर सूचना देऊन पुढची अपॉइंटमेंट दिली . सायली काहीही न बोलता यांत्रिकपणे वावरत होती. केबिनमधून बाहेर आल्यावर तिला स्वतःचाच राग येत होता. का बोलले नाही मी अबॉरशनबद्दल? मी बोलायला हवं होतं. हताश होऊन ती हॉस्पिटलमधून घरी जायला निघाली. 

    ती घरी आली. ती लॉक उघडणार तेवढ्यात शुभमने दार उघडलं. शुभमला घरी बघून तिला आश्चर्य वाटलं. ती आत येऊन सोफ्यावर बसली. तू गेला नाहीस ऑफिसला? तुझी महत्वाची मिटिंग होती ना आज?”

यावर उत्तर न देता शुभम म्हणाला, “झालं सगळं? केलंस तुझ्या मनासारखं? कधी करणार आहेस अबोर्शन? सगळं ठरवूनच आलीस का? अग काय वाटत होतं तुला, या बाळाच्या जन्मानंतर माझं आयुष्य सुरळीत चालू राहील? माझ्या करिअरवर त्याचा काहीच परीणाम होणार नाही?  अग 'यूएस'ला पाठवतेय कंपनी मला, एक वर्षासाठी. पण निव्वळ या बाळासाठी अजून होकार दिला नाही मी. तुझ्यासाठी नॉनव्हेज सोडण्यापासून हा फ्लॅट खरेदी करण्यापर्यंत सगळ्या अडजस्टमेंट्स केल्या तर तुला बाळाला सांभाळायला मदत नाही करणार? आयुष्य आपल्या दोघांचंही बदलणार. मी तयार होतो या बदलाला, अजूनही आहे. प्रत्येक गोष्टीला पर्याय असतो. थोडा विचार कर ग. अजून वेळ गेलेली नाहीये. नको करुस हे अबॉरशन. हे मूल हवंय ग मला. प्लिज फक्त एवढी गोष्ट ऐक माझी. पुन्हा कधीही काहीही मागणार नाही.”

 बोलता बोलता शुभमचे डोळे भरून आले होते. सायली अजूनही शांत होती. शुभम हतबल होऊन खाली बसला. काही क्षण तसेच शांततेत गेले.  

  "मला प्रमोशन हवंय पण त्यासाठी शुभमच्या भावनांचा आणि या बाळाचा बळी द्यावा लागेल. अचानक आयुष्याला एक वेगळंच वळण मिळालंय. हा निर्णय कठीण असला तरी घ्यावा तर लागणारच आहे. पण इतक्या वर्षांच्या मेहनतीचं काय? प्रमोशन स्वीकारलं तर बाळ आणि नोकरी या दोन्ही जबाबदाऱ्या सांभाळू शकेन का मी? दोन्ही ठिकाणी न्याय देऊ शकेन का?  ही तारेवरची कसरत झेपेल का मला? अखेर विचार करून सायलीने तिचा निर्णय घेतला. 

  “शुभम, उद्या रजा घेशील प्लिज? डॉक्टरांनी काही टेस्ट्स आणि सोनोग्राफी करायला सांगितली आहे. आणि हो घराचं इंटेरिअर थोडं चेंज करूया. अरे हो महत्वाचं म्हणजे आत्ता तू बाहेर जाऊन या टॅब्लेट्स आणशील? विशेष नाही मल्टिव्हिटॅमिन आणि फॉलिक ऍसिडच्या टॅब्लेट्स आहेत आणि येताना बाळाचं एक सुंदर  पोस्टर घेऊन ये तुझ्या आवडीचं! आणि …..” 

“म्हणजे सायली तू …. आपण… आय मिन आपल्या …. ”

“मी आपल्या बाळाला जन्म द्यायचा निर्णय घेतलाय शुभम”, सायली.

सायली? म्हणजे? खरंच? आय लव्ह यु सायली, तू आयुष्यातलं खूप मोठं सुख दिलयस मला आज. आपण सेलिब्रेट करू हा क्षण. मी आधी बाहेर जाऊन टॅब्लेट्स घेऊन येतो आणि संध्याकाळी आपण पोस्टर आणू आपल्या दोघांच्या आवडीचं. तू रेस्ट घे. मी आलोच जाऊन”, असं म्हणून शुभम जायला निघाला. 

सायलीला आता खूप शांत वाटत होतं. मनातले सगळे संभ्रम दूर झाले होते. एका अनोळखी व्यक्तीशी झालेल्या त्या काही मिनिटांच्या संभाषणाने तिच्या विचारांना, आयुष्याला एक नवीन दिशा दिली होती. "To be or not to be" च्या चक्रव्यूहातून तिची सुटका केली हाती.

©मानसी जोशी 

अलक

अलक १

बिझनेस पार्टी आटपून घरी आल्यावर तिच्या इच्छेचा विचारही न करता आपल्या शरीराची भूक भागवून झोपलेला नवरा पाहून तिला त्या बेडरूमचीच किळस आली आणि रात्री 12 वाजता तिच्या आलिशान बंगल्याच्या बाल्कनीत जाऊन ती उभी राहिली. सहज तिची नजर समोरच्या सर्व्हर्ट कॉर्टर्सकडे गेली. तिच्या घरात काम करणाऱ्या जोडप्याला एकमेकांशी समाधानाने हितगुज करताना बघून नकळतपणे तिच्या मनात असूया दाटून आली. तिला त्यांच्या सुखाचा हेवा वाटू लागला. त्याचवेळी पलीकडच्या सर्व्हन्ट कॉर्टर्समध्ये राहणारी वॉचमनची तरुण मुलगी मात्र लग्नानंतर अशाच बंगल्यात राहायचं स्वप्न बघत तिच्या सुखाचा हेवा करत होती.

©मानसी जोशी

अलक २

ब्रेकअप नंतरही त्या संध्याकाळी तो त्यांच्या नेहमीच्या ठिकाणी गेला. एकत्र बसून घेतलेली वाईन, तिचं लाडिक बोलणं सगळं आठवून तो काहीही न घेता तिथून निघाला. बाहेर आल्यावर मात्र नेहमीच्या रस्त्याने न जाता मुद्दाम  तिला न आवडणाऱ्या आणि जिचा उच्चार ती नेहमी ‘लोअर क्लास गल्ली’ असा करायची त्या

गल्लीकडे त्याने गाडी वळवली. तिथल्या बकाल वस्तीत संध्याकाळच्या थंडीत फाटक्या कपड्यात कुडकूडणारी मुलं बघून अचानक त्याचा मूड बदलला आणि त्याने गर्रकन गाडी वळवली. काही मिनिटातच तो त्या मुलांसाठी स्वेटर आणि गरम खाणं घेऊन परत आला. आजच्या डेटसाठी जो खर्च झाला असता त्यामध्ये थोडीशी भर घालून कित्येक मुलांच्या आणि त्यांच्या पालकांच्या चेहऱ्यावर दिसलेलं लाख मोलाचं समाधान बघून त्याला खूप शांत वाटत होतं. एका तुटलेल्या नात्यामुळे त्याची माणुसकी नावाच्या नव्या नात्याशी ओळख झाली होती.

©मानसी जोशी

अलक ३

जबरदस्त अपघातात जखमी झालेल्या तिच्या नवऱ्याला डॉक्टरांनी अखेर ब्रेनडेड जाहीर केले. एक क्षण ती मटकन खाली बसली पण दुसऱ्या क्षणाला तेवढ्याच आत्मविश्वासाने उठून तिने आपल्या नवऱ्याचे अवयव दान करण्याचा निर्णय घेतला आणि आपल्या नवऱ्याला केवळ आठवणीतच नाही तर अनेकांच्या हृदयातही जिवंत ठेवले.

भाग २

अलक १

जीवन से भरी तेरी आँखे मजबूर करे जिने के लिए…त्याने तिला डेडीकेट केलेलं हे एकमेवं गाणं. एवढा मोठा सिंगर असूनही खास आपल्या पत्नीसाठी म्हणून त्याने गायलेलं हे एकमेव गाणं. तो नेहमी म्हणायचा, गाणं केवळ गायचं नसतं तर गाताना ते जगता आलं पाहिजे.  त्याचं हे वाक्य खरं ठरलं ‘त्या’ अपघातात तिचे डोळे गेले आणि त्याचे श्वास थांबले.

अलक २

समोरच्या झाडावरच्या चिमणीच्या रिकाम्या घरट्याकडे उदासापणे बघत असलेल्या आपल्या पतीला पाहून ती म्हणाली, “दोन महिन्यांपूर्वी चिमणीने किती मेहनतीने हे घरटं बांधलं होतं. त्यानंतर त्यात अंडी घातली, पिल्लं जन्माला आली, त्यांना चोचीने भरवलं, उडायला शिकवलं. आता पिल्लं उडून गेल्यावर ती चिमणीही आपल्या मार्गाने उडून गेली. परत या घरट्याकडे फिरकलीही नाही. माणूस कितीही हुशार असला तरी आयुष्य जगण्याची कला त्याच्यापेक्षा पक्षांना जास्त चांगली जमते.” आपल्या पत्नीचं हे बोलणं ऐकून त्याचं मुलाच्या वेगळं राहण्याच्या निर्णयाचं दुःख हलकं झालं आणि उतारवयात पत्नी पुरुषाची आई होते, हे त्याला मनोमन पटलं.

अलक ३

कोर्टाचा निर्णय झाला आणि संपत्ती बरोबर आईच्या जबाबदारीचीही वाटणी झाली. ज्या मुलांची वाटणी होऊ नये म्हणून एके काळी तिने याच कोर्टात ‘सेटलमेंट’ करून मन मारून संसार करायचा निर्णय घेतला होता. आज त्याच कोर्टात तिच्या मुलांनी तिची वाटणी केली होती.

©मानसी जोशी

कथा जंगलराज

एका जंगलात अनेक प्रकारचे प्राणी रहात होते. वाघ, सिंह, कोल्हा, लांडगा, तरस, ससा, इतकंच काय तर आजूबाजूच्या जंगलातून आलेले मायग्रेटेड’ पक्षीही रहात होते. जंगलात लोकशाही होती त्यामुळे जंगलात ‘सर्वाना समान अधिकाराचा’ कायदा होता. हा कायदा म्हणजे जंगलातील सर्वात मोठा विनोद होता. कारण वाघ आणि सिंह सोडले तर इतर प्राणी (जंगलातील शासनाच्या मते) तुलनेने कमी ताकदीचे असल्यामुळे त्यांच्यासाठी अनेक प्रकारच्या सोई सुविधा होत्या. सुरुवातीला कमी ताकद असणाऱ्या प्राण्यांची संख्या मर्यादित होती. पण नंतर मात्र या मोफत मिळणाऱ्या सुविधांच्या मोहाला भुलून अनेक प्राण्यांनी स्वतःला कमी ताकदवान असल्याचं सिद्ध करत  ‘कमी ताकदवान’ प्राण्यांच्या गटात स्थान मिळवले. हे सगळं हास्यास्पद असलं तरीही ते खरं होतं. इतर जंगलांमधील सर्व प्राणी स्वतःच्या कर्तृत्वावर विश्वास ठेवून गुण्या गोविंदाने समानतेच्या अधिकाराने जगत होते. त्यामुळे ती जंगले ‘प्रगत’ जंगलांच्या यादीत अव्वल क्रमांकावर होती. पण या जंगलातले मात्र सगळे नियमच वेगळे होते.

     एक दिवस काय झालं, वाघाला वाटलं बाकीच्या प्राण्यांना एवढ्या सुविधा आहेत मग मला का नाहीत? वाघ ताकदवान होता. खरं तर त्याला अशा मोफतच्या सोईसुविधांची गरजच नव्हती. पण तरीही त्याने या सुविधा मिळविण्याचा चंगच बांधला. यामागे दोन कारणे होती. पहिली म्हणजे बाकीच्या प्राण्यांना विनाकारण मिळणाऱ्या सोई सुविधांची किंमत त्याला त्याच्या कमाईतून चुकवावी लागत होती आणि दुसरं म्हणजे इतरांना मिळणाऱ्या या मोफत  सुविधांमुळे मनात निर्माण झालेली असूया.

   जंगलाच्या शासनापुढे मोठा प्रश्न निर्माण झाला. कारण वाघ पडला ताकदवान प्राणी. त्याला कमी ताकद असलेल्या प्राण्यांच्या गटात कसं टाकणार? इकडे कमी ताकद असलेले काही प्राणी विनासायास सगळं मिळत असल्यामुळे ताकदवान होऊ लागले होते. वाघाला ते सहन होत नव्हतं. त्यामुळे वाघही जिद्दीला पेटला. काहीही झालं तरी त्याला या सुविधा हव्याच होत्या. खरंतर अशा परिस्थितीत आपल्या समूहाच्या ताकदीचा वापर करून वाघाने ‘इतर प्राणी ताकदवान झाले आहेत’, हे सिद्ध करून प्राण्यांच्या गरजेनुसार सोई-सुविधा पुरविण्याची मागणी करायला हवी होती. परंतु वाहत्या गंगेत हात धुवून घेण्याची इच्छा एवढी तीव्र होती की मूळ मुद्दा बाजूलाच राहिला आणि मग त्याने साम, दाम, दंड, भेद असे सारे मार्ग अवलंबत आपल्याला हवं ते मिळवलं.

   इकडे सिंह मात्र शांत होता. त्याचा नेहमीच स्वतःच्या कर्तृत्वावर विश्वास होता. कुठल्याही सोई सुविधा न मिळवता आपली प्रगती करत होता. वाघासकट जंगलातले बरेचसे प्राणी सिंहाचा दुस्वास करत असत. सतत सिंहाला बदनाम करायचा प्रयत्न करत असत. पण सिंह त्यांना कमी ताकदवान आणि मंद बुद्धीचे समजून त्यांच्याकडे दुर्लक्ष करत असे. क्वचित कधी स्वाभिमानाला आव्हान मिळाल्यावर नीतिमत्तेच्या मार्गाने या साऱ्याला उत्तरही देत असे.

