सेल्फ मेडिकेशन

सेल्फ मेडिकेशन

….My favorite part of the chemist is the guy who stands behind the counter. Because abroad Pharmacies are very strict and they will not give you medicines without a prescription. But, in India guy behind the counter gives you prescription…   

स्टँड अप कॉमेडीचा एक व्हिडिओ बघताना लक्षात राहिलेला हा पार्ट. . खरंच बरेचदा असं होतं. काही होत असलं की डॉक्टरांकडे न जाता डायरेक्ट मेडिकल स्टोअर गाठायचं आणि तो देईल ते औषध घ्यायचं. किती तो आंधळा विश्वास त्या मेडिकल स्टोअरमधल्या माणसावर?

अगदी मेडिकल स्टोअर कशाला मित्र मैत्रिणी, नातेवाईक, कलीग, इत्यादी कोणाच्याही सल्ल्याने अनेकदा औषधं घेतली जातात. आजकाल तर सोशल मीडियावर सल्ले मागायचं नवीन फॅड आलं आहे. म्हणजे ज्या व्यक्तींना आपण ओळ्खतही नाही, ज्यांना कधी भेटलो नाही इतकंच काय तर बघितलंही नाही, अशा व्यक्तींनी सांगितलेल्या औषधांचा प्रयोग आपल्या शरीरावर करायचा?

या सगळ्यांच्या पलीकडे एक एक्सपर्ट सगळ्यांच्या आयुष्यात आहे. सगळे त्याच्याकडून सल्ला घेतात. मी अगदी प्रांजळपणे कबूल करते की मी सुद्धा त्याचा सल्ला घेतला आहे. ते म्हणजे “गूगल सर्च इंजिन!”

जरा काय झालं की गुगल करायची जवळपास सगळ्यांनाच सवय असते. इतकंच काय तर डॉक्टरांनी प्रिस्क्राईब केलेल्या औषधांची माहिती, त्याचे साईड इफेक्ट्स याबद्दलची माहितीही गुगल करणारे महाभाग कमी नाहीत.

हे सगळं का?

डॉक्टरांकडे जायचा आळस? त्यासाठी नसणारा पैसा किंवा वेळ? का पैसा खर्च करायची नसणारी तयारी?

सेल्फ मेडिकेशनचा अजून एक मार्ग म्हणजे आयुर्वेदिक औषधे घेणे. अनेकांचा असा (गैर)समज असतो आयुर्वेदिक औषधांचा कोणताही साईड इफेक्ट नसतो. माझाही होता. ज्यांना असं वाटतं त्यांनी याबद्दल फक्त आयुर्वेदिक डॉक्टरांना विचारून बघा, म्हणजे खरं काय आहे ते लक्षात येईल.

कारण काहीही असुदे. सेल्फ मेडिकेशन करताना आपण आपल्याच आरोग्याशी खेळत असतो.

2015 साली टाईम्स ऑफ इंडियामध्ये प्रसिद्ध झालेल्या रिपोर्टनुसार भारतामध्ये 52% लोक सेल्फ मेडिकेशन करतात. डॉक्टरांच्या मते हे धोकादायक आहे. कारण आजार जरी सारखा असला तरी प्रत्येक व्यक्तीच्या प्रकृतीनुसार त्याची ट्रीटमेंट ठरते. अनेक क्रोनिक आजारांचं कारण हे “सेल्फ मेडिकेशन किंवा चुकीचे औषधोपचार” हे आहे. सेल्फ मेडिकेशनमुळे मृत्यू पावणाऱ्यांचे प्रमाणही दिवसेंदिवस वाढत चालले आहे.

“जरा काय झालं की डॉक्टर कशाला हवेत?”

माझं असं अजिबात म्हणणं नाही की सेल्फ मेडिकेशन संपूर्णतः  चुकीचच आहे. सर्दी झाली की घरगुती काढा घेणे, वाफारा घेणं असे उपाय आपण करू शकतो, करतोच. पण तीच सर्दी जर दोन दिवसांपेक्षा जास्त दिवस राहिली तर तिसऱ्या दिवशी डॉक्टरांकडे जाणं हिताचं आहे.

    काही दिवसांपूर्वी माझी मुलगी दुपारी शाळेतून रडतच घरी आली.  तिच्या पोटात दुखत होतं. आदल्या दिवशीच घरी पाणीपुरी केली होती. ती भरपूर खाल्ल्यामुळेच हा त्रास होतोय, हे माझ्या चटकन लक्षात आलं. त्यामुळे पोट शेकण्यापासून, पाचक देण्यापर्यंत सगळे घरगुती उपाय मी केले. पण तरीही काहीच फरक पडत नाही म्हटल्यावर संध्याकाळी डॉक्टरांकडे घेऊन गेले. पोटदुखीचं कारण तेच होतं, अजीर्ण. पण डॉक्टरांच्या औषधांमुळे तिला एका रात्रीत आराम पडला.

    पूर्वीच्या काळी घरात अनुभवी आजी आजोबा असायचे. त्यामुळे, घरात कोणाला काही झालं की आजीच्या बटव्यातली औषधं हा बरेचदा रामबाण उपाय ठरायचा. परंतु आता परिस्थिती वेगळी आहे. आता अनुभव कमी आणि बटवा मात्र भरलेला अशी परिस्थिती आहे.    

“एवढ्या टेस्ट्स? नक्कीच लॅबवाल्याशी त्यांचं कनेक्शन असणार.”

“इतकी औषधं? नक्कीच मेडिकलवाल्याकडून त्यांना कमिशन मिळत असणार.

हे असे विचार अनेकांच्या मनात सतत घोळत असतात. चांगलं आहे तिथे वाईट असणारच. मेडिकल फिल्डही यासाठी अपवाद नाही. त्यामुळे एकवेळ धरून चालू तुमच्या मनात येणाऱ्या शंका खऱ्या आहेत.

पण त्यावर उपायही आहेत.

अनेक नामांकित लॅब टेस्टसाठी खूप चांगलं डिस्काउंट ऑफर करतात…

मेडिकल शॉप्स तर आजकाल गल्लोगल्ली आहेत. त्यामुळे अमुक एका मेडिकल स्टोअरमधूनच औषधं घ्या असं कुठले डॉक्टर सांगत असतील असं मलातरी वाटत नाही. शिवाय आता ऑनलाईन मेडिकल खरेदीचा पर्यायही सध्या उपलब्ध झाला आहे.

तुम्हाला पटत नसल्यास तुमच्या डॉक्टरांशी चर्चा करा. गरज वाटल्यास सेकंड ओपिनिअन घ्या.  पण तब्येतीच्या बाबतीत हेळसांड करु नका. चार पैसे वाचविण्यासाठी तुमचा लाख मोलाचा जीव धोक्यात घालू नका.

