शब्द एक अर्थ अनेक

लहानपणापासूनच एक गोष्ट आपण वारंवार करत असतो ती म्हणजे #पडणे. अगदी लहान बाळ असताना "पालथ" पडण्यापासून सुरुवात होते. मग पडत धडपडत मुल चालायला शिकत.
थोड मोठ झाल्यावर खेळताना पडत तर कधी सायकल शिकताना पडत. लहान वयात दात पडतात.
सायकल नंतर जबरदस्त क्रेझ असते ती टू व्हिलर शिकण्याची. सायकल चालवण्याचा अनुभव असल्यामुळे गाडी शिकताना पडण्याचे प्रकार तसे कमी होतात. पण गाडी शिकल्यानंतर पडण्याची वेळ येऊ शकते; खास करुन चालवणाऱ्या मुलासमोर एखादी सुंदर मुलगी आली तर!
पुढे तरुण वयात प्रेमात पडतात.
इथे इंग्लिश भाषाही आपली बरोबरी करते. इंग्लिशमध्येही प्रेमात पडल्यावर fall in love म्हणतात. हिंदीत मात्र "प्यार हो जाता जाता है" पण प्रेमातल्या दु:खाबद्दल बोलताना मात्र "जख्म, दर्द असे शब्द वापरतात.
मग शिक्षण पूर्ण करता करता करिअरच्या विचारात पडतात
लग्न झाल्यावर संसारात पडतात...
पुन्हा मुल झाली की काळजीत पडतात..
कधी झोप आलेली नसते  पण दमायला झालेल असत त्यामुळे आपण थोड पडतो.  इंग्लिशमध्ये झोपेसंदर्भात बोलताना fall a sleep हा शब्दप्रयोग वापरला जातो.
 बाकी बोलीभाषेत किंवा शुद्धभाषेतही पडणे हा शब्द अनेक अर्थाने  वापरला जातो. जस की
काही लोकं गळ्यात पडतात...
काही डोक्यावर पडतात ....
काही तोंडावर पडतात....
आपल्याला स्वप्न पडतात...
आपल्याला प्रश्न पडतात...
उन पडत, पाऊस पडतो, गारा पडतात,  थंडी पडते.
नाटकात पडदा पडतो; कधीकधी नाटकही पडत. चित्रपट पडतो, कलाकार पडतो...
काही ठिकाणी तर नंबरही पडतात.
आणि लास्ट बट नॉट लिस्ट निवडणूकीमध्ये उमेद्वारही पडतात.
©मानसी जोशी

कथा - मिस्टर मॅच

रिते सूर आता इथे या उराशी
जरा सोबतीला मनाच्या तळाशी
राहशील का?...
   गाण्यातल्या या ओळीने तिला अंतर्मुख केल. कितीतरी वेळ ती या एका ओळीचाच विचार करत होती.
   संध्याकाळी मीताबरोबर म्हणजेच तिच्या जीवलग मैत्रीणीबरोबर समुद्रकिनारी फिरायला गेली तेव्हाही समुद्राच्या लाटांकडे एकटक बघत शांत बसून होती. लाटांसोबत हेलकावे खाणारी सूर्याची सोनेरी किरणे आणि समुद्रावरचा गार वारा हे सार अनुभवत शांत बसून राहणं तिला प्रचंड आवडायचा. आजही ती तेच करत होती पण तिच मात्र लाटांकडे अजिबात लक्ष नव्हत. तिला  सतत गाण्यातली "ती" एकच ओळ आठवत होती. 
"काय ग लक्ष कुठे आहे तुझ?"  मीता.
"ब्रेक अप झाल्यावर कस वाटत असेल ग?" तिने लाटांवरची नजरही न हटवता  विचारल.
"काय? वेडी आहेस का तू? काहीही काय विचारतेस? आणि माझ कुठे ब्रेकअप झाल आहे, मला माहिती असायला”, मीता.
"आज पहिल्यांदाच गाणं  ऐकताना  गाण्याच्या म्युझिकपेक्षा,  रिदमपेक्षा त्यातले शब्द जास्त भावले मला. का कुणास ठावूक पण एक अनिवार ओढ जाणवली गाण्याच्या त्या शब्दांमध्ये.