  आता जंगलातले सगळेच प्राणी ‘कमी ताकदवान’ झाले होते. त्या जंगलात एकमेव ‘ताकदवान’ प्राणी होता तो म्हणजे सिंह! या सिंहाला मोफतच्या सोई सुविधांची कधीच अपेक्षा नव्हती पण जंगलात चाललेल्या ‘जंगल राजचे’ परिणाम बघता सिंहांची इतर सर्व प्राण्यांच्या सोई सुविधांचा खर्च उचलायची तयारी नव्हती. पण कर्तुत्वावर विश्वास ठेवणाऱ्या सिंहाला मोफतच्या सुविधांची भीक मंजूर नव्हती.या साऱ्यामध्ये  सिंहाची फक्त एकच अपेक्षा होती; ती म्हणजे ‘कमी ताकदवान’ प्राण्यांनी ‘ताकदवान’ प्राण्यांच्या गटात (म्हणजे फक्त एकट्या सिंहाच्या गटात) येऊ नये. आता मला सांगा यामध्ये सिंहाच काय चुकलं?

तळटीप: सदर गोष्ट ही निव्वळ मनोरंजनासाठी लिहिलेली असून याचा राजकीय, सामाजिक, शैक्षणिक, आर्थिक अशा कुठल्याही गोष्टीशी संबंध नाही. असा संबंध आढळल्यास तो निव्वळ योगायोग समजावा.

©मानसी जोशी

कथा - सत्यनारायण

सत्यनारायण

टिव्हीवरच्या न्यूज बघून ती प्रचंड अस्वस्थ झाली. कशातच मूड लागत नव्हता तिचा.सत्यनारायणाची पूजा हा विवादाचा मुद्दा होवू शकतो हेच तिला पटत नव्हत. तिला आठवली शाळेतली सत्यनारायणाची पूजा!
     तस तिची शाळा काही फार नावाजलेली नव्हती.  एका छोट्याशा पण  सगळ्या सुविधा असणाऱ्या शहरातली तिची एक साधीशी शाळा. शाळेत दरवर्षी श्रावणातल्या शेवटच्या शुक्रवारी सत्यनारायणाची पूजा  असायची. अजूनही असते. पण आता .....?
     तिला आठवल... शाळेत असताना सत्यनारायणाच्या पूजेला मनापासून रांगोळी  काढणारा इम्रान चक्क  दहावीत असताना सत्यनारायणाला नवस बोलला होता, "देवा यावर्षी फक्त मॅथ्स सांभाळ, पुढच्या वर्षी शाळेत नसलो तरी पूजेच्या दिवशी येवून मोठी रांगोळी काढेन”. हे कळल्यावर शिक्षकांसकट सगळे खूप हसले होते.
     इम्रान तिच्याच कॉलनीमध्ये रहायचा. अगदी तिच्या घरासमोर. इम्रानची धाकटी बहीण शमा तर तिची खास मैत्रीण. कॉलनीतल्या गणपतीची  आरास कधी  शमाच्या मदतीशिवाय आणि इम्रानच्या रांगोळीशिवाय पूर्ण झाली नाही. उकडीचे मोदक म्हणजे शमा आणि इम्रानचा जीव की प्राण. तिच्या घरी मोदक करताना शमाच्या कुटुंबासकट संगळ्यांसाठी मोदक केले जायचे. ईदिचा शिरकुर्मा तर  कॉलनीतल्या सर्वच घरात अगदी डबाभरुन दिला जायचा.   एकावर्षी गणपतीत गौरीच्या दिवशी नऊवारी साडी नेसलेली, नथ घातलेली शमा बघून तर आपटे काकूंच्या बहिणीने आपल्या मुलासाठी पसंत केल होत तिला. शमा मुसलमान आहे हे कळल्यावर मात्र त्यांचा हिरमोड झाला होता.
     शाळेतली पूजा आठवली आणि तिला  पूजेची सगळी जबाबदारी जणू स्वतःचीच आहे अस समजून,  दिवसभर शाळा करुन डेकोरेशनसाठी  रात्रभर जागणारे कांबळे सर आठवले. कांबळे सर चित्रकला शिकवायचे. सरस्वती पूजनाच्या दिवशी दरवर्षी सरस्वतीच सुंदर चित्र काढणाऱ्या कांबळे सरांना सेंड ऑफ च्या दिवशी जेव्हा शाळेतल्या एका मुलाने स्वतः काढलेल  सरस्वतीच चित्र फ्रेम करुन गिफ्ट दिल, तेव्हा सर डोळ्यात पाणी आणून म्हणाले होते, "माझ्या आयुष्यात आजवर मिळालेल्या गिफ्ट्सपैकी सर्वात जास्त आवडलेल गिफ्ट आहे हे.”
     पूजेच्या दिवशी भटजी म्हणून दरवर्षी रोहन भटचे  बाबा यायचे. प्रसादाची सर्व जबाबदारीही त्याच्याच  घरी असायची.  जास्मिनला तर कामाचा प्रचंड आळस पण प्रसाद वाटपासाठी मात्र आवर्जून मदत करायची. याच कारण म्हणजे तिला प्रसादाचा शीरा मनापासून आवडायचा. हे कळल्यावर रोहनची आई  डबाभर शीरा फक्त जास्मिनसाठी पाठवायची.
    सगळ्या गोष्टी अगदी काल परवा घडल्यासारख्या आठवत होत्या. तेव्हा कोणाचा धर्म भ्रष्ट होत नव्हत्या की सामाजिक असमतोल होत नव्हता. कोणाच्या भावना दुखवत नव्हत्या की सणांच्या ब्रेकिंग न्यूज होत नव्हत्या. विचारात गढलेली असताना अचानक तिचा फोन वाजला. फोन  ईम्रानचा होता.
"आज एवढ्या रात्री फोन केलास?" ती.
"ओ मॅडम रात्र तुमच्या अमेरिकेत. इथे आमच्या भारतात सकाळ आहे म्हटल." इम्रान.
आमच्या भारतात!!!! इम्रानच्या तोंडून हे शब्द ऐकून तिला भरुन आल.
"बरं ते जाऊदे. बिझी असलीस तरी महत्वाच बोलायला फोन केलाय त्यामुळे तुला बोलावच लागेल." इम्रान.
"नाही बिझी नाही बोल" ती.
आपल्या शाळेच यंदा ७५ व वर्ष आहे त्यामुळे पूजेच्या दिवशीच शाळेच्या सर्व  माजी विद्यार्थ्यांच गेट टूगेदर करायच ठरवल आहे. मला माहिती आहे एवढ्या शॉर्ट नोटीसवर तुला यायला जमणार नाही. हा फोन तुला आमंत्रण द्यायला नाही तर देणगी दे म्हणून सांगायला केला आहे. शाळेची इमारत जूनी झालेय तिची डागडूजी, काही नवीन वर्ग बांधायचे आहेत,  कम्प्युटर लॅबसाठी नवीन कम्प्युटर घ्यायचे आहेत. अशा अनेक गोष्टी करायच्या आहेत. त्यासाठी सर्व माजी विद्यार्थी ऐच्छिक मदत करत आहेत. अस नाही की देणगी पैशाच्या स्वरुपातच हवी तू तुला जे योग्य वाटतय ते तू देवू शकतेस. जे काही ठरवशील त्यासाठी मी किंवा रोहन भट कोणालाही कॉन्टॅक्ट कर"  ईम्रान.
    ती काही वेळ तशीच शांत राहिली. पलीकडून इम्रानच 'हॅलो' ऐकून ती क्षणभर दचकली पण स्वतःला सावरत म्हणाली, "देणगी देइनच रे  पण सत्यनारायणाची पूजा..... म्हणजे मी आत्ताच न्यूज बघितल्या त्यात तर .... "ती
    "हे बघ जे काही कायदे असतील ते असतील. मला एवढच कळत कायदे माणसासाठी  असतात माणूस कायद्यांसाठी नाही. आणि ही आपली शाळा आहे, राजकारणाचा फड नाही. ज्या शाळेने मला घडवल ती शाळा माझ्यासाठी अल्लापेक्षा कमी नाही. तुला आठवतय मुंबईत दंगल झाली होती तेव्हा परांजपे सरांनी काय सांगितल होत ? 'कुठलाही धर्म वाईट नसतो , कुठलाही माणूसही वाईट नसतो. वाईट असते ती माणसाची चुकीची विचारसरणी आणि ही विचारसरणी घडवणारी परिस्थिती. या परिस्थितीवर मात करा. कुठल्याही कठीण प्रसंगात  आपली विवेकबुद्धी जागी ठेवा. समोरच्याचा आदर करा आणि माणूस म्हणून जगा. ' बस मी हेच लक्षात ठेवलय. शाळेत गेली  ७४ वर्ष पूजा होतेय तशी यंदाही होणार. आणि यंदा तर  साधी नाही  महापूजा होणार." इम्रान.
    "इम्रान तू ना फिलॉसॉफीचा प्रॉफेसर शोभतोस. आणि हो महत्वाच तू आमंत्रण दिल नाहीस तरी यंदाच्या महापूजेला मी येणार आहे." ती हसून म्हणाली.
    मनातल सगळ मळभ दूर झाल होतं. सातासमुद्रापार असूनही मनाने मात्र ती शाळेच्या आवारात पोचली होती.
©मानसी जोशी