कोणी आपला पैसा कुठे व कसा खर्च करावा हा ज्याचा त्याचा प्रश्न आहे.  स्वतःच्या मेहनतीच्या पैशातून 500 रुपयांचा पिझ्झा खा किंवा मॉलमध्ये हजारो रुपयांचे शॉपिंग करा, तो तुमचा अधिकार आहे. पण डॉक्टर, औषधे, लॅब यावर खर्च करायला नको म्हणून सेल्फ मेडिकेशनचा पर्याय मात्र निवडू नका. काय माहिती, आज वाचवलेले शेकडो रुपये उद्याच्या लाखो रुपयांच्या खर्चाचे कारण ठरू शकतील. त्यामुळे सेल्फ मेडिकेशन करण्यापेक्षा सेल्फ- मेडिटेशन करा, त्याने जास्त फायदा होईल.

©मानसी जोशी

ज्वाला मंदिर - एक अविस्मरणीय अनुभव

ट्रिपचं प्लॅन करत असताना नेटवर अचानक एक ठिकाण दिसतं आणि ते ठिकाण तुमच्या लिस्टमध्ये must visit place मध्ये ऍड केलं जातं.अगदी तसंच झालं…

हिमाचल प्रदेशमधील टुरिस्ट प्लेसेस नेटवर सर्च करत असताना ज्वालामुखी मंदिराची माहिती मिळाली. का कुणास ठाऊक पण या मंदिराबद्दल मनात प्रचंड उत्सुकता निर्माण झाली आणि नेटवरून त्याबद्दलची अजून माहिती मिळवली. जितकी माहिती मिळत गेली तितकी उत्सुकता वाढत गेली आणि काही झालं तरी या ठिकाणी जायचंच असं ठरवलं.

ट्रिपच्या सुरुवातीच्या दोन दिवसांचं प्लॅनिंग पाऊस आणि स्नो फ़ॉलमुळे विस्कळीत झालं होतं. मी नेटवर सतत तिथलं वेदर फोरकस्ट बघत होते. आश्चर्याची गोष्ट म्हणजे तिथलं वेदर फोरकस्ट अगदी परफेक्ट येत होतं. तिसऱ्या दिवशी ऊन पडावं म्हणून सतत मनात देवाला प्रार्थना करत होते. पहिल्यांदा बघताना स्नो फॉल कितीही आनंददायी वाटत असला तरी सततच्या स्नो फॉलमुळे आणि ढगाळ वातावरणामुळे मनात एक प्रकारचं डिप्रेशन येतं. त्यात तिकडचं मायनस टेम्प्रेजरही सोसवत नव्हतं. ही ट्रिप अशीच फुकट जाणार असा निगेटिव्ह विचार सतत मनात येत होता.

तिसऱ्या दिवशी सकाळी जाग आल्यावर सर्वात आधी रूममधल्या खिडकीचे पडदे बाजूला करून बाहेर बघितलं आणि तिथलं सुंदर दृष्य बघून हरखून गेले. बर्फाची शाल पांघरलेल्या हिमालयाच्या पर्वतरांगा आणि त्यावर पडलेली सूर्याची सोनेरी किरणे. सृष्टीच्या सौंदर्याचा अवर्णनीय नजारा! तब्बल दोन दिवसानंतर सूर्यनारायणाचे दर्शन झाले होते. क्षणात रूमचा दरवाजा उघडून गॅलरीत गेले आणि सर्वात आधी सूर्यनारायणाला नमस्कार केला. सूर्य म्हणजे ऊर्जेचा स्रोत! मनातली सगळी मरगळ दूर करण्याचं त्या कोवळ्या किरणांमधील सामर्थ्य बघून नकळतपणे या सृष्टीच्या निर्मात्यासमोर मी नतमस्तक झाले. जणू काही खूप वर्षांनी सूर्योदय बघतेय असं वाटत होतं. नजरेच्या कॅमेऱ्यामध्ये उगवत्या सूर्याचे रूप साठवून लगेच मोबाईलकडे धाव घेतली.

 त्यानंतर त्या दिवशी ठरल्याप्रमाणे सगळं व्यवस्थित पार पडलं. रात्री रूममध्ये आल्यावरही फ्रेश वाटत होतं. रात्री झोपण्यापूर्वी दुसऱ्या दिवशीचं वेदर फॉरकस्ट बघितलं आणि  mostly sunny हे शब्द बघून मन सुखावलं. आत्तापर्यंतचं सगळं फोरकास्ट अगदी बरोबर येत होतं. त्यामुळे दुसऱ्या दिवशीही ऊन असणार याबद्दलचा विश्वास हळूहळू वाढू लागला होता. तरीही मनातून मात्र कुठेतरी भीती होतीच. अपेक्षेनुसार दुसऱ्या दिवशीही ऊन पडलं. मनातून खूप आनंद झाला कारण त्या दिवशी या ट्रिपमध्ये must visit लिस्टमध्ये ऍड केलेल्या ठिकाणी म्हणजेच ज्वालामुखीला जायचं होतं.

   सगळं आवरून निघालो आणि नेमकं बाहेर पडायच्या वेळी अचानक कंबरेतून जोरात कळ आली. ज्वालादेवीची माहिती मिळाल्यापासून काहीही झालं तरी ज्वालादेवीला जायचंच हा निश्चय मनात केला होता. पण कंबरेतून आलेल्या कळीमुळे मला जागेवरून हलताही येत नव्हतं. बाम, तेल लावून थोडं बरं वाटलं. पण तरीही अधूनमधून कंबरेतून जोरदार कळा येतच होत्या. शेवटी पेनकिलर घेतली. खरंतर पेनकिलर घेणं मी नेहमी टाळत असते. पण त्या दिवशी काहीच पर्याय नव्हता   

मी आस्तिक किंवा देवभोळी नाही आणि नास्तिकही नाही. माझा कर्मावर प्रचंड विश्वास आहे. पण काही काही वेळा मात्र मी प्रचंड धार्मिक होते. त्या दिवशीही तसंच झालं. दर्शनाची ओढ एवढी तीव्र होती की शारीरिक त्रासावर तिने सहज मात केली. का माहिती नाही पण त्या जागेविषयी मला प्रचंड ओढ वाटत होती. अगदी नेटवर जेव्हा हे ठिकाण पहिल्यांदा बघितलं तेव्हापासूनच तिथे जायची जबरदस्त आंतरिक ओढ मनात निर्माण झाली होती.