      मावशी नेहमी म्हणते, "कसली ती आजकालची गाणी धागडधिंगा नुसता. गाणं कस असावं; अगदी हृदयाला स्पर्श करणारं.. गाणं संपल तरी त्याचे शब्द मनात घोळत राहिले पाहिजेत”.  आज मावशीच्या बोलण्याचा अर्थ पहिल्यांदा जाणवला मला. आजपर्यंत सतत रॉक म्युझिक ऐकणारी मी आज एका शांत, मराठी गाण्यात खास करुन गाण्याच्या त्या एका ओळीत हरवून गेले ग”, ती.
   "तू काय बोलतेयस मला काहीच कळत नाही आहे. पण तुझ अस हे हरवून जाण मला नवीन नाही. एखादा विषय डोक्यात घेतलास की सहजी सोडत नाहीस तू" , मीता.
   "मला एकच कळतय जेव्हा ब्रेक अप होतो ना तेव्हा ते दु:ख आयुष्यभराच असत. अस म्हणतात की काळ सगळ्या जखमा भरुन काढतो. पण हे दु:ख मात्र कितीही काळ सरला तरी भरुन येत नाही. अंतर्मनात तसच राहतं आणि कधीकधी आठवणींच्या रुपाने पुन्हा भूतकाळ डोळ्यासमोर येतो. आजपर्यंत अनेकजणांच्या ब्रेक अप बद्दल ऐकल होत  पण कधी या गोष्टीचा सिरिअसली विचार केला नाही ग", ती.
  "मॅडम आपण सिंगल आहोत अजून. अरे यार कोई मिलने तो दो .. .. प्यार  को हो  जाने दो ....पहेलेसेही ब्रेक अप की बाते ...... सोडना यार चल मस्त भेळ खाऊया आणि निघूया”. मीता
    यानंतर मात्र ती प्रत्येक गाण्याचे शब्द लक्षपूर्वक ऐकू लागली. तिला जाणवल,  एखादा गायक जेव्हा गाण्यातले शब्द, त्यातल्या भावना समजून घेऊन गाणं गातो तेव्हा त्याच गाणं थेट हृदयाला स्पर्श करत."
    ती अशीच होती म्हटल तर सोशल सगळ्यांमध्ये मिसळणारी तर कधी तासनतास स्वतःमध्येच हरवून जाणारी. तिला समजून घेण एवढ सोप नव्हतं. पण तरीही ती खूप गोड होती. कोणाला मदतीची गरज असली की लगेच तत्पर असायची. ग्रूपमधल्या प्रत्येकाची सिक्रेट्स तिला माहिती होती. पण तिची काही सिक्रेट्स मात्र फक्त तिलाच माहिती होती. तशी ती अबोल नव्हतीच कधी पण ओळखी करुन घेण, ओळखी वाढवण या गोष्टी कधी जमल्याच नाहीत तिला. पण तिच्या "मिस्टर मॅच"ची मात्र ती आतुरतेने वाट बघत होती. प्रत्येकाच्या मनात असते तशी तिच्याही मनात त्याची अशी एक इमेज होती.
   अशातच तिच्या आयुष्यात 'तो' आला. त्याला 'ती' खूपच आवडली. तो एकदम आयडिअल कॅटेगरीतला; साधा, सरळ, हॅंडसम, वेल सेटल्ड, वेल एज्युकेटेड मुलगा. थोडक्यात "कंप्लीट मॅरेज मटेरिअल!" 
   एका कॉमन मित्राच्या घरी त्या दोघांची ओळख झाली. 'ती पहाताच बाला... ' अशी त्याची अवस्था झाली. हळूहळू ओळख वाढत गेली आणि तो तिच्यात गुंतत गेला. अखेर हिम्मत करुन त्याने तिला प्रपोज केल. तिच्यासाठी हा सुखद धक्का होता. पण तिच्या मनात त्याच्यासाठी कुठल्याच भावना नव्हत्या. ती तर त्याला जवळचा मित्रही मानत नव्हती. प्रेम वगैरे तर खूप दूरची गोष्ट होती. पण अशावेळी मित्र मैत्रीणी मात्र कार्यतत्पर असल्याप्रमाणे मध्यस्ती करतात. त्यात कॉमन फ्रेंड असतील तर त्यांची कार्यतत्परता तर आवर्जून दिसून येते. इथेही तसच झाल.
"किती चांगला मुलगा आहे. शोधून सुद्धा तुला असा मुलगा मिळणार नाही”
"काय पाहिजे अजून तुला? हॅन्डसम आहे, रिच आहे, वेल एज्युकेटेड आहे आणि मुख्य म्हणजे तुझ्यावर मनापासून प्रेम करतो."