कथा - मिस्टर मॅच

रिते सूर आता इथे या उराशी
जरा सोबतीला मनाच्या तळाशी
राहशील का?...
   गाण्यातल्या या ओळीने तिला अंतर्मुख केल. कितीतरी वेळ ती या एका ओळीचाच विचार करत होती.
   संध्याकाळी मीताबरोबर म्हणजेच तिच्या जीवलग मैत्रीणीबरोबर समुद्रकिनारी फिरायला गेली तेव्हाही समुद्राच्या लाटांकडे एकटक बघत शांत बसून होती. लाटांसोबत हेलकावे खाणारी सूर्याची सोनेरी किरणे आणि समुद्रावरचा गार वारा हे सार अनुभवत शांत बसून राहणं तिला प्रचंड आवडायचा. आजही ती तेच करत होती पण तिच मात्र लाटांकडे अजिबात लक्ष नव्हत. तिला  सतत गाण्यातली "ती" एकच ओळ आठवत होती. 
"काय ग लक्ष कुठे आहे तुझ?"  मीता.
"ब्रेक अप झाल्यावर कस वाटत असेल ग?" तिने लाटांवरची नजरही न हटवता  विचारल.
"काय? वेडी आहेस का तू? काहीही काय विचारतेस? आणि माझ कुठे ब्रेकअप झाल आहे, मला माहिती असायला”, मीता.
"आज पहिल्यांदाच गाणं  ऐकताना  गाण्याच्या म्युझिकपेक्षा,  रिदमपेक्षा त्यातले शब्द जास्त भावले मला. का कुणास ठावूक पण एक अनिवार ओढ जाणवली गाण्याच्या त्या शब्दांमध्ये.
      मावशी नेहमी म्हणते, "कसली ती आजकालची गाणी धागडधिंगा नुसता. गाणं कस असावं; अगदी हृदयाला स्पर्श करणारं.. गाणं संपल तरी त्याचे शब्द मनात घोळत राहिले पाहिजेत”.  आज मावशीच्या बोलण्याचा अर्थ पहिल्यांदा जाणवला मला. आजपर्यंत सतत रॉक म्युझिक ऐकणारी मी आज एका शांत, मराठी गाण्यात खास करुन गाण्याच्या त्या एका ओळीत हरवून गेले ग”, ती.
   "तू काय बोलतेयस मला काहीच कळत नाही आहे. पण तुझ अस हे हरवून जाण मला नवीन नाही. एखादा विषय डोक्यात घेतलास की सहजी सोडत नाहीस तू" , मीता.
   "मला एकच कळतय जेव्हा ब्रेक अप होतो ना तेव्हा ते दु:ख आयुष्यभराच असत. अस म्हणतात की काळ सगळ्या जखमा भरुन काढतो. पण हे दु:ख मात्र कितीही काळ सरला तरी भरुन येत नाही. अंतर्मनात तसच राहतं आणि कधीकधी आठवणींच्या रुपाने पुन्हा भूतकाळ डोळ्यासमोर येतो. आजपर्यंत अनेकजणांच्या ब्रेक अप बद्दल ऐकल होत  पण कधी या गोष्टीचा सिरिअसली विचार केला नाही ग", ती.
  "मॅडम आपण सिंगल आहोत अजून. अरे यार कोई मिलने तो दो .. .. प्यार  को हो  जाने दो ....पहेलेसेही ब्रेक अप की बाते ...... सोडना यार चल मस्त भेळ खाऊया आणि निघूया”. मीता
    यानंतर मात्र ती प्रत्येक गाण्याचे शब्द लक्षपूर्वक ऐकू लागली. तिला जाणवल,  एखादा गायक जेव्हा गाण्यातले शब्द, त्यातल्या भावना समजून घेऊन गाणं गातो तेव्हा त्याच गाणं थेट हृदयाला स्पर्श करत."
    ती अशीच होती म्हटल तर सोशल सगळ्यांमध्ये मिसळणारी तर कधी तासनतास स्वतःमध्येच हरवून जाणारी. तिला समजून घेण एवढ सोप नव्हतं. पण तरीही ती खूप गोड होती. कोणाला मदतीची गरज असली की लगेच तत्पर असायची. ग्रूपमधल्या प्रत्येकाची सिक्रेट्स तिला माहिती होती. पण तिची काही सिक्रेट्स मात्र फक्त तिलाच माहिती होती. तशी ती अबोल नव्हतीच कधी पण ओळखी करुन घेण, ओळखी वाढवण या गोष्टी कधी जमल्याच नाहीत तिला. पण तिच्या "मिस्टर मॅच"ची मात्र ती आतुरतेने वाट बघत होती. प्रत्येकाच्या मनात असते तशी तिच्याही मनात त्याची अशी एक इमेज होती.
   अशातच तिच्या आयुष्यात 'तो' आला. त्याला 'ती' खूपच आवडली. तो एकदम आयडिअल कॅटेगरीतला; साधा, सरळ, हॅंडसम, वेल सेटल्ड, वेल एज्युकेटेड मुलगा. थोडक्यात "कंप्लीट मॅरेज मटेरिअल!" 
   एका कॉमन मित्राच्या घरी त्या दोघांची ओळख झाली. 'ती पहाताच बाला... ' अशी त्याची अवस्था झाली. हळूहळू ओळख वाढत गेली आणि तो तिच्यात गुंतत गेला. अखेर हिम्मत करुन त्याने तिला प्रपोज केल. तिच्यासाठी हा सुखद धक्का होता. पण तिच्या मनात त्याच्यासाठी कुठल्याच भावना नव्हत्या. ती तर त्याला जवळचा मित्रही मानत नव्हती. प्रेम वगैरे तर खूप दूरची गोष्ट होती. पण अशावेळी मित्र मैत्रीणी मात्र कार्यतत्पर असल्याप्रमाणे मध्यस्ती करतात. त्यात कॉमन फ्रेंड असतील तर त्यांची कार्यतत्परता तर आवर्जून दिसून येते. इथेही तसच झाल.
"किती चांगला मुलगा आहे. शोधून सुद्धा तुला असा मुलगा मिळणार नाही”
"काय पाहिजे अजून तुला? हॅन्डसम आहे, रिच आहे, वेल एज्युकेटेड आहे आणि मुख्य म्हणजे तुझ्यावर मनापासून प्रेम करतो."
"अरे यार!!! अशा मुलाने मला प्रपोज केल असत तर मी एका क्षणाचाही विचार केला नसता.
     अशा एक ना अनेक वाक्यांचा भडीमार तिच्यावर होत होता. अशातच एका निवांत संध्याकाळी त्याचा कॉल आला. रिसीव्ह करु की नको विचार करता करता कस कुणास ठावूक पण तिने त्याचा कॉल घेतला.
    त्याला प्रमोशन मिळाल होत आणि हा आनंद त्याला तिच्यासोबत सेलिब्रेट करायचा होता. हो नाही करत अखेर दुसऱ्या दिवशी संध्याकाळी भेटायच ठरल.
    ती संध्याकाळ तिच आयुष्य बदलणारी ठरली. महागड रेस्टॉरंट, तिथल मंद म्युझिक आणि एकूणच रोमॅन्टिक वातावरण. तस तिने त्याला नकार दिला असला तरी तो तिला आवडत नव्हता असही नव्हत. पण ती त्याच्या प्रेमात वगैरे पडली नव्हती.
    खूप छान बोलत होता तो. त्याच्याबद्दल बरच काही सांगत होता. अर्थात बऱ्याच जणांची सिक्रेट्स शेअर करायची सवय असणाऱ्या तिच्यासाठी हे काही नवीन नव्हत. बोलता बोलता तो एकदम भावूक झाला आणि म्हणाला, "मी खरच खूप मनापासून प्रेम करतो तुझ्यावर. माझ्या आयुष्यातली मला आवडलेली तू एकमेव मुलगी आहेस. तू भेटायच्या आधी मी फक्त आणि फक्त करिअर, सक्सेस याचाच विचार केला. पण तू भेटलीस आणि माझ आयुष्यच बदलल. आयुष्य कधी कठीण, बोअरिंग कधीच नव्हत  पण तू भेटल्यावर मात्र ते खूप सुंदर असत हे नव्याने जाणवल. तुला हवा तितका वेळ घे मी तुझी वाट बघतोय”.
    तिला त्याच्यातला, त्याच्या प्रेमातला खरेपणा जाणवला. त्यानंतर मात्र ती गंभीरपणे त्याचा विचार करु लागली. मित्र मैत्रीणी तर तिला होकार दे असच समजावत होते.  पण तिच्या मनातल्या मिस्टर मॅच च्या इमेजमध्ये तो बसत नव्हता. तिला तिच अंतर्मन काही वेगळच सांगत होत.
    तिच्या मनातले विचार संपत नव्हते. आई सतत म्हणते, ' लग्न म्हटल की थोडफार ॲडजस्ट करावच लागत.'
 मीता तर नेहमी म्हणते, 'आपण ज्याच्यावर प्रेम करतो त्यापेक्षा जो आपल्यावर प्रेम करतो त्याच्याशी लग्न केल तर आपण जास्त सुखी होतो".
"पण मला काय वाटतय? मी प्रेम करते का त्याच्यावर?
 प्रेम म्हणजे नक्की काय असत? तो अगदी छान आहे,  पण मला हवा तसा आहे का? 
त्याच्या आठवणीत कधीही हरवून जात नाही मी. त्याची कंपनी खूप आवडते. तो सुद्धा खूप आवडतो; पण का त्याच्याबद्दल कुठलीही ओढ जाणवत नाही मला? खरच कोणी 'मिस्टर मॅच' भेटेल का मला ? का आई म्हणते तस ........."
एक ना अनेक प्रश्न तिच्या मनात येत होते.  गोंधळलेल्या तिने अखेर त्याला होकार दिला. आणि ती वर्षभरातच त्याची सौ. झाली.
     लग्नानंतर होतात तशा थोड्याफार कुरबुरी होत असल्या तरी एकूणच संसार सुखात चालला होता. तिनेही आपण त्याच्यावर प्रेम करतो अशी मनाची समजूत घातली होती. कधीकधी मनात विचार यायचा, 'आपण खरच प्रेम करतो का याच्यावर?' पण या प्रश्नाच उत्तर शोधायचा तिने कधी प्रयत्नच केला नाही. खरतर  तिला उत्तर शोधायची भीती वाटायची.
     काही वर्ष सरली. तो त्याच्या करिअरमध्ये बिझी झाला होता. तिच्याजवळही सार काही होत. करिअर, घर, गाडी, संसार आणि दोन गुणी मुल. पण तरीही कुठेतरी काहीतरी कमी आहे हे तिला सतत जाणवत होत. ती उत्साहाचा अखंड वाहणारा झरा तर तो शांत, अथांग सागर; मनाचा थांगपत्ता न लागणारा. सतत आपल्याच कोषात जगणारा. कुठेच ताळमेळ जमत नव्हता. तरीही ती सगळ सांभाळून घेत होती.  हे सारे आपल्या मनाचे खेळ आहेत. आपण त्याच्यावर प्रेम करतोय, आपण सुखात आहोत अस स्वतःलाच समजावत होती. तो तर सुस्वभावी, शांत आणि  विचारी होता. तिच्यावर मनापासून प्रेम करत होता.
       आयुष्य कधी कुठल वळण घेईल हे काही सांगता येत नाही. तिचही तसच झाल. तिच्या आयुष्यात अजून एक 'तो' आला. तो ऑफिसमध्ये नव्याने रुजू झाला होता. त्याचे आणि तिचे विचार जुळले, सूर जुळले. मनं जुळली. आधी मैत्री मग प्रेम असा प्रवास सुरु झाला. माहिती होतं तिला या नात्याला काहीच भविष्य नाही तरीही हे नातं तिला गमवायच नव्हतं. आयुष्यात पहिल्यांदा तिला प्रेमाची जाणीव झाली होती. प्रेम म्हणजे काय? ती ओढ काय असते? नक्की कुठल्या भावना असतात ? या साऱ्या प्रश्नांची उत्तर तिला मिळाली होती. ती हुरहूर, धडधड हे सार ती आयुष्यात प्रथमच अनुभवत होती. ती त्याच्यामध्ये आयुष्याचा जोडीदार नाही पण एक  जीवलग शोधत होती. त्याच्याशी ती प्रत्येक गोष्ट शेअर करायची. तिची अनेक सिक्रेट्स जी मीतालाही माहीती नव्हती ती तिने त्याला सांगितली होती. त्यालाही ती मनापासून आवडायची. खूप सुंदर नातं तयार झाल होत दोघांमध्ये पण तरीही मनातल प्रेम कधीच कोणी व्यक्त केल नाही. न बोलताच दोघांना एकमेकांच्या मनातल  सार काही कळल होत.
    तिला हे नात  शांतपणे, हळूवारपणे फुलवायच होत. एक निरपेक्ष नातं जपायच होत. कधी कधी तिच्या मनात यायच, "आपल काही चुकत तर नाही ना? आपल्यावर जीवापाड प्रेम करणाऱ्या आपल्या सज्जन नवऱ्याची फसवणूक होत नाहीये ना? "
फसवणूक?? इतकी वर्ष त्याच्यावर प्रेम आहे असा समज करुन  स्वतःला आणि पर्यायाने त्यालाही फसवत आले. आता तरी स्वतःची फसवणूक नको. मी कुठल्याही मर्यादा ओलांडत नाहीये. ओलांडणारही नाही. पण नकळत मनात निर्माण झालेल्या प्रेमाच्या भावना थांबवू पण शकत नाही. खरतर मला थांबवायच्या नाहीयेत. कारण यातलं काहीही ठरवून घडलेल नाही. जे काही आहे ते १००% नैसर्गिक आहे; आणि म्हणूनच कोणाला काहीही वाटल तरी माझ्या दृष्टीने यात काहीही चुकीच नाही.
   एखाद प्रसिद्ध गाण कितीही छान असल तरीही ते मनाची पकड घेत नाही तर कधीकधी एखाद सहज ऐकलेल एखाद साध गाणही मनाला स्पर्श करत. अगदी तसच असत नात्यांचही. एखाद्याशी जन्मजन्मांतरीसाठी नात जुळल तरीही कुठेतरी काहीतरी कमी जाणवते. तर कधी एखाद्याशी अगदी सहज सूर जुळतात अगदी जन्मजन्मांतरीची ओळख असल्यासारख! त्या नात्याला काही नाव नसत पण तरीही ते हवहवस वाटत. खरतर नात्याला कुठल नाव नकोच द्यायला; नात्याला नाव दिल की त्याच्या जोडीने येणारी अनेक नाती निभावावी लागतात आणि मग ते नात फक्त दोघांच रहात नाही.
    या नवीन नात्यामध्ये मला एक मित्र, एक जीवलग सार काही सापडलय. मिस्टर मॅच सापडलाय. काय गरज आहे मिस्टर मॅच फक्त लग्नासाठीच शोधायची? शरीरा पलीकडे जाऊन एक मन असत. या मनाला कधी, काय आवडेल ते सांगता येत नाही. कधी कुठे गुंतायच हे आपण ठरवू शकत नाही. या मनाला गरज असते समजून घेणाऱ्या एका मनाची. हे नातं मनाच मनाशी जुळलेले नातं आहे. ते चुकीच कस असू शकेल ?
    स्वतःच्या विचारांमध्येच हरवलेली असताना अचानक तिच्या कानावर गाण्याचे सूर ऐकू येतात-
"नात्याला काही नाव नसावे, तू ही रे माझा मितवा...."
©मानसी जोशी

कथा - जखम

जखम

संध्याकाळी अचानक आलेल्या मुसळधार पावसात अडकलेल्या त्या तिघींनी एका पडक्या वाड्याचा आसरा घेतला. तसा बऱ्यापैकी निर्मनुष्य रस्ता, मुसळधार बरसणारा पाऊस, पावसामुळे झालेला काळोख, सोबत ढगांचा गडगडाट आणि वीजेचा कडकडाट....
     खरंतर अशा वातावरणात त्या पडक्या वाड्यात कोणीही घाबरलं असतं. पण त्या तिघी मात्र निर्विकार होत्या.
रात्रीचे साडेआठ वाजून गेले तरी पावसाचा जोर काही ओसरत नव्हता. मोबाईललाही नेटवर्क नव्हतं.  इतका वेळ शांत बसलेल्या त्या तिघी हळूहळू एकमेकींशी संवाद साधू लागल्या.

या मुसळधार पावसासारखेच माझ्या डोळ्यातूनही असेच अश्रू वाहत असतात... खूप खोल जखम झाली आहे हृदयात... अशाच मुसळधार पावसात मला एकटीला सोडून निघून गेला तो  ... कोणा दुसरीसाठी! ज्याच्यासाठी घरदार सोडलं, आई वडिलांशी नातं तोडलं; तो माझ्या आयुष्याचा जोडीदार मला वाऱ्यावर सोडून निघून गेला....काय कमी होती माझ्यात? माझ्या प्रेमात ? हे प्रश्न निरुत्तरीत ठेवून,  माझ्या आत्मसन्मानाचा अपमान करुन...  माझ्या हृदयावर असंख्य जखमा करुन निघून गेला मला सोडून.... कायमसाठी! आई वडीलांनी घराची दारं कायमसाठी बंद केली होती. माझी चूक ही त्यांच्या दृष्टीने अक्षम्य अपराध होता. माझ्यामुळे त्यांची बेअब्रू झाली होती. त्यामुळे त्यांनीही माफ केलं नाही आणि मी पूर्णपणे एकटी पडले. पण ज्याच्यामुळे हे घडलं तो मात्र सुखात आहे; तिच्यासोबत! शरीरावरच्या जखमा भरुन येतात पण मनावर झालेल्या जखमेच काय?  जगावरचा आणि जगण्यावरचा विश्वासच उडाला आहे आता. पुन्हा दुसरं नातं जोडण्याची  हिम्मतच उरली नाही;  इच्छाही नाही आणि नात्यांवर  विश्वासही उरला नाही.  तरीही मी जगतेय ... का जगतेय? आयुष्य संपवायची हिम्मत नाही म्हणून जगतेय....

       ..... कोणी सांगितल तुला शरीरावरच्या जखमा भरुन येतात म्हणून. काही वर्षांपूर्वी माझ्यावर बलात्कार केला त्या नराधमाने. ओरबडून काढलं मला. बड्या बापाचा बेटा होता. त्याला वाटलं सुटेल तो आरामात. पण मी लढले. एकटीने लढले. शिक्षा झाली त्याला, अगदी फाशीची शिक्षा झाली. त्यावेळी त्याला लाचार झालेलं बघताना आत्मसन्मान सुखावला माझा. अशीच अगतिक झाले होते मी. तेव्हा हात जोडून, 'मला सोड'  म्हणून विनंती करत होते त्याच्याकडे. पण नाही सोडलं त्याने मला. तिच अगतिकता त्याच्या डोळ्यात बघताना मनातून आनंदाच्या लाटा उसळल्या होत्या. पण त्याचा तो किळसवाणा स्पर्श आजही आठवतो मला. कितीतरी वेळा तासनतास  शॉवरखाली उभी रहाते त्या बलात्काराच्या जखमा धुवून टाकण्यासाठी. टर्किश टॉवेलने अंग घासून अंगावर ओरखडे उठतात पण तरीही  नाही भरुन येत  त्या जखमा. एखादा तर आंघोळ करताना डेटॉलची पूर्ण बाटली ओतली होती आंघोळीच्या पाण्यात. पण त्या नराधमाच्या स्पर्शामुळे अंगावर झालेल्या असंख्य  जखमा नाही भरुन येत....  आई बाबा म्हणतात,  "त्याला शिक्षा झाली पण आपलीही बदनामी झाली या प्रकरणात. आता कोण करणार तुझ्याशी लग्न?" ... पण खरं सांगू? नाही करायचं मला लग्न. त्या किळसवाण्या स्पर्शाच्या जखमा जोपर्यंत भरुन येत नाहीत, तोपर्यंत त्यावर हळूवार हलके स्पर्श विसावणार नाहीत......