  ज्वालामुखीला जायला धरमशालाहुन थेट बसेस आहेत. स्टेट ट्रान्सपोर्टच्या बसेस बरोबरच प्रायव्हेट बसचा पर्यायही आहे. पण तरीही  डायरेक्ट बसची संख्या मर्यादित आहे. सर्वात बेस्ट ऑप्शन म्हणजे धरमशाला वरून कांग्राला जायचं. कांग्रा बस स्टँडवरून स्टेट ट्रान्सपोर्ट किंवा प्रायव्हेट बसचे अनेक पर्याय उपलब्ध आहेत. हिमाचल प्रदेशमधील जवळपास सर्व बस स्टँडवर आलेला सुखद अनुभव म्हणजे तिथे चौकशी केल्यानंतर अगदी शांतपणे सविस्तर माहिती सांगितली जाते. बसमध्येही कंडक्टर अगदी व्यवस्थित माहिती सांगतात. विशेष म्हणजे इथल्या बस स्टँडवर स्टेट ट्रान्सपोर्ट बससोबतच प्रायव्हेट बसही लागतात. स्थानिकांना दोन्हीतला फरक पटकन ओळखता येत असला तरी बाहेरच्या लोकांना मात्र सहजी कळत नाही. टुरिझम हा तिथला मुख्य व्यवसाय असल्यामुळे असेल कदाचित पण तिथली माणसं मुळातच अगत्य करणारी वाटली. दुसरी नोटिस करण्यासारखी गोष्ट म्हणजे बसमध्ये अगदी शेवटच्या सीटवर जरी बसलं तरी उडायला होत नव्हतं. अगदी वळणावळणाचे छोटे छोटे रस्ते असूनही प्रवासाचा त्रास अजिबात जाणवत नाही. तिथले रस्ते बघून मला आमच्या कोकणातले रस्ते आठवले. “हिमाचल म्हणजे कोकणचा मोठा भाऊ आहे.” माझं हे वाक्य अनेकांना अतिशयोक्ती वाटेल किंवा पटणार नाही. पण तिथले रस्ते आणि एकंदरीतच सगळं वातावरण बघुन काही क्षण कोकणचा फील आल्याशिवाय रहात नाही. कोकणात सह्याद्रीच्या डौलदार रांगा तर इथे हिमालयाच्या पर्वतरांगा. कोकणात उंच उंच वाढणारी नारळ, पोफळी तर इथे देवदार आणि ओकचे वृक्ष.  समुद्रकिनारी वसल्यामुळे कोकणातली हवा दमट तर इथली प्रचंड थंड. वातावरणातील हा मुख्य फरक हिमाचल आणि कोकणास वेगळे करतो. तसं बघायला गेलं तर हिमालयाची निर्मिती समुद्रापासूनच झाली आहे. त्यामुळे हिमालयाच्या कुशीत क्षणभर का होईना कोकणचा भास होणं, यामध्ये काहीच विशेष नाही.

  ज्वालादेवी मंदिर परिसरातच बस स्टॉप असल्यामुळे बसमधून उतरल्या उतरल्या रस्त्याच्या दोन्ही बाजूला प्रसाद, पूजेची थाळी, देवतेवतांच्या मूर्ती, कीचेन इत्यादींची दुकाने दिसत होती. मला वाटतं भारतातल्या कुठल्याही प्रदिद्ध मंदिरात अथवा मठात जाताना सर्वप्रथम  रस्त्याच्या दुतर्फा मांडलेली ही दुकाने आपलं स्वागत करतात. संपूर्ण प्रवासात कंबरेतून येणाऱ्या कळा अधूनमधून त्रास देत होत्या. ज्वालामुखी मंदिरात जाताना थोडं चढावं लागतं. त्यामुळे पायऱ्या चढतानाही थोडासा त्रास होत होता. पण हा त्रास सहन करण्यासारखा होता. खरंतर दर्शनाची आंतरिक उर्मी होणाऱ्या त्रासाकडे दुर्लक्ष करायला भाग पाडत होती. थोडंस चालून गेल्यावर डाव्या बाजूला चपला स्टँड आहे. विशेष म्हणजे तिथे आपल्या चपला ज्या कप्प्यात ठेवलेल्या असतील तो नंबर आपण लक्षात ठेवायचा. तिथे कोणीही माणूस उपलब्ध नसतो. इतर ठिकाणी असतात तशी पूजेच्या थाळीच्या बदल्यात चपला ठेवून घेणारी दुकानेही तिथे आहेत. त्यानंतर थोडं पुढे गेल्यावर उजव्या बाजूला ‘लंगर’ आहे. तिथे एका मोठ्या हॉलमध्ये सर्वांना मोफत भोजन दिले जाते. हॉलमधून सरळ आत गेल्यावर आतमध्ये ताट, वाटी, भांड, चमचे सर्व ठेवलेलं असतं. त्यामधलं आपल्याला जे हवं ते घेऊन हॉलमध्ये अंथरलेल्या बैठकांवर जेवायला बसायचं. जेवण वाढतानाही शांतपणे वाढलं जातं.  जेवणानंतर आपलं ताट, वाटी जे काही असेल ते स्वच्छ धुवून जागेवर ठेवायचं. एकंदरीत स्वावलंबन हा या मंदिराचा पहिला नियम आहे असं वाटत होतं आणि हे नक्कीच कौतुकास्पद होतं.

   ज्वालादेवी मंदिर प्रमुख शक्तिपीठांपैकी एक आहे. प्रजापती दक्ष यांच्याकडून एक यज्ञ आयोजित करण्यात आला होता. या यज्ञासाठी भगवान शंकर सोडून इतर सर्वांना आमंत्रित करण्यात आले होते. आपल्या वडिलांच्या अशा वागण्यामुळे अपमानित झालेल्या सतीने स्वतःला हवनकुंडात झोकून दिले. हे कळल्यावर अतीव दुःख आणि रागामुळे वेडेपिसे झालेले भगवान शंकर सतीचे जळलेले शरीर घेऊन त्रैलोक्यात धावू लागले. त्यांना शांत करण्यासाठी भगवान विष्णुंनी सुदर्शन चक्राने सतीच्या शरीराचे अनेक तुकडे केले. पृथ्वीवर जिथे जिथे हे तुकडे पडले ती जागा शक्तीपीठ समजली जाते. ज्वालामुखी मंदिराच्या जागी सतीची जीभ पडली अशी आख्यायिका प्रसिद्ध आहे.

मुख्य मंदिरामध्ये देवीची मूर्ति नसून देवळाच्या मध्यभागीं एक खड्डा आहे. खड्डयाच्या आंतून एकसारखी ज्वाला वर येत असते. आणखी दोन ठिकाणींहि डाव्या व मधल्या खडकांतून अशाच तर्‍हेच्या ज्वाला बाहेर पडतांना दिसतात. मुख्य मंदिर आणि आणि परिसर मिळून एकूण सात ज्वाळा आहेत. या ज्वाळा सात देवीचं प्रतिनिधित्व करतात.