"अरे यार!!! अशा मुलाने मला प्रपोज केल असत तर मी एका क्षणाचाही विचार केला नसता.
     अशा एक ना अनेक वाक्यांचा भडीमार तिच्यावर होत होता. अशातच एका निवांत संध्याकाळी त्याचा कॉल आला. रिसीव्ह करु की नको विचार करता करता कस कुणास ठावूक पण तिने त्याचा कॉल घेतला.
    त्याला प्रमोशन मिळाल होत आणि हा आनंद त्याला तिच्यासोबत सेलिब्रेट करायचा होता. हो नाही करत अखेर दुसऱ्या दिवशी संध्याकाळी भेटायच ठरल.
    ती संध्याकाळ तिच आयुष्य बदलणारी ठरली. महागड रेस्टॉरंट, तिथल मंद म्युझिक आणि एकूणच रोमॅन्टिक वातावरण. तस तिने त्याला नकार दिला असला तरी तो तिला आवडत नव्हता असही नव्हत. पण ती त्याच्या प्रेमात वगैरे पडली नव्हती.
    खूप छान बोलत होता तो. त्याच्याबद्दल बरच काही सांगत होता. अर्थात बऱ्याच जणांची सिक्रेट्स शेअर करायची सवय असणाऱ्या तिच्यासाठी हे काही नवीन नव्हत. बोलता बोलता तो एकदम भावूक झाला आणि म्हणाला, "मी खरच खूप मनापासून प्रेम करतो तुझ्यावर. माझ्या आयुष्यातली मला आवडलेली तू एकमेव मुलगी आहेस. तू भेटायच्या आधी मी फक्त आणि फक्त करिअर, सक्सेस याचाच विचार केला. पण तू भेटलीस आणि माझ आयुष्यच बदलल. आयुष्य कधी कठीण, बोअरिंग कधीच नव्हत  पण तू भेटल्यावर मात्र ते खूप सुंदर असत हे नव्याने जाणवल. तुला हवा तितका वेळ घे मी तुझी वाट बघतोय”.
    तिला त्याच्यातला, त्याच्या प्रेमातला खरेपणा जाणवला. त्यानंतर मात्र ती गंभीरपणे त्याचा विचार करु लागली. मित्र मैत्रीणी तर तिला होकार दे असच समजावत होते.  पण तिच्या मनातल्या मिस्टर मॅच च्या इमेजमध्ये तो बसत नव्हता. तिला तिच अंतर्मन काही वेगळच सांगत होत.
    तिच्या मनातले विचार संपत नव्हते. आई सतत म्हणते, ' लग्न म्हटल की थोडफार ॲडजस्ट करावच लागत.'
 मीता तर नेहमी म्हणते, 'आपण ज्याच्यावर प्रेम करतो त्यापेक्षा जो आपल्यावर प्रेम करतो त्याच्याशी लग्न केल तर आपण जास्त सुखी होतो".
"पण मला काय वाटतय? मी प्रेम करते का त्याच्यावर?
 प्रेम म्हणजे नक्की काय असत? तो अगदी छान आहे,  पण मला हवा तसा आहे का? 
त्याच्या आठवणीत कधीही हरवून जात नाही मी. त्याची कंपनी खूप आवडते. तो सुद्धा खूप आवडतो; पण का त्याच्याबद्दल कुठलीही ओढ जाणवत नाही मला? खरच कोणी 'मिस्टर मॅच' भेटेल का मला ? का आई म्हणते तस ........."
एक ना अनेक प्रश्न तिच्या मनात येत होते.  गोंधळलेल्या तिने अखेर त्याला होकार दिला. आणि ती वर्षभरातच त्याची सौ. झाली.
     लग्नानंतर होतात तशा थोड्याफार कुरबुरी होत असल्या तरी एकूणच संसार सुखात चालला होता. तिनेही आपण त्याच्यावर प्रेम करतो अशी मनाची समजूत घातली होती. कधीकधी मनात विचार यायचा, 'आपण खरच प्रेम करतो का याच्यावर?' पण या प्रश्नाच उत्तर शोधायचा तिने कधी प्रयत्नच केला नाही. खरतर  तिला उत्तर शोधायची भीती वाटायची.