       ......मला तर शरीर  आणि मन  आहे का? असाच प्रश्न पडतो अनेकदा. गेल्या कित्येक रात्री बेडरूममध्ये अंगावर नवऱ्यानेच केलेले बलात्कार झेलतेय मी . तो शरीराजवळ यायचा नेहमी पण मनाजवळ यायला त्याला कधी जमलं नाही. मी नाही म्हणायचा प्रश्नच नव्हता; कारण माझं शरीर हे जणू त्याची प्रॉपर्टी होतं. निर्विकारपणे सहन करत होते सगळं. पण त्यादिवशी मात्र अंगात ताप असताना नको म्हटलं म्हणून चक्क जबरदस्ती केली त्याने माझ्यावर. माझ्या  आत्मसन्मानाला अक्षरशः पायदळी तुडवलं त्याने आणि माझ्या शरीराच्या चिंधड्या उडवल्या. त्यानंतर अनेकदा हे असे मन आणि शरीर दोन्हीवर झालेले बलात्कार झेलले मी; आजही झेलतेय. दोन्हीवरच्या जखमा कधीही भरुन येणार नाहीत. निव्वळ मुलांसाठी सगळ सहन करतेय. बेडरूमबाहेर अगदी आदर्श माणूस आहे तो. मी त्याच्या विरोधात बोलले तर बाकीचे जाऊ देत माझे आई वडीलही मलाच वेड्यात काढतील. त्यामुळे कोणालाही काही सांगू शकत नाही मी. म्हणूनच  मी ठरवलं आहे आता,  आपल्याला मन आणि शरीर नाही असं समजूनच जगायचं......

त्या तिघीही बोलून शांत झाल्या. जिथे आपले परके झाले तिथे अनोळखी असूनही त्या तिघी एकमेकींशी मोकळेपणाने बोलल्या. पाऊस थांबल्यानंतर सगळा रस्ता स्वच्छ झाला. हवेतला उकाडा जाऊन निवांत गारवा आला. त्या तिघीही आपआपल्या वाटेने निघून गेल्या. तिघींचंही आयुष्य जसं आहे तसंच चालू रहाणार होतं...त्यांच्या जखमा सहन करतच त्या जगणार होत्या. पण या पावसामुळे आज कितीतरी दिवसांनी  त्यांच्या मनात साचलेला गाळ स्वच्छ झाला होता.

©मानसी जोशी

कथा - वर्तुळ

#वर्तुळ

"कितीदा नव्याने तुला आठवावे... " हे गाणं कानावर पडल आणि मंदारची आठवण आली. गेल्यावर्षी ऑफिसच्या ॲन्युअल इव्हेंटला हे गाणं किती मस्त म्हटल होतं त्याने. अस वाटत होतं गाण्याचे सूर त्याच्या हृदयातून येत आहेत; खरोखरच कोणाला तरी आठवून गातोय हा. खरच मंदारच प्रोफेशन चुकलय. संगीत त्याच्या रक्तात भिनलय. खरतर त्याने कलाक्षेत्रात असायला हवं होतं. पण आज फायनान्स सारख्या रुक्ष सेक्टरमध्ये नोकरी करतोय. त्यादिवशी गिटारही किती छान वाजवत होता. त्याला गिटार वाजवताना बघून "तुमसेही दिन होता हैं..." या गाण्यातला शाहिद कपूर आठवला होता.

   खरतर शाहिद कपूर म्हटल की मला नेहमी स्वरुप आठवतो. स्वरुप तर शाहिद कपूरची झेरॉक्स कॉपी आहे. मायाच लग्न ठरलं तेव्हा "ऑखोंमे तेराही चेहरा...." म्हणणाऱ्या शाहिदसारखीच अवस्था झाली होती त्याची. तेव्हा रुपालीने मात्र त्याला सावरल ते नेहमीसाठीच. आज दोघ अगदी सुखाचा संसार करत आहेत. खरतर स्वरुपसाठी नेहमी रुपालीच योग्य होती.

   रुपाली!!! कुरळ्या केसांची, घाऱ्या डोळ्यांची गोड मुलगी. कॉलेजला असताना कितीतरी मुलं वेडी झाली होती तिच्यासाठी. पण तिने मात्र सुरवातीपासूनच फक्त स्वरुपवरच प्रेम केलं. काय बरं चिडवायची तिला स्नेहा? हा ॐकार स्वरुपा ....

     स्नेहा!!! रुपालीची अगदी जीवलग मैत्रीण. स्नेहा आणि रुपाली शाळेपासूनच्या खास मैत्रीणी. पुढे कॉलेजला आल्यावरही त्यांची मैत्री कायम राहिली. स्नेहाला खरतर केदार मनापासून आवडायचा पण पठ्ठीने कधीही मान्य केलं नाही ते. मी आणि केदार एकाच शाळेत असल्यामुळे सतत आडूनआडून माझ्याकडून केदारबद्दल जाणून घ्यायची.

   केदार!!.... लहानपणापासूनच बघितलेल US ला जाऊन सेटल व्हायचं स्वप्न अगदी जिद्दीने पूर्ण केल त्याने. आता रियाशी ब्रेक अप  झाल्यानंतर जणू भारताशी संबंधच संपला त्याचा.

   रिया तरी कशी आहे. मनापासून प्रेम करणाऱ्या जेंटलमन केदारशी ब्रेकअप करून सतत मुलींशी फ्लर्ट करणाऱ्या जतीनसोबत लग्न केल तिने.

  जतीन!!! माझा बॉस! एकेकाळी माझ्यावर जीव ओवाळून टाकायचा. मी रिस्पॉन्स देत नाही म्हटल्यावर अक्षरशः चरफड व्हायची त्याची. गेल्यावर्षी ऑफिसच्या ॲन्युअल गॅदरिंगच्या वेळी तर अगदी गळ्यातच पडत होता माझ्या. सुदैवाने समीर तिथे आला आणि मी सुटले.

  समीर!!!!.... कुठलाही विषय मनात आला की नेहमी तुझ्यापाशीच का येउन थांबतो? मी खरच प्रेमात पडलेय का तुझ्या? गार्गीही असच म्हणायची. पण मलाच काही कळत नाहीये.

   गार्गी!!! आजही आठवतोय तो दिवस आणि वॉशरुममध्ये रक्ताच्या थारोळ्यात पडलेली गार्गी... त्यानंतर सुरु झालेला पोलिस तपास आजही चालू आहे. खरच तो एक अपघात होता का खून?

   आदल्या रात्री मी उशीरापर्यंत ऑफिसमध्ये थांबले होते. समीरही होता माझ्यासोबत; खरतर मी होते समीरसोबत. भरपूर वर्कलोड त्यामुळे सहाजिकच भरपूर कामं पेंडिंग होती. मी नेहमीच सकाळी लवकर जाऊन कामं पूर्ण करते. पण त्यादिवशी समीर थांबणार होता. त्याच्यासोबत वेळ घालवायला मिळणार म्हणून मी मुद्दाम थांबले होते. खरच आवडतो मला समीर. त्याच बोलणं, हसणं सगळच. सतत त्याच्यासोबत रहावस वाटत. ऑफिसमध्ये मात्र कामात कधी गुंग झाले ते माझ मलाच कळल नाही. घडाळ्यात नऊचे ठोके पडले आणि मी एकदम भानावर आले. सात वाजता समीरसोबत घेतलेली मगभर कॉफी पोटात इतकी गच्च बसली होती की भूकेची जाणीवही झाली नाही. कॉफीमुळे शरीर रिफ्रेश झाल आणि समीरच्या गप्पांमुळे मन.. पण नेमकी तेव्हा आमच्याबरोबर गार्गी होती. पण आत्ता मी आणि समीर एकत्र डिनर करु शकतो. फक्त मी आणि समीर..... या कल्पनेनेही हुरळून गेले होते मी. समीर अजूनही केबिनमध्येच होता. काय कराव काहीच कळत नव्हतं. समीरच्या केबिनमध्ये जाऊन समीरला डिस्टर्ब करण माझ्या प्रोफेशनल मनाला पटत नव्हतं. पण माझ प्रेमात पडलेल मन मला सांगत होतं जा त्याच्या केबिनमध्ये आणि आग्रहाने त्याला डिनरला घेऊन जा, "everything is fair in love & war." जवळपास अर्धा तास याच विचारात गेला आणि अखेर हिम्मत करुन मी समीरच्या केबीनमध्ये गेले. पण तिथे मी जे काही बघितल ते बघून माझ्या पायाखालची जमीनच सरकली. 

.....तिथे गार्गी आणि समीरला "त्या अवस्थेत" एकत्र बघून मला धक्काच बसला. मी आल्या पावली माघारी फिरले आणि माझ्या जागेवर जाऊन बसले. सुदैवाने दोघांनाही कळल नव्हतं मी तिथे जाऊन आलेले. ते दोघेही एकमेकांमध्येच मश्गूल होते. डोकं सुन्न झालं होतं. मनातले विचार थांबत नव्हते...  "म्हणजे इतके दिवस गार्गी खेळत होती माझ्या भावनांशी? जर तिच आणि समीरच अफेअर होत तर का नाही सांगितल तिने मला? का लपवलं सगळं माझ्यापासून? का माझी मजा बघत राहिली? राग, संताप, दु:ख सगळ्या भावना मनात एकत्र दाटल्या होत्या. मनात सतत एकच वाक्य घोळत होतं, "everything is fair in love & war."

   नाही नाही. मी नाही मारलं गार्गीला तो एक अपघात होता. ती वॉशरुममध्ये घसरुन पडली. माझा चुकून धक्का लागला तिला. तिथे सांडलेल्या हॅन्डवॉशवरुन ती घसरली आणि भिंतीवर जाऊन आदळली. तो हॅन्डवॉशही माझ्या हातून चुकून सांडला होता. तिथे हात धुण्यासाठी हॅंडवॉश हातावर घेत होते तर हॅन्डवॉशची बॉटल  खाली पडली आणि हॅन्डवॉश सांडला. खरतर त्यावेळी हॅंडवॉश सांडला होता हे लक्षातसुद्धा आल नाही माझ्या. गार्गी ऑफिसमध्ये आहे हेसुद्धा मला माहिती नव्हतं.

......हे सगळ मी पोलिसांच्या जबानीत सांगितल आणि त्यांनीही ते खर मानलं. नशीब वेळीच लक्षात आल म्हणून ऑफिसमधला सिसिटिव्ही मी बिघडवून ठेवला आणि तो बिघडवण्यापूर्वी मी आठवणीने आधीच्या काही तासांचे फुटेज डीलिट करुन ठेवले होते. पोलिसांना माझ्यावर संशय यायला कुठलीही जागा ठेवली नाही मी. सिसिटिव्हीचे फुटेज डिलिट करुन वॉशरुममध्ये गेले आणि समीरला हाक मारली. मी ही मला धक्का बसल्याच दाखवल आणि पुन्हा समीरने मला आधार दिला. त्यानिमित्ताने निदान काही क्षण त्याच्या मिठीत घालवता आले. पोलिस जबानी घेत असतानाही समीर सावलीसारखा माझ्यासोबत होता. पण आता वेळ घालवायला नको आता समीरला तरी आपल्या प्रेमात पाडायलाच हवं.
   
खरतर गार्गीसाठी मी मंदारची निवड केली होती पण.... ती शेवटी आपल्या कर्मानेच मेली. मंदारसोबत सुखाने राहिली असती जशी आज स्वरुप आणि रुपाली रहात आहेत.

   तो मूर्ख जतीन त्याला फक्त वन नाईट स्टॅंडसाठी माझं शरीर हवं होतं. प्रेमाच नाटक करत होता माझ्याशी आता हॅऱॅशमेंटच्या केसमध्ये असा अडकला आहे की सहजी बाहेर नाही येऊ शकत. त्यामुळेच रियाचीही जिरली. आधी माझ्या आणि केदारच्या मध्ये आली. तिच्यामुळे केदार दुरावला माझ्यापासून. नाहीतर मी आज केदारसोबत अमेरिकेमध्ये छान सेटल झाले असते. रियालाही आता चांगलच कळलं असेल, आपण ज्याच्यावर प्रेम करतो त्याने दुसऱ्या मुलीमध्ये इंटरेस्ट घेतला की कसं होतं ते.

   खरतर स्नेहानेही प्रयत्न केला होता माझ्या आणि केदारच्या मध्ये यायचा, पण मोठ्या हुशारीने तिला केदारपासून लांब ठेवल होतं. तिला आणि केदारला एकत्र आणणारी एकच व्यक्ती होती ती म्हणजे रुपाली. रुपालीचा स्वरुपकडचा ओढा बघितला आणि तिला स्वरूपमध्ये गुंतवण्याची युक्ती मला सुचली पण तो बावळट स्वरुप रूपालीसारखी सुंदर मुलगी सोडून त्या मायाच्या प्रेमात पडला होता. पण सुदैवाने मायाच लग्न ठरल आणि माझा रस्ता मोकळा झाला. पण शेवटी रिया आलीच माझ्या वाटेत. अर्थात त्याचाच परिणाम भोगतेय ती. खूप प्रयत्न करावे लागले मला तिला केदारपासून वेगळं करण्यासाठी. तिच आणि जतीनचं जुळणं तस कठीण नव्हतं. पोरी पटवण्यात जतीन हुशारच. फक्त माझ्यासमोर त्याची डाळ शिजली नाही. पण दु:खात बुडालेल्या रियाला त्याने अगदी सहज सावरलं आणि रिया केदारपासून दुरावली. रियाला दु:खात बुडवण्यासाठी तिच्या आई वडिलांच्या अपघाती मृत्यूची बातमी केदारपर्यंत पोचू नये याची मी पुरेपूर काळजी घेतली.