मुगल सम्राट अकबरने मुख्य मंदिरामधील ज्वाळा विझवायचा खूप प्रयत्न केला होता. ज्वाळेवर सतत पाण्याचा मारा होईल अशी व्यवस्था केली होती. पण त्याचा काहीच उपयोग झाला नाही. त्यानंतर त्यावर लोखंडाची मोठी ढाल ठेवून ज्वाळा विझवायचा प्रयत्न केला. परंतु या प्रयत्नात ते लोखंड वितळून ढालीला भोक पडलं. त्यानंतर मात्र हतबल झालेल्या अकबर राजाने आपले प्रयत्न थांबवले. ही ढाल परिसरातील एका मंदिरात काचेच्या बंद पेटीत ठेवण्यात आली आहे. ज्वालामुखीच्या मुख्य मंदिरात फोटो काढायला मनाई असल्यामुळे तिथला फोटो काढता येत नाही. पण आजूबाजूच्या इतर मंदिरांमध्ये तसेच या ढालीचा फोटो काढायला मात्र परवानगी आहे.

मंदिर परिसरात इतर अनेक देवतांची मंदिरेही आहेत. यातील महत्वाचे ठिकाण म्हणजे गोरखडीब्बी. निसर्गाच्या चमत्कारांपैकी एक चमत्कार इथे पहायला मिळतो. येथील एका कुंडात पाणी उकळत असल्यासारखे वाटते पण प्रत्यक्षात हात लावल्यावर मात्र हाताला थंडगार पाण्याचा स्पर्श होतो. याबद्दलची आख्यायिका अशी आहे की, गोरखनाथांच्या तपश्चर्येने देवी त्यांच्यावर प्रसन्न झाली होती. एक दिवस गोरखनाथांना भूक लागली म्हणून त्यांनी मातेला पाणी गरम करायला सांगितले व स्वतः भिक्षा मागण्यासाठी निघून गेले. त्यानंतर ते परत कधी आलेच नाहीत आणि देवी माता आजही त्यांची वाट बघते आहे. याबद्दल असंही सांगितले जाते की कलियुग संपून सत्ययुग सुरू झाल्यावर गोरखनाथ परत येतील.

  सर्वात वरती शंकराचे मंदिर आहे. या मंदिरात जायला पुन्हा काही पायऱ्या चढून जाव्या लागतात. पायऱ्या चढून वर गेल्यावर माझ्याबरोबरची सगळीजणं देवळात आतमध्ये गेली पण नेमकं त्याचवेळी माझ्या कंबरेतून जोरात कळ आली आणि मी तिथेच खाली बसले. समोरच्या होमकुंडाजवळ बसलेल्या पुजाऱ्यांनी दुरूनच मला बघितले. त्यांच्यासमोर बसलेली लोकं उठून गेल्यावर त्यांनी दुरूनच विचारले, “ कुछ तकलीफ हो रही है क्या बेटी?”  

“नहीं ठीक हैं बस कमरमें थोडी मोच आ गयी..” असं म्हणून पुन्हा देवळात जायच्या उर्मीने मी त्या अवस्थेतही पटकन उठून उभी राहिले. नंतर आम्ही दर्शन आटपून होमकुंडाजवळ गेलो. तिथल्या पुजाऱ्यांनी आस्थेने चौकशी केली व म्हणाले, “रुको चाय लेके जाओ.” आम्ही नको म्हणत असतानाही आग्रह करत म्हणाले, “भगवान का प्रसाद हैं बेटा, मना मत करो.” या वाक्यामुळे मात्र आम्ही नाही म्हणू शकलो नाही. त्या दिवशी प्रत्यक्ष देवीच्या द्वारी जेवण आणि चहा दोन्हीचा योग होता. चहा घेऊन गुरुजींना नमस्कार करून आम्ही तिथून निघालो. तिथल्या बस स्टँडवर गेल्या गेल्या लगेचच धरमशालाला जाणारी बसही मिळाली. वाटेतच संध्याकाळ झाली होती. परतीच्या प्रवासात मात्र कंबरदुखीचा जराही त्रास झाला नाही आणि मावळत्या सूर्याच्या दर्शनाने मनही तृप्त झाले. जवळपास तीन चार दिवसांनी मी सूर्यास्त बघत होते. सूर्यास्त म्हणजे निसर्गाच्या सौंदर्याचा एक अप्रतिम नजारा असतो. अनेकांना संध्याकाळ आणि सूर्यास्त निराशाजनक वाटतात. पण मला मात्र या दोन्हीही गोष्टी खूप आवडतात. खरतर सूर्यास्त आणि सूर्योदय यामध्ये मुळातच इतके सौंदर्य आहे की ते बघण्यासाठी कुठल्याही ‘पॉईंट’वर जायची गरज नाही. ते कुठूनही पाहिलं तरी सुंदरच दिसतात.

सकाळी झालेलं सुर्यनारायणाचे दर्शन आणि त्यानंतरच्या ज्वालादेवीच्या दर्शनाने मन शांत झालं होतं. या ज्वाळांमागील भौगोलिक किंवा शास्त्रीय कारण शोधण्याचे अनेक प्रयत्न करण्यात आले. सतराव्या दशकात भारत सरकारने यामागील भौगोलिक कारण अथवा तेथील नैसर्गिक वायूच्या साठ्याची शक्यता शोधण्याचे काम एका परदेशी कंपनीला दिले होते परंतु अनेक वर्षे काम करूनही न त्यांना कोणता गॅस सापडला ना या ज्वाळांमागचे भौगोलिक कारण. काही जणांच्या मते लोकांच्या धार्मिक भावनांचा आदर ठेवून ‘नैसर्गिक गॅसचं’ सत्य लोकांपासून लपविण्यात येत आहे. काय खरं, काय खोटं, हे सांगता येणं कठीण आहे. नेटवर सर्च केल्यास ज्वालादेवीचे अनेक थक्क करणारे अनुभव वाचायला मिळतील. तसंही सगळ्या गोष्टी मानण्यावर असतात. माझा अनुभव मी सांगितला तर कोणीही विश्वास ठेवणार नाही. पण ही पोस्ट लिहायला घेतल्यावर माझ्या कंबरेतून तशाच कळा येत होत्या जशा दर्शनाच्या दिवशी येत होत्या. आत्ता हा शेवटचा परिच्छेद लिहताना मात्र कंबरदुखी पुर्णपणे थांबली आहे. हे काय आहे? का आहे? मला खरच काही कळत नाही. पण हा योगायोग नक्कीच नाही. शेवटी काय, मानला तर देव नाहीतर दगड. तसच मानली तर देवी नाहीतर नॅचरल गॅसची ज्वाळा. जे काही नाव असेल ते चमत्कारी आहे हे मात्र नक्की.