    नाही.... मी नाही मारलं तिच्या आईवडिलांना. तो मात्र खरच एक अपघात होता. मी फक्त त्यांच्या गाडीचे ब्रेक फेल करुन ठेवले होते. काय करणार दुसरं? केदारच्या घरी दोघांच लग्न ठरवायला जात होते ते. मग मी कशी सहन करणार होते ही गोष्ट. आई वडील जाऊनही केदार आला नाही. इतकच काय तर त्याने साधा फोनही केला नाही म्हणून रिया भडकली तर रियाने कळवलं नाही म्हणून केदार तिच्यावर चिडला. या भांडणाचा फायदा जतीनने उठवला आणि तो रियाच्या जवळ आला. केदारला रिया आणि जतीनविरुद्ध भडकवण्यासाठी मला तसे फारसे कष्ट घ्यावे लागले नाहीत. रियाच्या बाबतीतला त्याचा पझेसिव्हनेस पुरेसा होता यासाठी. पण या ब्रेकअप प्रकरणामुळे केदारचं इंडियात येणं लांबणीवर पडल. नेमका त्याच दरम्यान माझ्या आयुष्यात समीर आला.
आता मला समीरला गमवायच नाहीये. माझ्या आयुष्यातल हे वर्तुळ समीर माझा झाल्यावरच पूर्ण होइल. या वर्तुळात अनेकजण आले आणि गेले पण हे वर्तुळ अजूनही पूर्ण झाल नाही. लवकरच समीरला माझ्यात गुंतवायला हवं नाहीतर या वर्तुळाचा व्यास वाढतच जाईल.

  मी कोणालाही मारलं नाही. हे सगळे अपघात होते. पण आता मला अजून कुठलाही अपघात बघायची इच्छा नाही. त्यामुळे हे वर्तुळ पूर्ण झालच पाहिजे....

©मानसी जोशी

कथा - निरोप

निरोप

चहा करण्यासाठी तिने पातेल्यात पाणी ओतून गॅसवर ठेवलं. सहज कानावर रेडिओवरच्या गाण्याच्या ओळी आल्या

"निरोप कसला माझा घेता..."

तिच्या मनात आलं; "आज अचानक गीत रामायण मधलं गाणं कस काय लागलं?"
    तेवढ्यात तिच्या लक्षात आलं, तिने फक्त पातेल्यात पाणी घालून पातेलं गॅसवर ठेवलंय. गॅस लावलाच नाहीये. तिने पटकन लायटर हातात घेऊन गॅस लावला.

मनातले विचार अजूनही चालूच होते. "खरंच निरोप घेताना जीव व्याकूळ होत असेल का? पण आपलं काय होणार आहे? एखादं गाणं ऐकून जीवाला जशी अनामिक हूरहूर लागते; अगदी तशीच हूरहूर लागलेय आज आपल्याला. 'तो' जाणार आहे आज;  खूप दिवसांसाठी! क्षणभर तिच्या मनात आलं; थांबवावं त्याला आणि सांगावं, "असा जाऊ नकोस ना मला एकटीला सोडून...".
    डोळ्यात टचकन पाणी आलं. समोर चहाच्या पातेल्यात पाणी उकळत होतं. तिने चटकन गॅस लहान करुन त्यामध्ये आलं आणि साखर घातली.

      आत्तापर्यंतचं तिचं आयुष्य अगदी साधं सरळ होतं. अल्लड, अवखळ अशी ती आता मोठी झाली होती. तिचं लग्नही ठरलेलं होतं. आणि आज 'तो' त्याच्या कामाच्या ठिकाणी परत जाणार होता.  बसस्टॉपजवळच तिचं घर असल्यामुळे त्याच्या घरचे त्याला निरोप द्यायला तिच्याकडेच येणार होते. अर्थात 'तो' ही येणार होता. तिच्या हातचा 'आलं घातलेला चहा' ही खास त्याची फर्माईश होती.

      पाण्यात विरघळणारी साखर बघून तिच्या मनात आलं; "त्याच्यावर कितीही चिडले, तरी त्याने गोड हसून मारलेल्या प्रेमाच्या हाकेने मी अगदी सहज विरघळून जाते, अगदी या साखरेसारखंच! पण 'तशी' हाक परत कधी ऐकेन मी? आता त्याच्या आठवणी छळतील मला. त्याला पण येईल ना माझी आठवण? येईलच की! कशी नाही येणार? इतकं प्रेम करतो माझ्यावर. आठवण कशी येणार नाही."

     पाण्यात साखर पूर्णपणे विरघळल्यावर तिने पटकन चहा पावडर घातली. चहा उकळू लागला. सगळीकडे चहाचा सुगंध दरवळायला लागला.
    "असाच सुगंध दरवळूदे आमच्या नात्यामध्येही; अगदी हवाहवासा!

    छान उकळी आल्यावर तिने चहामध्ये दूध घातलं. दूध घातल्यानंतर येणारा चहाचा रंग तिला प्रचंड आवडायचा.
"असा परफेक्ट रंग आला पाहिजे तरच चहा पिण्यात खरी मजा!" असं म्हणत ती स्वतःशीच हसली.

    तो खरच परत येइल ना? मनात आलेल्या या विचारासरशी तिला धडकी भरली. रेडिओवरच गाणं कधीच संपलेल होतं. तिच्या कानावर आता हॉलमधल्या टीव्हीवरच्या न्यूज चॅनेलवर लागलेल्या बातम्यांचे आवज येत होते. मृत्यू पावलेल्या जवानांची नावं कानावर पडली आणि तिच्या मनात आलं; त्याचंही नाव असंच ऐकू आलं तर? ......क्षणभर काळजाचा ठोका चुकला.  नकळत डोळ्यातून अश्रू ओघळले. समोरच्या पातेल्यातला चहा उतू जाणार तेवढ्यात पटकन तिने गॅस बंद केला.
    "त्याच्याशिवाय जगायची कल्पनाही सहन होत नाहीये मला. सांगू का त्याला नको जाऊस? पण तो ऐकणार आहे थोडंच. युद्ध सुरु झाल्यावर तातडीने रजा कॅन्सल करुन बॉर्डरवर हजर रहायचा आदेश मिळालाय त्याला. हा आदेश म्हणजे तो स्वतःचा सन्मान समजतो. मातृभूमीवर त्याचं जिवापाड प्रेम आहे आणि आपला देश संकटात असताना तो इथे स्वस्थ बसूच शकणार नाही. का करतात युद्ध? काय मिळतं यातून? फक्त सर्वनाश... आर्थिक नुकसान तर होतंच. पण ते भरुन  निघतं. पण माझ्यासारख्या अनेकांच नुकसान झालं तर काही लाखांनी भरुन नाही निघू शकत. सैनिक तर त्यांचेही मरतात आणि आपलेही. त्यांचेही जीवलग दु:खी होतात आणि आपलेही. मग हा सगळा अट्टाहास कशासाठी? तो तिकडे बॉर्डरवर डोक्यावर टांगती तलवार घेऊन जगणार. कुठल्यातरी  गोळीवर त्याच नाव लिहिलेल असेल तर ? नाही नाही असं होणार नाही....".

     एव्हाना कपात चहा ओतून कप ट्रेमध्ये ठेवून ती सगळ्यांना चहा नेऊन देते. तेवढ्यात दरवाज्यातून 'तो' आत आला; निरोप घेण्यासाठी! चहा घेऊन दोघंही घराच्या गच्चीवर गेली.
      काही क्षण दोघंही नि:शब्द. तिचे डोळे एव्हाना शुष्क झाले होते. "सैनिकाच्या जीवनसंगिनीने रडायच नसतं." त्याने आधीच बजावलं होतं तिला.

"परत कधी येशील?" तिने आर्त स्वरात विचारलं आणि संभाषण सुरु झालं.

"माहिती नाही! पण मी येईन हे नक्की. मी येइपर्यंत आपली सगळी स्वप्न, सगळ्या आठवणी जपून ठेव; माझी ठेव म्हणून!" तो.

      तिने फक्त मान हलवली. बसची वेळ झाली. घराजवळ असलेल्या बस स्टॉपवर ती त्याला सोडायला गेली. तिथे गेल्यावर ती त्याचा हात हातात घेऊन म्हणाली, "लवकर ये मी वाट बघतेय...".

   आपला दुसरा हात तिच्या हातावर ठेवून तो मंद हसला आणि तिला डोळे भरुन बघू लागला. तिचं रुप आपल्या नजरेत साठवून घेत होता. तेवढ्यात बस आली. तिने घट्ट धरून ठेवलेला त्याचा हात अलगदपणे सोडवून तो बसमध्ये जाऊन बसला.
    "नेमका हाच क्षण नको होता; जीवाला चटका लावणारा निरोपाचा क्षण. ती स्तब्ध तो प्रवाही.
    "तिने हात हलवून त्याला निरोप दिला. बस निघून गेल्यावरही कितीतरी वेळ ती दूरवर पसरलेल्या एकाकी रस्त्याकडे बघत तिथेच उभी राहिली. इतका वेळ डोळ्यात साचलेले अश्रू गालावरुन घळाघळा ओघळत होते.
     "आता उरला तो फक्त विरह! आठवणींच्या जीवावर किती दिवस जगायचं? या आठवणी खूप त्रास देतील. बेचैन करतील. पण तरीही मी त्या जपेन, त्याची ठेव म्हणून! पुन्हा भयंकर उकाड्यानंतर पावसाची सर बरसावी तसा तो येइल. कधी वळवाचा पाऊस बनून तर कधी मान्सूनच्या  पावसासारखा! पण त्यानंतर काय ? पुन्हा हा जीवघेणा क्षण निरोपाचा! आता मात्र तिला त्याचं म्हणणं पटत होतं, "सहवासातल्या आनंदापेक्षा विरहाचं दु:खच आंतरीक ओढ निर्माण करतं."

     "नाही, पण आता मी रडणार नाही. 'सैनिकाच्या जीवनसंगिनीने रडायचं नसतं त्याने बजावलय मला", असं मनाशी पक्क ठरवून डोळे पुसून ती बस स्टॉपवरुन घरी जायला निघाली. सहज तिची नजर बाजूच्या चहाच्या टपरीवर गेली. तिथे चहा उकळत होता. टपरीवाला पातेल्यातला चहा चमच्याने ढवळत होता. त्यातून निघणाऱ्या वाफांमधून हवेत चहाचा सुगंध दरवळला आणि ती मंद हसली. चहाचं अस्तित्व नसणाऱ्या वाफेतून दरवळणारा गंध आणि प्रत्यक्ष भेट नसताना निव्वळ आठवणींतून भेटणं दोन्ही जवळपास सारखंच. दोन्हीमध्ये प्रत्यक्ष भेटीचं समाधान नसलं तरी अस्तित्वाचा गंध  दरवळतो, तो ही अगदी हवाहवासा!

©मानसी जोशी

कथा - लग जा गले..

लग जा गले..

पावसाळा नसताना अचानकपणे दाटून आलेले ढग.... त्यामुळे अमावस्या नसतानाही अंधारलेली एक भयानक रात्र.... ढगांचा गडगडाट..... वीजेचा कडकडाट  ..... मोकळा निर्मनुष्य रस्ता ....... मधूनच येणारा कुत्र्याच्या रडण्याचा आवाज तर कधी रातकिड्यांचा किर्र्रर्र्र असा आवाज.... आणि या वातावरणातून जाणारी एक सिदान क्लास लाल रंगाची होंडा सिटी....त्यामध्ये बसलेले प्रेमी युगुल.... दोघही हनीमूनला निघालेली असल्यामुळे रोमॅन्टिक मूडमध्ये. रोमॅन्टिक मूडमध्ये असल्यामुळे असेल कदाचित पण भयानक रस्त्यावरही दोघांना अजिबात भीती वाटत नव्हती. गाडीत म्युझिक प्लेअरवर मंद रोमॅन्टिक म्युझिक चालू होतं..... एक गाणं संपून दुसरं  गाणं सुरु झालं... 'लग जा गले .....' त्याने एकदम रोमॅन्टिक मूडमध्ये तिच्याकडे बघितल. ती लाजली. सहज  तिची नजर समोर गेली आणि ती घाबरली. एक पांढऱ्या कपड्यातली, केस मोकळे सोडलेली बाई त्यांच्या गाडीच्या समोर आली. त्या बाईला  डोळे नव्हते आणि तिची मान गोल गोल फिरत होती. गाडीमध्ये बसलेली तरुणी जोरात किंचाळली. त्याने गाडी थांबवायचा प्रयत्न केला पण ती बाई त्यांच्या गाडीच्या आरपार पलीकडे  चालत गेली. त्याने मिरर मधून मागे बघितलं. ती बाई दात विचकून विकृत हसत होती... आणि काही कळायच्या आत गाडी समोरच्या झाडावर आपटून गर्द झाडीत कोसळली. ती पांढऱ्या कपड्यातली बाई मात्र  गडगडाटी विकट हसत अजूनही तिथेच उभी होती.....

       आssssssss........ श्रेया जोरात किंचाळली आणि विक्रमने करकचून गाडीचा ब्रेक दाबला. विक्रमच्या बाजूला बसलेल्या त्याच्या गर्लफ्रेंडने- रियाने दचकून श्रेयाकडे बघितल. मधल्या सिटवर बसून पेंगत असलेले सोहम आणि नेहाही दचकून आजूबाजूला बघायला लागले. श्रेयाच्या  बाजूला बसलेला समीर मात्र मोठ्यामोठ्याने हसत होता.

विक्रम: आयला सम्या कशाला घाबरवतोस रे तिला.

समीर: मी काही नाही केलं यार. तिच म्हणाली मला तुझ्या नवीन स्क्रिप्टबद्दल सांग म्हणून सांगितलं.

रिया: सम्या तू कधीपासून हॉरर स्टोरीज लिहायला लागलास रे ?

श्रेया: (चिडून) बघ ना तो रोमॅन्टिक स्टोरीज लिहितो म्हणून सांग म्हणाले मी. हे असलं काही सांगेल असं वाटलही नव्हत मला. 

समीर: आमच्या चॅनेलला रोमॅन्टिक स्टोरीजची सिरिज बंद करुन हॉरर शो चालू करायचा आहे. त्यासाठीच एक हॉरर स्टोरी लिहितोय. श्रेयाने स्टोरी सांग म्हटल्यावर म्हटलं हॉरर स्क्रिप्ट ऐकवावं तिला. आज बाहेरच  वातावरण पण हॉरर आहे मजा येइल. 

विक्रम: सम्या XXXX  गेलो असतो खाली दरीत आपण कसला दचकलो मी. 

रिया: रोमॅन्टिक सिरिज बंद होतेय? का रे? मस्त चालली होती ती. आणि तुझ्या स्टोरीज तर रिॲलिस्टिक असतात ना ?

समीर: ना मुन्ना ना.... मी आधी स्टोरी लिहितो मग त्या खऱ्या होतात. 

श्रेया: ओ हिरो बास करा आता. म्हणे मी आधी लिहितो आणि मग त्या रिअल होतात.

      श्रेयाच्या या बोलण्यावर सगळेच हसले. श्रेया, समीर, विक्रम, रिया आणि सोहम हे पाचही जण कॉलेजपासूनचे मित्रमैत्रीणी होते.  कॉलेज संपवून प्रत्येक जण आपआपल्या करिअरमध्ये स्थिरावलेली होता. नेहा सोहमची गर्लफ्रेंड होती. ती या ग्रूपमध्ये नवीन होती. श्रेया आणि रिया 'आयटी' कंपनीत नोकरी करत होत्या तर विक्रम आपला फॅमिली बिझनेस सांभाळत होता. सोहम आणि नेका बॅंकेत नोकरी करत होते आणि समीर स्क्रिप्ट रायटर होता.

       रिया ही विक्रमची कॉलेजपासूनची गर्लफ्रेंड आणि त्याची होणारी बायको होती. विक्रम रियाच लग्न ठरल्याचं सेलिब्रेशन आणि पार्टीसाठी सगळे विक्रमच्या फार्महाउसवर जायला निघालेले होते. ते ज्या रस्त्याने जात होते तो रस्ता हॉन्टेड रस्ता म्हणून प्रसिद्ध होता. त्या रस्त्यावर अनेक अपघात झालेले होते. खास करुन नवीन लग्न झालेल्या किंवा लग्न ठरलेल्या जोडप्यांच्या गाडीचे. बाकी कोणाचा या गोष्टींवर विश्वास नसला तरी सोहमचा होता. त्यामुळेच सोहम या रस्त्यावरून जायला मनापासून तयार नव्हता. पण नेहाने समजावल्यामुळे तो तयार झाला होता . नेहाला बॅंकेतून निघायला उशीर झाल्यामुळे शहरातून निघायलाच अकरा वाजलेले होते   शॉर्टकटच्या रस्त्याने गेलो तर जवळपास दिड तास तरी लवकर पोचू असा विचार करुन सगळ्यांनीच या हॉन्टेड रस्त्यावरून जायचं ठरवल.

      शहराची गर्दी मागे सोडून गाडी निर्मनुष्य रस्त्याला लागली. एका बाजूला खोल दरी आणि दुसऱ्या बाजूला गर्द झाडी त्यात स्ट्रीट लाईट नसल्यामुळे विक्रम काळजीपूर्वक गाडी चालवत होता. श्रेयाच्या किंचाळण्यामूळे का होईना काही काळ  शांत झालेल्या गाडीत पुन्हा गप्पागोष्टी आणि हास्यविनोद चालू झाले होते.

      हसता हसता अचानक सोहमची नजर खिडकीबाहेर गेली आणि तो विक्रमला म्हणाला,  "विकी मगाशी त्या माईलस्टोनवर 'सारगाव' ३८ किमी. लिहिलं होतं आताही तेच दिसतंय. आर यू शुअर, आपण बरोबर रस्त्यानेच जातोय?"

"अरे असं होत अनेकदा. लास्ट टाईम आपण गोव्याला गेलो तेव्हाचं आठवतंय ना? असेच माईलस्टोन होते. जुने माईलस्टोन न काढताच नवीन बसवतात XXXX साले."  विकी.

"नाही विकी सोहम बरोबर बोलतोय. मला आत्ता परत तोच माईलस्टोन दिसला जो मगाशी दिसला होता." रिया

हे ऐकून मात्र सगळेच सावध झाले. थोड्याच वेळात सगळ्यांच्या लक्षात आलं की गाडी पुन्हा पुन्हा त्याच माईलस्टोनला क्रॉस करुन पुढे जातेय. कितीही नाही म्हटलं तरी सगळेच घाबरले होते.

"याचा अर्थ आपल्याला चकवा लागलाय. आता सकाळपर्यंत आपण असच फिरत रहाणार. तरी मी सांगत होतो हायवेवरुन जाऊया म्हणून. पण कोणी ऐकेल तर ना.” सोहम वैतागून म्हणाला.

"अरे ए गप ना. जरा विचार करु दे. आता काय करायचं ते ठरवायला हवं." विक्रम 

"विकी यार गाडी थांबव. असच फिरत राहिलो तर पेट्रोल संपेल गाडीतलं. त्यापेक्षा बाहेर पडून काही मदत मिळतेय का बघूया." समीर

"नाही! नको! गाडी थांबव पण बाहेर नका पडू कोणी. आपण गाडीत सेफ आहोत." नेहा.

"इनफ नाऊ यार. सम्या यू आर राईट", असं म्हणून विकीने गाडी थांबवली.

समीर आणि विक्रम गाडीबाहेर येऊन काही मदत मिळू शकेल का बघत होते. तेवढ्यात त्यांना एक झोपडीवजा घर दिसलं. सगळ्यांना सांगून दोघेही तिकडे जायला निघाले. पण श्रेया आणि रियाने त्यांना अडवलं. अखेर सगळ्यांनीच तिकडे जायचं ठरलं. पण यासाठी नेहा तयार झाली नाही. तिला सरपटणाऱ्या प्राण्यांची आणि जंगली जनावरांची प्रचंड भीती वाटत असे. त्यामुळे  गाडीत बसणं सुरक्षित आहे असं तिला वाटत होतं. सोहमने नेहाजवळ थांबायच ठरवलं. पण नेहाने त्याला बाकीच्यांबरोबर जायला सांगितलं अखेर नाईलाजाने नेहाला एकटीला गाडीत बसवून आणि गाडी व्यवस्थित लॉक करुन सगळे त्या घराजवळ जायला निघाले. घरात कोणी आहे नाही याचा काहीच अंदाज येत नव्हता. समीर हिम्मत करुन पुढे झाला आणि जरा घाबरतच त्याने घराचे दार वाजवलं. पण कोणीच दार उघडलं नाही. थोडा वेळ गेल्यावर त्याने पुन्हा दार वाजवलं. पुन्हा तेच. तिसऱ्या वेळेस त्याने दार वाजवले तेव्हा घरातून हलकीशी गार वाऱ्याची झुळूक आली आणि दार खाटकन उघडलं पण पलीकडे कोणीच दिसलं नाही. बंद दारामागून आलेली गार वाऱ्याची झुळूक आणि आत कोणीही नसताना अचानक उघडलेलं दार यामुळे सगळेजण घाबरुन तिथून पळत रस्त्यावर आले. तेवढ्यात त्यांना पाठमोरी नेहा रस्त्यावरुन चालत जाताना दिसली. गाडीच्या बाहेर पडायला घाबरणारी नेहा अशी एकटीच रस्त्यावरुन चालतेय म्हटल्यावर सगळ्यांनाच आश्चर्य वाटले. सगळेजण नेहाला हाक मारत तिच्या मागून धावत गेले. तेवढ्यात समोरुन एक लाल रंगाची होंडा सिटी आली आणि काही कळायच्या आत कार नेहाच्या आरपार जाऊन बाजूच्या झाडावर आपटली आणि वेडीवाकडी वळणं घेत गर्द झाडीत कोसळली. सगळेजण धावत तिकडे गेले पण आधीच अंधार आणि त्यात गर्द झाडी त्यामुळे नेहा आणि कार कुठेच दिसली नाही.

  "सम्या पोलिसांना फोन कर मी ॲंब्युलंस बोलावतो." विक्रम प्रसंगाच गांभीर्य ओळखून म्हणाला.

     
दुर्दैवाने कोणाच्याच फोनला रेंज नव्हती. तेवढ्यात रियाच्या फोनला नेटवर्क मिळालं आणि त्यावरून पोलिस आणि ॲंब्युलंस दोन्ही कॉल लागले. सगळेजण पुन्हा नेहाला शोधू लागले. थोड्याच वेळात त्यांना नेहा त्या मगाचच्या घराकडे जाताना दिसली. सगळेजण चक्रावले. पण कसलाही विचार न करता सगळे पुन्हा तिच्या मागून धावत गेले. पण आता तिथे घर नव्हतं होती ती फक्त गर्द झाडी. सगळेजण घाबरून पुन्हा पळत रस्त्यावर आले. काहीतरी विपरीत घडतंय यावर हळूहळू सगळ्यांचाच विश्वास बसू लागला होता. नेहाला एकटं सोडून गेल्याबद्दल सगळ्यांनाच पश्चात्ताप होत होता. आपण तिच्याजवळ थांबायला हवं होत असं प्रत्येकालाच वाटत होतं. हतबल होवून सगळी गाडीकडे जायला निघाली तेवढ्यात पोलिसांची गाडी येताना दिसली आणि सगळ्यांच्या जीवात जीव आला.     

      पोलिसांना बघून सगळे थोडेफार सावरले. विक्रमने त्यांना सगळी हकीगत सांगितली आणि अपघात झालेली जागा दाखवली. पण अंधारामुळे पोलिसांना अपघाताच्या खूणा स्पष्टपणे दिसत नव्हत्या. तेवढ्यात ॲंब्यूलन्स आली. पोलिसांचा तपास चालूच होता पण काहीच धागा मिळत नव्हता. काही वेळात अपघात झालाय का नाही, याबाबतच पोलिस साशंक होऊ लागले. ही पाचही जण पोलिसांना अपघात झालाय हे पटवून द्यायचा आटोकाट प्रयत्न करत होती. थोडा वेळ शोधाशोध करुन पोलिस आणि ॲब्युलन्स जायला निघाले. सगळे हतबल झाले. तेवढ्यात गर्द झाडीतून गाण्याचा आवाज ऐकू आला, "लग जा गले........" पोलिस पुन्हा मागे फिरुन आवाजाच्या दिशेने शोधाशोध करु लागले. त्यांना तिथे लाल रंगाची होन्डा सिटी आणि त्यात अडकलेले एक जोडपं दिसल. त्यातील स्त्री चा आधीच मृत्यू झालेला होता पण पुरुष मात्र बेशुद्ध असला तरी जिवंत होता. पोलिसांनी तातडीने त्या पुरुषाला कारमधून बाहेर काढलं आणि ॲंब्युलन्स मधून हॉस्पिटलला पाठवलं. सगळ्यांना नेहाला शोधण्याची  खात्री देऊन परत जायची विनंती केली.

    सगळे उदास मनाने गाडीजवळ गेले, तेव्हा गाडीत शांतपणे झोपलेल्या नेहाला बघून सगळ्यांनाच आश्चर्याचा धक्का बसला.

   विक्रमने फोन करुन नेहा सापडल्याचं पोलिसांना कळवलं. पोलिसांनी गाडीजवळ येउन नेहाची चौकशी सुरु केली. पण नेहाशी बोलल्यावर जेव्हा सगळ्यांना कळलं की नेहा गाडीतून बाहेर पडलेलीच नव्हती. तेव्हा मात्र इंस्पेक्टरसकट सगळेच  थक्क झाले.  जुजबी चौकशी करुन झाल्यावर इंस्पेक्टरनी सगळ्यांना जायला सांगितल. निघताना प्रत्येकाच्याच मनात एक विचार येत होता जर ती नेहा नव्हती तर मग 'ती' कोण होती? मृत्यूनंतरही आपल्या नवऱ्याला वाचविण्याचा प्रयत्न करणारी ती अपघातग्रस्त स्त्री च तर नेहा बनून आली नव्हती?

    सगळ्यांनी फार्म हाऊस वर पोचल्यावर सुटकेचा निश्वास टाकला. तिथे गेल्यावर समीरने आपलं स्क्रिप्ट श्रेयाच्या हातात दिलं आणि म्हणाला, "मी सांगितलं होतं ना, 'माझ्या कथा रिॲलिस्टिक नसतात. आधी मी कथा लिहितो आणि मग त्या खऱ्या होतात!!"

©मानसी जोशी

कथा - ब्युटी कॉन्टेस्ट

ब्युटी कॉन्टेस्ट

"विक्रांत ब्रेकफास्ट तयार आहे लवकर येsss"
रचनाचा आवाज ऐकून तिच्या सासूबाई आणि विक्रांतची आई विनिता उर्फ विन्स विक्रांतच्या आधी डायनिंग टेबलजवळ आल्या आणि तोंड वाकडं करुन म्हणाल्या, " हे काय गोडाचा शिरा?
"हो ! एवढ्या चांगल्या गोड पदार्थाच नाव तोंड आंबट करुन कशाला घेताय सासूबाई" रचना.
   "सासूबाई? तुला किती वेळा सांगितलय मला ममा म्हणायचं म्हणून, गावठी कुठली." विन्स अजूनच वैतागली.
     तेवढ्यात विक्रांत आणि त्याचे बाबा विनायकराव डायनिंग टेबलजवळ आले. साजूक तुपातल्या शिऱ्याचा खमंग वास आल्यावर त्या दोघांच्या तोंडाला पाणी सुटले.
    रचनाने डिश भरायला सुरवात केली तेवढ्यात विन्स कडाडली, "थांब विक्रांत! अजिबात खायचा नाही तो गोडाचा शिरा केवढं तूप आहे त्यात! शिवाय ते कमी म्हणून की काय बदाम, काजूगर अगदी मुक्तहस्ताने ओतले आहेत. अरे असलं खाणं खाशील तर लवकरच ढेरपोट्या होशील. आधीच बघ पोट किती सुटलय ते.
   आईच बोलणं ऐकून विक्रांतने आपलं पोट चटकन आत घेतलं.
"पण मी काय म्हणतो, एवढा केलाच आहे तिने शिरा तर खाऊ दे की त्याला", विनायकराव विक्रांतची बाजू घेत जरा घाबरतच म्हणाले.
"तुम्ही तर बोलूच नका. तुमच्या आईने हे असलं खायला घालूनच तुम्हाला ढेरपोट्या बनवलं आणि ही बया आता माझ्या मुलाला ढेरपोट्या बनवायला निघालेय. अग माझ्याकडे बघ. काल विक्रांतने मला क्लबबाहेर सोडलं तेव्हा माझ्या मैत्रीणी म्हणाल्या, "विन्स तुझा मुलगा अगदी तुझा भाऊ वाटतो हा!"
"छे काहीतरीच काय? विक्रांत काय एवढा म्हातारा वाटत नाही हा", रचना हसत म्हणाली.
    "अग मूर्ख मुली....... जाऊदे तुला काय कळणार? स्वतः  दुधी भोपळ्यासारखी ओबडधोबड आहेस आणि माझा मुलगा राजबिंडा, हे सहन होत नसेल तुला. देव सौंदर्य वाटत होता तेव्हा कुठे होतीस कुणास ठावूक? असशील आपल्या मिडलक्लास फॅमिलीबरोबर कुठली तरी हेवी डिश चाखत." विन्स
    "छे हो आई देव सौदर्य वाटत होता तेव्हा मी अक्कल घ्यायला गेलेले. त्यामुळे सौंदर्य नसलं तरी भरपूर अक्कल दिलेय देवाने मला. पण देव अक्कल वाटत होता तेव्हा तुम्ही मात्र ब्युटी पार्लरमध्ये गेला होतात बहुदा म्हणून कदाचित.... "रचना.
"कदाचित? कदाचित काय ? काय म्हणायच काय आहे तुला? क्लास वन ऑफिसर आहेस म्हणून जास्त शहाणपणा करु नकोस. मला अक्कल नाही असं म्हणायच आहे का तुला ? विन्स संतापून बोलत होती.
"अय्या मला काय म्हणायचं आहे ते चक्क कळलं तुम्हाला? तसं माझ्या संगतीत काही काळ घालवून तुम्हाला समोरच्याचं बोलणं थोडं तरी समजायला लागलं म्हणायचं." रचना
      या दोघींची जुगलबंदी चालू असताना विक्रांत आणि विनायकराव गुपचूपपणे दबकत दबकत पोटभर शिरा खाऊन आपआपल्या खोलीत निघून गेले.
     विनायकरावांच्या मते या दोघींची जुगलबंदी म्हणजे अर्ध्या तासाचं एक विनोदी नाटक. पण काही झालं तरी बोलण्यात काही विन्स रचनाला हरवू शकत नव्हती. विन्स अतिशय मॉडर्न बाई तर रचना साधी सरळ, एका मध्यमवर्गीय घरातली प्रचंड हुशार मुलगी.
     खरंतर विक्रांतचं लग्न विन्सची क्लबमधली मैत्रीण मोनाली उर्फ मोनाच्या मुलीशी व्हावं, अशी विन्स आणि मोना दोघींचीही इच्छा होती. पण विक्रांतला त्या मॉडर्न कसबसं ग्रॅज्युएट झालेल्या मुलीपेक्षा हुशार, कर्तुत्ववान रचना आवडली आणि एका मध्यमवर्गीय कुटुंबातली रचना या श्रीमंत घराची सून झाली. विक्रांतच्या नकारामुळे मोना आणि विन्सची मैत्रीही संपुष्टात आली.  विन्सच्या क्लबमधल्या सगळ्याच मैत्रीणी सुमार बुद्धीच्या आणि महिन्याला कित्येक हजार ब्युटी पार्लर, जीम, शॉपिंग यावर खर्च करणाऱ्या होत्या. अर्थात विन्सही याला अपवाद नव्हती. वेळ आणि पैसा कुठे घालवायचा? हा जगातला सगळ्यात  मोठा यक्षप्रश्न असणाऱ्या आणि अल्पबुद्धी असणाऱ्या बायकांनी एकत्र येवून स्थापलेल्या क्लबचे कार्यक्रमही तसे मनोरंजकच असायचे.