©मानसी जोशी

अलक

अलक १

बिझनेस पार्टी आटपून घरी आल्यावर तिच्या इच्छेचा विचारही न करता आपल्या शरीराची भूक भागवून झोपलेला नवरा पाहून तिला त्या बेडरूमचीच किळस आली आणि रात्री 12 वाजता तिच्या आलिशान बंगल्याच्या बाल्कनीत जाऊन ती उभी राहिली. सहज तिची नजर समोरच्या सर्व्हर्ट कॉर्टर्सकडे गेली. तिच्या घरात काम करणाऱ्या जोडप्याला एकमेकांशी समाधानाने हितगुज करताना बघून नकळतपणे तिच्या मनात असूया दाटून आली. तिला त्यांच्या सुखाचा हेवा वाटू लागला. त्याचवेळी पलीकडच्या सर्व्हन्ट कॉर्टर्समध्ये राहणारी वॉचमनची तरुण मुलगी मात्र लग्नानंतर अशाच बंगल्यात राहायचं स्वप्न बघत तिच्या सुखाचा हेवा करत होती.

©मानसी जोशी

अलक २

ब्रेकअप नंतरही त्या संध्याकाळी तो त्यांच्या नेहमीच्या ठिकाणी गेला. एकत्र बसून घेतलेली वाईन, तिचं लाडिक बोलणं सगळं आठवून तो काहीही न घेता तिथून निघाला. बाहेर आल्यावर मात्र नेहमीच्या रस्त्याने न जाता मुद्दाम  तिला न आवडणाऱ्या आणि जिचा उच्चार ती नेहमी ‘लोअर क्लास गल्ली’ असा करायची त्या

गल्लीकडे त्याने गाडी वळवली. तिथल्या बकाल वस्तीत संध्याकाळच्या थंडीत फाटक्या कपड्यात कुडकूडणारी मुलं बघून अचानक त्याचा मूड बदलला आणि त्याने गर्रकन गाडी वळवली. काही मिनिटातच तो त्या मुलांसाठी स्वेटर आणि गरम खाणं घेऊन परत आला. आजच्या डेटसाठी जो खर्च झाला असता त्यामध्ये थोडीशी भर घालून कित्येक मुलांच्या आणि त्यांच्या पालकांच्या चेहऱ्यावर दिसलेलं लाख मोलाचं समाधान बघून त्याला खूप शांत वाटत होतं. एका तुटलेल्या नात्यामुळे त्याची माणुसकी नावाच्या नव्या नात्याशी ओळख झाली होती.

©मानसी जोशी

अलक ३

जबरदस्त अपघातात जखमी झालेल्या तिच्या नवऱ्याला डॉक्टरांनी अखेर ब्रेनडेड जाहीर केले. एक क्षण ती मटकन खाली बसली पण दुसऱ्या क्षणाला तेवढ्याच आत्मविश्वासाने उठून तिने आपल्या नवऱ्याचे अवयव दान करण्याचा निर्णय घेतला आणि आपल्या नवऱ्याला केवळ आठवणीतच नाही तर अनेकांच्या हृदयातही जिवंत ठेवले.

भाग २

अलक १

जीवन से भरी तेरी आँखे मजबूर करे जिने के लिए…त्याने तिला डेडीकेट केलेलं हे एकमेवं गाणं. एवढा मोठा सिंगर असूनही खास आपल्या पत्नीसाठी म्हणून त्याने गायलेलं हे एकमेव गाणं. तो नेहमी म्हणायचा, गाणं केवळ गायचं नसतं तर गाताना ते जगता आलं पाहिजे.  त्याचं हे वाक्य खरं ठरलं ‘त्या’ अपघातात तिचे डोळे गेले आणि त्याचे श्वास थांबले.

अलक २

समोरच्या झाडावरच्या चिमणीच्या रिकाम्या घरट्याकडे उदासापणे बघत असलेल्या आपल्या पतीला पाहून ती म्हणाली, “दोन महिन्यांपूर्वी चिमणीने किती मेहनतीने हे घरटं बांधलं होतं. त्यानंतर त्यात अंडी घातली, पिल्लं जन्माला आली, त्यांना चोचीने भरवलं, उडायला शिकवलं. आता पिल्लं उडून गेल्यावर ती चिमणीही आपल्या मार्गाने उडून गेली. परत या घरट्याकडे फिरकलीही नाही. माणूस कितीही हुशार असला तरी आयुष्य जगण्याची कला त्याच्यापेक्षा पक्षांना जास्त चांगली जमते.” आपल्या पत्नीचं हे बोलणं ऐकून त्याचं मुलाच्या वेगळं राहण्याच्या निर्णयाचं दुःख हलकं झालं आणि उतारवयात पत्नी पुरुषाची आई होते, हे त्याला मनोमन पटलं.

अलक ३

कोर्टाचा निर्णय झाला आणि संपत्ती बरोबर आईच्या जबाबदारीचीही वाटणी झाली. ज्या मुलांची वाटणी होऊ नये म्हणून एके काळी तिने याच कोर्टात ‘सेटलमेंट’ करून मन मारून संसार करायचा निर्णय घेतला होता. आज त्याच कोर्टात तिच्या मुलांनी तिची वाटणी केली होती.

©मानसी जोशी

वाघा बॉर्डर - एक अविस्मरणीय अनुभव

भारत माता की जय !!!

हिंदुस्थान जिंदाबाद !!

वंदे मातरम!!!

मावळत्या सूर्याच्या साक्षीने आसमंतात हे नारे घुमत होते. तिथे जमलेला प्रत्येकजण मोठ्या मोठ्या आवाजात या घोषणा देत होता. समोर दिसणारी पाकिस्तानची बॉर्डर बघून देशप्रेमाचं आलेलं भरतं अजूनच वाढत होतं. आयुष्यात अनुभवलेल्या काही अविस्मरणीय क्षणांपैकी एक असलेला हा क्षण. स्थळ अर्थातच #वाघा_बॉर्डर!!

    अमृतसरवरून दीडशे रुपयात वाघा बॉर्डरला नेऊन आणणाऱ्या गाड्या मिळतात. तिथे पोचल्यावर आतमध्ये काहीही नेऊ देत नाहीत (अगदी लेडीज पर्सही नाही). खाद्यपदार्थ आणि पाण्याच्या बाटल्या न्यायला मात्र परवानगी आहे.  सुरक्षा व्यवस्था अर्थातच कडक असते.