तर असो;

   भांडणानंतर विन्स आपल्या डाएटनुसार ब्रेकफास्ट घेऊन तरातरा क्लबमध्ये निघून गेली. रचनाही ब्रेकफास्ट करुन ऑफिसला निघून गेली.
     क्लबमध्ये आज "ब्युटी कॉन्टेस्टची" अनाऊन्समेंट करण्यात आली. विन्स आणि मोना त्यात मुख्य स्पर्धक होत्या. कॉन्टेस्टचे राउंड सोपे आहेत असं वाटत असताना विन्सवर एक बॉम्ब पडला. शेवटचे दोन राउंड्स जनरल नॉलेजवर आधारीत असल्याचा बॉम्ब!
क्लबमध्ये त्यातल्या त्यात मोनाच जनरल नॉलेज ठिक होतं.(ठिक म्हणजे फार काही नाही हो. वासरात लंगडी गाय शहाणी होती इतकच). त्यामुळे मोना ही ब्यूटी कॉन्टेस्ट जिंकणार असं क्लबमध्ये सगळ्यांनाच वाटत होतं.  विक्रांतच्या लग्नानंतर मोना विन्सला कमी लेखायची एकही संधी सोडत नसे. सहाजिकच यामुळे विन्सचा जळफळाट होत होता. तिने स्वतःचं जनरल नॉलेज सुधारायचा चंग बांधला आणि घरी जाताना डझनावारी जनरल नॉलेजची पुस्तके घेऊन गेली.
       विनायकराव रिटायर्ड बॅंक ऑफिसर  होते. आयुष्यभर खूप दगदग झाल्यावर आता रिटायरमेंटनंतरचा काळ  निवांत गाणी ऐकण्यात किंवा वाचनात घालवायचा असं त्यांनी ठरवून टाकलं होतं. सहाजिकच ते बरेचदा घरातच असत.
     विन्सच्या हातातील शॉपिंग बघून विनायकराव हसत म्हणाले, "हे काय आज चक्क पुस्तकं आणलीस तू? सुनेचे टोमणे चांगलेच मनावर घेतलेले दिसतायत.
 "तुमची सून गेली खड्यात. आमच्या क्लबमध्ये 'ॲडल्ट ब्युटी कॉन्टेस्ट' आयोजित केलेलं आहे. मी पार्टीसिपेट केलय त्यात. त्याची तयारी म्हणून आणली आहेत ही बुक्स.” विन्स
"ॲडल्ट ब्युटी कॉन्टेस्ट" हे शब्द ऐकून विनायकरावांना 440 व्होल्टचा जबरदस्त धक्का बसला.
"अग काहीतरीच काय बोलतेस अशा अश्लील कॉन्टेस्ट मध्ये तू भागच कसा काय घेऊ शकतेस? विनायकराव स्वतःला सावरत म्हणाले.
"अश्लील काय त्यात? साध्या ब्युटी कॉन्टेस्ट सारखं ब्युटी कॉन्टेस्ट” विन्स अगदी सहज विचारत होती.
"अग पण ॲडल्ट ब्युटी कॉंटेस्ट म्हणजे.... विनायकराव.
 "अहो ॲडल्ट म्हणजे आम्ही सगळ्या आता 45+ आहोत ना म्हणून ॲडल्ट. तुम्हाला 'ॲडॅल्ट' या शब्दाचा अर्थ माहिती नाही? कमाल आहे तुमची. अहो बॅंकेत ऑफिसर होतात ना तुम्ही." विन्स कपाळावर हात मारुन घेत म्हणाली.
विनायकरावांनी मान हलवली आणि लायब्ररीत जायला निघाले.
    "येताना कादंबऱ्या वगैरे नको जनरल नॉलेजची बुक्स असतील तर आणा लायब्ररीतून", विन्सने  धावत जाऊन विनायकरावांना सांगितले.
    दोन दिवस डोकफोड केल्यावर विन्सच्या लक्षात आलं जनरल नॉलेज हा काही आपला विषय नाही. पण ती हार मानणाऱ्यातली नव्हती. मोनाला कमी लेखायची संधी तिला सोडायची नव्हती. आपली जनरल नॉलेज ची तयारी करुन घ्यावी म्हणून तिने  विनायकरावांची पाठ धरली. विनायकरावांना आपल्या बायकोचं अगाध ज्ञान चांगलंच माहिती होतं. या त्रासापासून सुटका कशी करुन घ्यायची याचा ते विचार करु लागले. मुळातच हुशार असणाऱ्या विनायकरावांना एक अफलातून कल्पना सुचली. ज्यामुळे विन्सची जनरल नॉलेजची तयारीही होइल आणि घरातली भांडणही मिटतील.
      विनायकरावांनी विन्सला सांगितल, "हे बघ मी रिटायर्ड माणूस आहे. माझा सगळा वेळ गाणी ऐकणं, कादंबऱ्या वाचणं यातच जातो. जनरल नॉलेज हा असा विषय आहे ज्यात तुम्हाला नेहमी 'अप टू डेट' रहावं लागतं. त्यामुळे यामध्ये माझ्यापेक्षा चांगली मदत तुला रचना करु शकेल. मला माहिती आहे तुला हा सल्ला आवडणार नाही. पण हे बघ काहीतरी कमवण्यासाठी काहीतरी गमवावं लागतं. आणि मला मनापासून वाटतं तू विनर व्हावीस म्हणून मी तुला हे सांगतोय."
     विनायकरावांनी खूपच हुशारीने आपलं म्हणणं विन्सच्या गळी उतरवलं होतं. अखेर हो नाही करत विन्स रचनाकडून मदत घ्यायला तयार झाली. शेवटी तिला मोनाला हरवणं हे रचनापेक्षा जास्त महत्वाच वाटत होतं.
      विनायकरावांनी रचनालाही समजावलं. रचना तशी विचारी होती. तिलाही घरातल्या रोजच्या भांडणांचा कंटाळा आला होता. त्यामुळे तिनेही तयारी दर्शवली.
      विन्सची शिकवणी सुरु करण्यापूर्वी रचनाने क्लबची, इतर स्पर्धकांची आणि मुख्य म्हणजे परिक्षकांची माहिती मिळवली. त्यानंतर तिच्या लक्षात आलं अगदीच बेसिक जनरल नॉलेजचे प्रश्न यांना विचारण्यात येतील. तिच्यासाठी विन्सची शिकवणी म्हणजे हातचा मळ होता.
     विन्सची शिकवणी सुरु झाली. रचनाला जेवढं सोप वाटत होतं तेवढं हे काम सोपं नव्हतं. कारण विन्सच जनरल नॉलेज अगदीच भयंकर या कॅटॅगरीत मोडणारं होतं. "राज्य आणि राष्ट्र" यातला फरकही विन्सला कळत नव्हता.  पण रचनाने सगळ्या अडचणींवर मात करत विन्सची उत्तम तयारी करुन घेतली. इतकंच काय तर 'इन्ट्रो राउंडला' स्वतःची ओळख इंग्लिश ऐवजी संस्कृतमध्ये करुन द्यायला सुचवलं. विन्सही आनंदाने तयार झाली. मग दोघी सासवा सुना नऊवारी साडी आणि मोत्याच्या दागिन्यांच शॉपिंग करुन तडक बाहेरून जेवूनच घरी आल्या. दोघींना एकत्र बघून विनायकराव आणि विक्रांत मात्र सुखावले होते.
     "ॲडल्ट ब्युटी कॉन्टेस्ट"चा दिवस उगवला. क्लब मेंबर्सच्या फॅमिलीजनाही आमंत्रण होतं (दुसरं कोण बघणार होतं म्हणा हे कॉंटेस्ट). रचना, विक्रांत आणि विनायकरावही उपस्थित होते. विन्सचा परफॉर्मन्स बघून सगळ्यांच्याच तोंडात बोटं गेली. मोना तर चक्कर येवून पडायची बाकी होती. अपेक्षेनुसार विन्स 'ॲडल्ट ब्युटी क्वीन' झाली. ब्युटी क्वीन झाल्यावर सगळ्यांसमोर तिने रचनाला स्टेजवर बोलावून तिचं कौतुक केलं. आणि आपल्या यशाच श्रेय तिला दिलं. हे बघून मोनाचा अजूनच जळफळाट झाला आणि विन्सच्या विजयाला 'चार चॉंद' लागले.
    आज विन्स आणि रचना एकमेकींवर मायलेकींपेक्षा जास्त प्रेम करतात. आणि हो सांगायचच राहिलं. रचनानेही विन्सच्या मदतीने स्वतःला बदललं बरं का. टिपिकल काकूबाईच्या रुपाची कात टाकून ती आता चवळीच्या शेंगेसारखी बारीक आणि थोडा ॲटीट्यूड असणारी मॉडर्न सून झालेय. अगदी विन्सला हवी तशीच !