    आतमध्ये सर्वाना कार्यक्रम व्यवस्थित बघता यावा म्हणून दोन बाजूला दोन मोठे प्रोजेक्टर लावलेले आहेत. ठीक साडेचार वाजता कार्यक्रम चालू होतो. प्रचंड गर्दीमुळे तुडूंब भरलेलं स्टेडीयम, ‘भारत माता की जय’, ‘वंदे मातरम’ यासारख्या घोषणा खड्या आवाजात देणारे मिलिटरी ऑफिसर, त्या घोषणा फॉलो करणारे भारतीय, ताठ मानेने आणि निधड्या छातीने पाकिस्तानच्या बॉर्डर पर्यंत जाऊन समोर दिसणाऱ्या पाकिस्तानी सैनिकांच्या नजरेला नजर देऊन खुन्नस देणारे आपले भारतीय सैनिक (आनंदाची गोष्ट म्हणजे यामध्ये महिला सैनिकही होत्या), हे सारे दृश्य बघून देशप्रेमाची एक वेगळीच उर्मी मनात दाटून आली.

  कार्यक्रम संपताना पश्चिमेकडे झुकणाऱ्या सूर्याच्या तेजस्वी लाल गोळ्यासमोर तितक्याच तेजाने फडकणारा आपला तिरंगा पाहून ‘विजयी विश्व तिरंगा प्यारा….’ चे सूर आपोआपच मनात गुंजू लागले.

 “बाकी काहीही बघायचं राहिलं तरी चालेल, आपण इतर कुठेही गेलो नाही तरी मला चालेल, पण मला वाघा बॉर्डरला जायचंच आहे…...”  माझं हे वाक्य सर्वतोपरी सार्थ करणारा ‘वाघा बॉर्डरचा कार्यक्रम’ आयुष्यतल्या संस्मरणीय कार्यक्रमांपैकी एक आहे.

कार्यक्रम संपल्यावर अनेक फोटोज क्लिक केले.बाहेर आल्यावरही फोटोसेशन चालूच होतं. त्याचदरम्यान घोषणा देणारे ‘मिलिटरी ऑफिसर’ बाहेर आले. त्यांना भेटायची खूप इच्छा होती पण क्षणार्धात त्यांच्याभोवती एवढी गर्दी जमली की त्यांना भेटायला गेलो असतो तर निघायला उशिर झाला असता.

“सोड ना त्यांना का भेटायचं आहे तुला? काय करणार त्यांना भेटून?” या प्रश्नावरही मी न चिडता शांतपणे उत्तर दिलं,

“इथे शाहरुख अमीर असते तर मी नसतं म्हटलं भेटायला जाऊया but  ‘They are #Real_Heroes of our country. I respect them. आज त्यांच्यामुळेच आपण असं मोकळेपणे फिरू शकतो. सुखाने झोपू शकतो.”

   या कार्यक्रमा-दरम्यान अनुभवलेली आणि मनाला न पटलेली एक गोष्ट मुद्दाम इथे लिहिते. स्टेडीयमवर जागोजागी मोठे मोठे डस्ट-बीन ठेवलेले असूनही सर्वत्र फेकलेल्या पाण्याच्या बाटल्या, चिप्सचे रॅपर आणि इतर कचरा बघून संताप आला. लोकांना एवढी साधी गोष्ट कळू नये? एक दोन ठिकाणी तर डस्ट-बीनही कलंडलेले दिसले. पण नेहमीप्रमाणे, “या गोष्टीला आपण काहीही करू शकत नाही”, असा विचार करून स्वतःची समजूत घातली.

  बाहेर दूरवर पसरलेलं हिरवंगार शेत पण त्यांना दोन देशांमध्ये विभागाणारं तारेचे कुंपण, दोन्ही देशांमधील कुंपणाची जाणीवही नसलेले आणि आकाशात मुक्तपणे पक्षी, वाघा बॉर्डरवर पाकिस्तानच्या हद्दीत असणारं परंतु सावली मात्र हिंदुस्थानात देणारं एक झाड, दोन्ही देशांत एकाचवेळी अस्ताला जाणारा सूर्य आणि वाहणारा गार वारा… नितांतसुंदर अनुभव होता हा. हे सारं बघून कोणाच्याही मनात एकच गाणं घोळत राहीलं ---

“पंछी, नदियाँ, पवन के झोंके
कोई सरहद ना इन्हें रोके..”

©मानसी जोशी

ब्रेकिंग न्यूज आणि चॅट शो

ब्रेकिंग न्यूज…

नुकत्याच हाती आलेल्या बातमीनुसार गेल्यावर्षी दुष्काळग्रस्त असलेल्या पाणीपूर गावात आज चक्क 25 mm पावसाची नोंद झाली. या पावसामुळे गावकरी सुखावले असून जाणून घेऊया गावकऱ्यांची मतं आमचे प्रतिनिधी निखिल यांच्याकडून…

हॅलो...हॅलो… निखिल तुम्हाला माझा आवाज ऐकू येतोय का? हॅलो… हा बोला निखिल….

माफ करा तांत्रिक अडचणींमुळे निखिलशी संपर्क होऊ शकत नाही… तोपर्यंत आपल्या स्टुडियोत या क्षणाला उपस्थित असणाऱ्या काही महत्वाच्या माणसांशी वार्तालाप करून त्यांची मते जाणून घेऊयात…

आपल्या सोबत उपस्थित आहेत विरोधी पक्ष नेते अण्णाभाऊ, आमदार तात्यासाहेब, ज्योतिष विभूषित संत महाराज आणि वेधशाळेतील रिटायर्ड ऑफिसर आणि  पर्यावरण अभ्यासक श्रीयुत अंदाजे….

तर आमदारसाहेब पहिला प्रश्न तुम्हाला … गेल्या वर्षी दुष्काळग्रस्त असणाऱ्या गावात आज 25 mm पाऊस पडला याबद्दल काय वाटतं तुम्हाला ?

तात्यासाहेब: हे बघा आमचं सरकार नुकतच सत्तेत आलं आहे आणि सत्तेत आल्यापासून या सगळया सुधारणा घडवून आणायला सुरवात केली आहे.

अण्णासाहेब: आव काय बोलताय तुम्ही तात्यासाहेब? आमी सत्तेत असताना काय त्या गावात जाणारे ढग अडवून ठेवत होतो व्हय?

तात्यासाहेब: तुमच्या पाऊस आणि धरणं यांच्या धोरणाबद्दल न बोललेलेच बरे..

अण्णासाहेब: आता धरणांचा मुद्दा कुटं आला हितं? आणि पाणीपूर मध्ये काय यांचा पक्ष सत्तेत आल्यामुळं पाऊस पडला व्हय...

एक मिनिट अण्णासाहेब तुम्हालाही बोलण्याची संधी देण्यात येईल. तोपर्यंत दुसरा प्रश्न संत महाराज तुमच्यासाठी …

काय वाटतं तुम्हाला आजच्या पावसाबद्दल?

संत महाराज: (पोथी समोर घेऊन चष्मा लावून) हे बघा पाणीपूरच्या पत्रिकेनुसार त्यांची साडेसाती आता संपलेली आहे त्यामुळे आता यावर्षी तिथे चांगला पाऊस पडेल.

तात्यासाहेब: आमचा पक्ष सत्तेत आल्यापासून पाणीपूर काय अख्ख्या देशाचीच साडेसाती संपली आहे.

अण्णासाहेब: हे बघा उगाच कुटल्या बी गोष्टी चा संबंध तुमच्या सत्तेशी जोडू नका.

..एक मिनिट अण्णासाहेब मी लवकरच तुमच्या प्रश्नापाशी येतेय पण त्याआधी मी पर्यावरण अभ्यासक श्रीयुत अंदाजे यांना आजच्या पावसाबद्दल  त्यांचं मत विचारते

अंदाजे: अहो नैऋत्येस वाहणाऱ्या वाऱ्यांमुळे हा पाऊस पडलेला आहे. बाकी ग्रह तारे वगैरे सगळं झूठ असतं हो.

संत महाराज: हे बघा उभं आयुष्य वेधशाळेत नोकरी करूनही एकदाही अंदाज बरोबर आला नाही तुमचा. मी सांगितलेली 70% भविष्य बरोबर असतात.

अंदाजे: म्हणजे 70% अंधारात मारलेले बाण लागले असं म्हणा ना.

तात्यासाहेब: आम्ही सत्तेत आल्यावर वेधशाळेसाठी आधुनिक उपकरणे खरेदी करण्याच्या प्रयत्नात आहोत. यामुळे अचूक अंदाज वर्तविण्यात हवामान खाते यशस्वी होईल.

अण्णासाहेब: हे बघा आम्ही सत्तेत असताना बी आधुनिक उपकरणे हवामान खात्याला पुरवली होती. विचरा की या अंदाजे सायबासनी.

…. अण्णासाहेब मी तुमच्या प्रश्नाकडे वळतेय पण त्याआधी….

अण्णासाहेब: मगाच पासन बघतूया मी बोलायला लागलो की “मी तुमच्या प्रश्नाकडे वळतेय”, असं म्हनून थांबवताय मला.. बोलूच द्यायचं नव्हतं तर कशापायी बोलावलं मला.

… माफ करा अण्णासाहेब आत्ता पाणीपूर गावात असणाऱ्या आमच्या प्रतिनिधींशी आमचा संपर्क होतोय….

हॅलो …. हा निखिल बोला….

निखिल: पाणीपूर मध्ये सर्व लोक खूप खुश आहेत. जवळपास दीड वर्षांनी पाऊस पडल्यामुळे इथली जनता सुखावली आहे. मुले आनंदाने पावसात भिजतायत। आणि ….

माफ करा … पुन्हा निखिलशी संपर्क तुटलाय.. आता स्टुडियोत मान्यवरांना प्रश्न विचारण्यासाठी  येणाऱ्या नागरिकांच्या फोन कॉल्सकडे वळूया..

पहिला फोन आहे पुण्याहून ××××× यांचा

हॅलो… हा बोला…..तुम्हाला कोणाला प्रश्न विचारायचा आहे.

पलीकडून: हे बघा मला तुम्हालाच प्रश्न विचारायचा आहे. साधा 25 mm पाऊस पडला त्याची ब्रेकिंग न्यूज कसली आणि

चॅट शो कसले करता ? तुमच्याकडे दाखवायला दुसरं काही नसेल तर…..

हॅलो हॅलो श्री  ××××× यांच्याशी आपला संपर्क तुटलेला आहे. आता पुढच्या फोन कॉलकडे वळण्यापूर्वी घेऊया एक छोटासा ब्रेक! कुठेही जाऊ नका पाहत रहा……

©मानसी जोशी

कथा जंगलराज

एका जंगलात अनेक प्रकारचे प्राणी रहात होते. वाघ, सिंह, कोल्हा, लांडगा, तरस, ससा, इतकंच काय तर आजूबाजूच्या जंगलातून आलेले मायग्रेटेड’ पक्षीही रहात होते. जंगलात लोकशाही होती त्यामुळे जंगलात ‘सर्वाना समान अधिकाराचा’ कायदा होता. हा कायदा म्हणजे जंगलातील सर्वात मोठा विनोद होता. कारण वाघ आणि सिंह सोडले तर इतर प्राणी (जंगलातील शासनाच्या मते) तुलनेने कमी ताकदीचे असल्यामुळे त्यांच्यासाठी अनेक प्रकारच्या सोई सुविधा होत्या. सुरुवातीला कमी ताकद असणाऱ्या प्राण्यांची संख्या मर्यादित होती. पण नंतर मात्र या मोफत मिळणाऱ्या सुविधांच्या मोहाला भुलून अनेक प्राण्यांनी स्वतःला कमी ताकदवान असल्याचं सिद्ध करत  ‘कमी ताकदवान’ प्राण्यांच्या गटात स्थान मिळवले. हे सगळं हास्यास्पद असलं तरीही ते खरं होतं. इतर जंगलांमधील सर्व प्राणी स्वतःच्या कर्तृत्वावर विश्वास ठेवून गुण्या गोविंदाने समानतेच्या अधिकाराने जगत होते. त्यामुळे ती जंगले ‘प्रगत’ जंगलांच्या यादीत अव्वल क्रमांकावर होती. पण या जंगलातले मात्र सगळे नियमच वेगळे होते.

     एक दिवस काय झालं, वाघाला वाटलं बाकीच्या प्राण्यांना एवढ्या सुविधा आहेत मग मला का नाहीत? वाघ ताकदवान होता. खरं तर त्याला अशा मोफतच्या सोईसुविधांची गरजच नव्हती. पण तरीही त्याने या सुविधा मिळविण्याचा चंगच बांधला. यामागे दोन कारणे होती. पहिली म्हणजे बाकीच्या प्राण्यांना विनाकारण मिळणाऱ्या सोई सुविधांची किंमत त्याला त्याच्या कमाईतून चुकवावी लागत होती आणि दुसरं म्हणजे इतरांना मिळणाऱ्या या मोफत  सुविधांमुळे मनात निर्माण झालेली असूया.