©मानसी जोशी

कथा - आरोह

आरोह

मध्यरात्र उलटून गेली होती. आरोही खिडकीत बसून समोर दिसणाऱ्या ऋषीच्या घराकडे मूकपणे पहात होती. रात्र सरुन पहाट सुरु होणार होती. "आता थोड्याच वेळात ऋषी रियाजासाठी उठेल तेव्हा त्याला गाताना बघता येईल, कदाचित शेवटचं! कदाचित!"
    आरोहीच्या मनात आलेल्या या विचाराने आत्तापर्यंत शुष्क झालेले तिचे डोळे पाणावले.  मी इथून गेले तर ऋषीला आठवण येइल का माझी? आरोहीच्या मनात विचारांचं वादळ उठलं होतं. तिची आणि ऋषीची ओळख होऊन वर्षही झालं नव्हतं. पण असं वाटत होतं की दोघं वर्षानुवर्षे एकमेकांना ओळखतात. ऋषीच्या पहिल्या भेटीपासूनचा प्रत्येक क्षण तिच्या डोळ्यासमोर आला.
       आरोहीचा फ्लॅट शहरातल्या मध्यवर्ती भागातल्या एका बिल्डींगमधे होता. पण ती बिल्डींग रिडेव्हलप्मेंटला गेल्याने आरोही तिच्या कुटुंबासह शहराबाहेर असणाऱ्या या बंगलो सोसायटीमध्ये शिफ्ट झाली होती. अगदी ऋषीच्या बंगल्याच्या समोरच्या बंगल्यात. तिला या एरियाबद्दल तशी फारशी माहिती  नव्हती. आजूबाजूचे बरेचसे बंगले बंदच होते. कोणाशीतरी ओळख करुन घ्यावी या हेतूने ती समोरच्या बंगल्यात गेली. कुत्रा नाही ना याची चाहूल घेत जरा घाबरतच तिने बेल वाजवली.
"नमस्कार! मी आरोही इथे समोरच्या बंगल्यात नवीनच  राहिला आलो आहोत आम्ही. सहजच ओळख व्हावी म्हणून तुम्हाला चहाला बोलवायला आले होते." आरोही आपली ओळख करुन देत म्हणाली.
 "मी शालिनी. मला शालिनीताई म्हटलस तरी चालेल. मी चहाला येईन तुझ्याकडे त्याआधी आमच्याकडची कॉफी टेस्ट करावी लागेल", शालिनीताई हसून म्हणाल्या.
    आरोही आतमध्ये आल्यावर तिला बसायला सांगून शालिनीताई कॉफी करण्यासाठी किचनमध्ये गेल्या. आरोही सोफ्यावर बसणार तेवढ्यात तिला तानपूऱ्याचे स्वर ऐकू आले आणि तिची पावले नकळत आवाजाच्या दिशेने वळली. ऋषी त्याच्या खोलीमध्ये भान हरपून रियाज करत होता. आरोही दारातच थांबली. तिचं ऋषीकडे लक्षही गेलं नाही. ती डोळे भरुन तानपूऱ्याकडे बघत होती. मुग्ध करणाऱ्या ऋषीच्या स्वरांना आपल्या कानात साठवत होती. त्या दिवशी कितीतरी वर्षांनी ती तानपूरा बघत होती. तिला तिचा गाण्याचा क्लास आठवला. ती ही असच भान हरपून रियाज करत बसायची. पण बाबा गेले मग क्लास सुटला आणि गाणंही.
     "स्वर चुकतोय तुमचा 'म' शुद्ध लागतोय. 'यमन' रागामध्ये 'म' तीव्र असतो. आरोही नकळतपणे बोलून गेली. तिचा आवाज ऐकून ऋषी भानावर आला. इतका वेळ कोणी सुंदर तरुणी आपल्या दाराबाहेर उभी राहून आपलं गायन ऐकतेय याची साधी जाणीवही त्याला नव्हती. क्षणभर काय बोलावं हे दोघांनाही कळलं नाही. आरोहीला तर अगदीच शरमल्यासारखं झालं होतं. एका अनोळखी बंगल्यात, अनोळखी पुरुषाच्या खोलीबाहेर त्याच्या परवानगीशिवाय उभं राहून ती त्याचा रियाज ऐकत होती.
  "इथे आहेस होय तू मी म्हटलं  कुठे गायब झालीस?" शालिनीताईंच्या आवाजाने आरोही भानावर आली. 
 "सॉरी पण तानपुऱ्याचे स्वर ऐकले आणि नकळत पाय इकडे वळले." आरोही म्हणाली. 
"ठिक आहे ग हरकत नाही. कॉफी घे आधी थंड होईल नाहीतर." शालिनीताई हसून म्हणाल्या.
    त्यानंतर मात्र शालिनीताईंची आणि आरोहीची छान ओळख झाली. त्यांना आरोही खूप आवडली होती. आरोहीचंही त्यांच्या घरी जाणं येणं वाढलं. संगीताच्या आवडीमुळे सहाजिकच तिची आणि ऋषीची ओळखही वाढली.
    ऋषी हा शालिनीताईंचा भाचा आणि त्यांच्या जगण्याचा एकमेव आधार होता. साधारण दहा वर्षांपूर्वी शालिनीताई, ऋषी आणि त्यांचे सगळे कुटूंबीय फिरायला जात असताना त्यांच्या गाडीला झालेल्या अपघातामध्ये ऋषीचे आई-बाबा, शालिनीताईंचे पती व त्यांच्या दहा वर्षांच्या मुलाचा मृत्यू झाला होता. ऋषी आणि शालिनीताई मात्र वाचले होते. ऋषी तेव्हा बारावीला होता. या धक्क्यातून सावरणं दोघांनाही कठीण गेलं होतं पण शालिनीताईंनी मात्र हिम्मत दाखवून स्वतःला सावरलं आणि ऋषीलाही या धक्क्यातून बाहेर काढल. त्याची संपूर्ण जबाबदारी घेतली. दोघंही एकमेकांचा आधार झाले होते.
      ऋषी म्युझिक इंडस्ट्रीमध्ये स्ट्रगल करत होता. पण त्याला म्हणावं तसं यश येत नव्हतं. म्युझिक इंडस्ट्रीशी कनेक्टेड असल्यामुळे ऋषीला अनेक कार्यक्रमांचे पासेस मिळत असत. शालिनीताई क्वचितच कधीतरी त्याच्याबरोबर जायच्या. पण बरेचदा ऋषी एकटाच जायचा. एक दिवस ऋषीला पंडित जगन्नाथांच्या कार्यक्रमाचे दोन पासेस मिळाले होते. शालिनीताईंना शक्य नव्हतं म्हणून त्याने आरोहीला विचारलं. आरोहीला जायची खूप इच्छा होती पण कार्यक्रम रात्रीचा असल्यामुळे तिला जमणं शक्य नव्हतं. कारण तिचा सव्वा वर्षाचा मुलगा मिहिर तिच्याशिवाय झोपत नसे.
     आरोहीच्या जगण्याचा एकमेव आधार म्हणजे तिचा मुलगा मिहीर. आरोहीला कितीही इच्छा असली तरी मिहीरला सोडून कार्यक्रमाला जायला तिचं मन तयार होईना. पण तिच्या सासूबाईंनी मिहीरला सांभाळण्याची जबाबदारी घेतली आणि तिला आग्रहाने ऋषीबरोबर पाठवलं. त्यानंतर मात्र आरोही आणि ऋषीमध्ये जवळीक निर्माण झाली. कधी कार्यक्रम, कधी ऋषीला काम मिळाल्याचं सेलिब्रेशन तर कधी शॉपिंग,  यासारख्या अनेक कारणांनी ऋषी आणि आरोही एकत्र बाहेर जाऊ लागले. दोघंही त्यांची सुख-दु:ख एकमेकांशी शेअर करत असत. हळूहळू नकळतपणे दोघं एकमेकांमध्ये गुंतत गेले. मिहीरचीही ऋषीबरोबर चांगली गट्टी झाली होती. ऋषी अनेकदा मिहीरला फिरायला घेऊन जात असे. तर कधी आरोही, मिहीर आणि ऋषी तिघंही एकत्रीत फिरायला जात असत. त्या तिघांना एकत्र बघून शालिनीताईंच्या मनात मात्र कालवाकालव होत असे. ऋषीनेही आता लग्न करुन सेटल व्हावं अशी त्यांची मनापासून इच्छा होती. शिवाय त्यांना ऋषी आणि आरोहीची जवळीकही खटकायला लागली होती. एकदा त्यांनी तसं आरोहीच्या सासूबाईंजवळ हे बोलूनही दाखवलं होतं पण त्यांनी मात्र 'आजकाल स्त्री पुरुषामध्येही निखळ मैत्री असते' असं बोलून विषय तिथेच संपवला होता.
     दिवस भराभरा जात होते. आरोही आणि ऋषी एकमेकांमध्ये अधिकच गुंतत चालले होते. अशातच राहुलचा म्हणजेच आरोहीच्या नवऱ्याचा अमेरिकेहून फोन आला. तो दहा दिवसांनी भारतात परत येणार होता. त्याने आरोहीला व्हिसाची प्रोसिजरही सुरु करायला सांगितली. आरोही भानावर आली. त्या रात्री ऋषी आणि आरोही कॉन्सर्टसाठी म्हणून घरातून बाहेर पडले. पण कॉन्सर्टला न जाता दोघही लॉंग ड्राईव्हला गेले. आरोही ऋषीच्या मिठीत भरपूर रडली. बाबा गेल्यानंतर कितीतरी वर्षांनी ती अशी रडत होती. ऋषी तिला लहान बाळासारखं थोपटत होता. खरंतर तो ही आज भानावर आला होता. आरोहीचं लग्न झालंय हे माहिती असूनही तो तिच्यामध्ये गुंतला होता. त्या रात्री दोघांनाही त्यांचं एकमेकांवर असलेल्या प्रेमाची जाणीव झाली होती.
    आरोही आणि ऋषीची अवस्था तिच्या सासूबाई आणि शालिनीताई या दोघींच्याही नजरेतून सुटली नाही. पण कोणीच काही बोललं नाही. त्या दिवशी पहाटेच घराची बेल वाजली. राहुल आला होता. त्याला बघून आरोहीला कणभरही आनंद झाला नाही. कसा होईल म्हणा सतत पैशाची भाषा करणाऱ्या, आपल्या स्टेटसची घमेंड असणाऱ्या राहुलमध्ये आणि तिच्यामध्ये भावनिक नातं कधी निर्माणच झालं नव्हतं. आरोहीच्या सासूबाईंनी आरोहीला एका लग्नात बघितलं आणि त्यांनी तिला राहुलसाठी मागणी घातली. काका काकूच्या उपकाराच्या ओझ्याखाली जगणाऱ्या आरोहीला नाही म्हणण्याचा अधिकारच नव्हता. तसं सुरवातीला उच्चशिक्षित देखणा राहुल तिला तिच्या स्वप्नातला राजकुमार वाटला होता. पण राहुलने मात्र कधीच तिच्या मनाशी जवळीक साधण्याचा प्रयत्न केला नाही. तिचं आणि राहुलचं लग्न झालं त्या रात्री राहुलने फक्त तिचा नवरा होण्याचा हक्क बजावला होता. लग्नानंतर अवघ्या दहा दिवसांतच राहुल अमेरिकेला निघून गेला. जाताना मात्र आपल्या पुरुषत्वाची निशाणी आरोहीला देऊन गेला होता. आरोही गरोदर होती पण त्याचं कुठलंच कौतुक राहुलला नव्हतं. राहुल क्वचितच आरोहीच्या मोबाईलवर फोन करत असे. आईच्या मोबाईलवर मात्र रोज फोन करत असे. तेव्हा त्या राहुलला आरोहीशी बोलायला लावत असत. आरोहीला सगळं कळत होतं पण ती काहीच बोलत नव्हती. लग्नानंतर अवघ्या दहा दिवसांत अमेरिकेला निघून गेलेला राहुल मिहीरच्या जन्मानंतर एका महिन्याने भारतात परत आला होता. मिहीरचा मात्र त्याला चांगलाच लळा लागला होता. जवळपास महिनाभर राहून जेव्हा राहुल पुन्हा अमेरिकेला जायला निघाला तेव्हा मात्र त्याचा पाय निघत नव्हता. त्या दिवशी प्रथमच आरोहीला राहुलच्या डोळ्यात 'अहं' न दिसता भावना दिसल्या होत्या.  मिहीरसाठीचं प्रेम दिसलं होतं. आजही राहुल आला तेव्हा मिहीरला डोळे भरुन बघत होता. जवळपास सव्वा वर्षाने तो मिहीरला बघत होता. त्या रात्रीही राहुलने आरोहीला जवळ घेऊन फक्त आपला नवरा असल्याचा हक्क बजावला. आरोहीला त्याच्या स्पर्षाची घृणा वाटली. राहुल झोपल्यावर मात्र खोलीच्या बाहेर येऊन ती भरपूर रडली. तिला क्षणाक्षणाला ऋषी आठवत होता.
  "अजून किती दिवस सत्यापासून दूर पळणार आहेस आरोही?" सासूबाईंच्या आवाजाने आरोही दचकली.
"का निभावते आहेस हे नातं? मला माहिती आहे तू आणि ऋषी एकमेकांमध्ये गुंतला आहात. खरंतर माझच चुकलं. आज माझ्यामुळे तुझी ही अवस्था झालेय. राहुलला लग्नच करायचं नव्हतं ग. तो तिकडे अमेरीकेत रिटा नावाच्या मुलीसोबत 'लिव्ह इन' मध्ये रहात होता. पण माझ्या इच्छेसाठी त्याने तुझ्याशी लग्न केलं. मला वाटलं होतं लग्नानंतर आपोआपच संसाराची गोडी निर्माण होइल त्याला. पण तसं झालं नाही. आजही रिटाने त्याला सोडलं म्हणून तो तुला तिकडे घेऊन जातोय. मला माफ कर आरोही. झालेलं बदलता येणार नाही पण नशीबाने ऋषीच्या रुपाने तुझ्या आयुष्यात सुख आणलंय. तू राहुलला घटस्फोट देऊन ऋषीशी लग्न कर आणि सुखी हो. आरोही फक्त आठ दिवस आहेत तुझ्या हातात. अशी शांत राहू नकोस लवकर विचार कर." सासूबाई तिला समजावत म्हणाल्या.
       आज आठ दिवसांनंतरही आरोही शांतच होती. घटस्फोट घेऊन ऋषीशी लग्न करण्याची हिम्मत तिच्यामध्ये नव्हती. कॅन्सरच्या वेदना आणि उपचाराच्या खर्चाने हतबल होवून गेलेले बाबा,  त्यानंतरच काका काकूच्या उपकाराखाली जगणं, अगतिक झालेली आई हे सारं आठवलं.  तिच्या मोठ्या बहिणीचा घटस्फोट झालेला होता. त्यावरून तिची आई काकूचे टोमणे सहन  करत होती. धाकटी बहीण अजून शिकत होती. दोन बहि‍णींचा घटस्फोट झाल्यावर धाकट्या बहिणीचं लग्न कसं होणार? पण मग माझं काय? मी अशा व्यक्तीसोबत का राहू ज्याचं माझ्यावर प्रेमच नाही. प्रत्येकवेळी मी माझ्या स्वप्नांचा त्याग का करू? आधी गाणं आणि आता ऋषी. सगळ्यांच्या सुखासाठी मी माझ्या आयुष्यातल्या पहिल्या वहिल्या प्रेमाचा बळी का देऊ?
      पण मग मिहीरचं काय? राहुल कसाही असला तरी त्याचं मिहीरवर प्रेम आहे. पित्याचं प्रेम हा मिहीरचा अधिकार आहे. ऋषीही मिहिरला जीव लावतो पण कशावरून स्वतःच मुल झाल्यावर ऋषी मिहीरला अंतर देणार नाही? आज ना उद्या ऋषी हा त्याचा खरा बाप नाही हे सत्य मिहिरला कळेलच. राहुलचा स्वभाव आणि मिहिरवरचं प्रेम बघता काहीही झालं तरी तो मिहिरला स्वतःपासून दुरावू देणार नाही आणि मी मिहिरशिवाय जगूच शकत नाही. अजूनही स्वतःच्या करीयरसाठी स्ट्रगल करणारा ऋषी मिहीरला काय भविष्य देणार? कितीही नाकारलं तरी पैसा हेच अंतिम सत्य आहे. माझं जे झालं ते झालं पण निदान मिहीरला तरी उत्तम भविष्य मिळायला हवं जे ऋषी नाही राहुल देऊ शकतो.
    अखेर खूप विचार करुन आरोहीने राहुलबरोबर अमेरिकेला जाण्याचा निर्णय घेतला. तिच्या मनात आलं, "प्रसन्न भूपाळी असो वा धीरगंभीर मालकंस, जीवाला हूरहूर लावणारा आसावरी असो वा शृंगारीक काफी स्वरांचा आरोह हा चढताच असतो; माझ्या आयुष्यातल्या दु:खासारखा!" तिच्या डोळ्यातून बरसणारे अश्रू थांबतात आणि ऋषीचे आर्त स्वर तिच्या कानावर पडतात-
"रातभर आपकी याद आती रही...आपकी याद आती रही रातभर.."
©मानसी जोशी