   जंगलाच्या शासनापुढे मोठा प्रश्न निर्माण झाला. कारण वाघ पडला ताकदवान प्राणी. त्याला कमी ताकद असलेल्या प्राण्यांच्या गटात कसं टाकणार? इकडे कमी ताकद असलेले काही प्राणी विनासायास सगळं मिळत असल्यामुळे ताकदवान होऊ लागले होते. वाघाला ते सहन होत नव्हतं. त्यामुळे वाघही जिद्दीला पेटला. काहीही झालं तरी त्याला या सुविधा हव्याच होत्या. खरंतर अशा परिस्थितीत आपल्या समूहाच्या ताकदीचा वापर करून वाघाने ‘इतर प्राणी ताकदवान झाले आहेत’, हे सिद्ध करून प्राण्यांच्या गरजेनुसार सोई-सुविधा पुरविण्याची मागणी करायला हवी होती. परंतु वाहत्या गंगेत हात धुवून घेण्याची इच्छा एवढी तीव्र होती की मूळ मुद्दा बाजूलाच राहिला आणि मग त्याने साम, दाम, दंड, भेद असे सारे मार्ग अवलंबत आपल्याला हवं ते मिळवलं.

   इकडे सिंह मात्र शांत होता. त्याचा नेहमीच स्वतःच्या कर्तृत्वावर विश्वास होता. कुठल्याही सोई सुविधा न मिळवता आपली प्रगती करत होता. वाघासकट जंगलातले बरेचसे प्राणी सिंहाचा दुस्वास करत असत. सतत सिंहाला बदनाम करायचा प्रयत्न करत असत. पण सिंह त्यांना कमी ताकदवान आणि मंद बुद्धीचे समजून त्यांच्याकडे दुर्लक्ष करत असे. क्वचित कधी स्वाभिमानाला आव्हान मिळाल्यावर नीतिमत्तेच्या मार्गाने या साऱ्याला उत्तरही देत असे.

  आता जंगलातले सगळेच प्राणी ‘कमी ताकदवान’ झाले होते. त्या जंगलात एकमेव ‘ताकदवान’ प्राणी होता तो म्हणजे सिंह! या सिंहाला मोफतच्या सोई सुविधांची कधीच अपेक्षा नव्हती पण जंगलात चाललेल्या ‘जंगल राजचे’ परिणाम बघता सिंहांची इतर सर्व प्राण्यांच्या सोई सुविधांचा खर्च उचलायची तयारी नव्हती. पण कर्तुत्वावर विश्वास ठेवणाऱ्या सिंहाला मोफतच्या सुविधांची भीक मंजूर नव्हती.या साऱ्यामध्ये  सिंहाची फक्त एकच अपेक्षा होती; ती म्हणजे ‘कमी ताकदवान’ प्राण्यांनी ‘ताकदवान’ प्राण्यांच्या गटात (म्हणजे फक्त एकट्या सिंहाच्या गटात) येऊ नये. आता मला सांगा यामध्ये सिंहाच काय चुकलं?

तळटीप: सदर गोष्ट ही निव्वळ मनोरंजनासाठी लिहिलेली असून याचा राजकीय, सामाजिक, शैक्षणिक, आर्थिक अशा कुठल्याही गोष्टीशी संबंध नाही. असा संबंध आढळल्यास तो निव्वळ योगायोग समजावा.

©मानसी जोशी

माहेर

“आत्या तू जाऊ नकोस ना….” भाचीने केलेलं गोड शब्दातलं आर्जव….

"बॅग भर आधी. नाहीतर पुण्यात गेल्यावर हे राहिलं, ते राहिलं करत बसशील.” बाबांचे दरवेळचे डायलॉग...

जाताना दोन आणि येताना चार होणाऱ्या बॅगा...

जड होत जाणारी प्रत्येक बॅग आणि भरुन आलेल्या दहा दिवसातल्या आठवणी ….

चार तास हिंडून मनसोक्त शॉपिंग म्हणजे खरेदी केलेली फक्त एक साडी...

जुन्या ड्रेसच्या दुकानात कुठलाच ड्रेस पसंत पडत नसताना नेमकं निघायच्या वेळी झालेली जुन्या ओळखीच्या सेल्समनची इन्ट्री... “ताई तू कधी आलीस म्हणत जीवाचा आटापिटा करून बरोबर आपल्याला हवा तसा आणि हव्या त्या किमतीचा शोधून दिलेला ड्रेस…

“तू पुण्यात राहतेस तरी रत्नागिरीला येऊन एवढं कसलं शॉपिंग करतेस ग”, मावशीचा दरवेळेचा प्रश्न….

रस्त्यात भेटलेली कॉलेजमधल्या मैत्रिणीची आई आणि तिने, “अजूनही तशीच आहेस” म्हटल्यावर उगीचच मूठभर मांस अंगावर चढेल असं वाटून झालेला भीतिमिश्रित आनंद....
आणि “अजूनही गाडी फास्ट चालवतेस का?” असं विचारून लमारलेली कोपरखळी.

उगाचच वाट वाकडी करून कॉलेजच्या रस्त्याला फिरवलेली गाडी आणि त्यामुळे कॉलेजच्या दिवसातल्या जाग्या झालेल्या खरंतर जाग्या केलेल्या आठवणी….

भाऊबीजेला झालेली भावंडांची भेट….

नवीन लग्न झाल्यानंतर पहिल्यांदा भेटलेल्या मामेबहिणीची पोटभरून केलेली चेष्टा….
"पेट्रोल - डिझेल सगळं वाढतंय आता भाऊबीजही वाढवा", असं म्हणत समस्त भावांकडून उकळलेली जास्तीची भाऊबीज...

जुन्या मित्र-मैत्रिणींची झालेली भेट आणि राहून गेलेली समुद्रावरची फेरी….

नाईलाजाने बघाव्या लागणाऱ्या डेलीसोप….

आणि झोपाळ्यावर बसून प्यायलेला चहा…

“आत्ये तू लॅपटॉप ठेव आणि माझ्याशी खेळ ना थोडावेळ…” “पिल्लू काम आहे ग मला नाही झालं तर सर ओरडतील मला...

“ओरडूदेत, मला पण माझी आई ओरडते…”  

भाचीच्या अशा अनेक गंमती- जमती….

खूप दिवसांनी खूप दिवसांसाठी माहेरी आल्यावर चार दिवसांतच आलेली आपल्या घराची आठवण तरीही निघताना देवासमोर हात जोडून प्रार्थना करताना भरुन आलेले डोळे…

“पुढच्या महिन्यात लग्नात सगळी भेटातीलच पुन्हा”, असं स्वतःलाच समजवताना, “सगळी भेटतील पण घर नाही भेटणार”, या विचाराने दाटून आलेला हुंदका…

जडवलेल्या पावलांनी आणि भरलेल्या डोळ्यांनी सगळ्यांचा घेतलेला निरोप….

©मानसी जोशी

Maher_memories