     काही वर्ष सरली. तो त्याच्या करिअरमध्ये बिझी झाला होता. तिच्याजवळही सार काही होत. करिअर, घर, गाडी, संसार आणि दोन गुणी मुल. पण तरीही कुठेतरी काहीतरी कमी आहे हे तिला सतत जाणवत होत. ती उत्साहाचा अखंड वाहणारा झरा तर तो शांत, अथांग सागर; मनाचा थांगपत्ता न लागणारा. सतत आपल्याच कोषात जगणारा. कुठेच ताळमेळ जमत नव्हता. तरीही ती सगळ सांभाळून घेत होती.  हे सारे आपल्या मनाचे खेळ आहेत. आपण त्याच्यावर प्रेम करतोय, आपण सुखात आहोत अस स्वतःलाच समजावत होती. तो तर सुस्वभावी, शांत आणि  विचारी होता. तिच्यावर मनापासून प्रेम करत होता.
       आयुष्य कधी कुठल वळण घेईल हे काही सांगता येत नाही. तिचही तसच झाल. तिच्या आयुष्यात अजून एक 'तो' आला. तो ऑफिसमध्ये नव्याने रुजू झाला होता. त्याचे आणि तिचे विचार जुळले, सूर जुळले. मनं जुळली. आधी मैत्री मग प्रेम असा प्रवास सुरु झाला. माहिती होतं तिला या नात्याला काहीच भविष्य नाही तरीही हे नातं तिला गमवायच नव्हतं. आयुष्यात पहिल्यांदा तिला प्रेमाची जाणीव झाली होती. प्रेम म्हणजे काय? ती ओढ काय असते? नक्की कुठल्या भावना असतात ? या साऱ्या प्रश्नांची उत्तर तिला मिळाली होती. ती हुरहूर, धडधड हे सार ती आयुष्यात प्रथमच अनुभवत होती. ती त्याच्यामध्ये आयुष्याचा जोडीदार नाही पण एक  जीवलग शोधत होती. त्याच्याशी ती प्रत्येक गोष्ट शेअर करायची. तिची अनेक सिक्रेट्स जी मीतालाही माहीती नव्हती ती तिने त्याला सांगितली होती. त्यालाही ती मनापासून आवडायची. खूप सुंदर नातं तयार झाल होत दोघांमध्ये पण तरीही मनातल प्रेम कधीच कोणी व्यक्त केल नाही. न बोलताच दोघांना एकमेकांच्या मनातल  सार काही कळल होत.
    तिला हे नात  शांतपणे, हळूवारपणे फुलवायच होत. एक निरपेक्ष नातं जपायच होत. कधी कधी तिच्या मनात यायच, "आपल काही चुकत तर नाही ना? आपल्यावर जीवापाड प्रेम करणाऱ्या आपल्या सज्जन नवऱ्याची फसवणूक होत नाहीये ना? "
फसवणूक?? इतकी वर्ष त्याच्यावर प्रेम आहे असा समज करुन  स्वतःला आणि पर्यायाने त्यालाही फसवत आले. आता तरी स्वतःची फसवणूक नको. मी कुठल्याही मर्यादा ओलांडत नाहीये. ओलांडणारही नाही. पण नकळत मनात निर्माण झालेल्या प्रेमाच्या भावना थांबवू पण शकत नाही. खरतर मला थांबवायच्या नाहीयेत. कारण यातलं काहीही ठरवून घडलेल नाही. जे काही आहे ते १००% नैसर्गिक आहे; आणि म्हणूनच कोणाला काहीही वाटल तरी माझ्या दृष्टीने यात काहीही चुकीच नाही.
   एखाद प्रसिद्ध गाण कितीही छान असल तरीही ते मनाची पकड घेत नाही तर कधीकधी एखाद सहज ऐकलेल एखाद साध गाणही मनाला स्पर्श करत. अगदी तसच असत नात्यांचही. एखाद्याशी जन्मजन्मांतरीसाठी नात जुळल तरीही कुठेतरी काहीतरी कमी जाणवते. तर कधी एखाद्याशी अगदी सहज सूर जुळतात अगदी जन्मजन्मांतरीची ओळख असल्यासारख! त्या नात्याला काही नाव नसत पण तरीही ते हवहवस वाटत. खरतर नात्याला कुठल नाव नकोच द्यायला; नात्याला नाव दिल की त्याच्या जोडीने येणारी अनेक नाती निभावावी लागतात आणि मग ते नात फक्त दोघांच रहात नाही.
    या नवीन नात्यामध्ये मला एक मित्र, एक जीवलग सार काही सापडलय. मिस्टर मॅच सापडलाय. काय गरज आहे मिस्टर मॅच फक्त लग्नासाठीच शोधायची? शरीरा पलीकडे जाऊन एक मन असत. या मनाला कधी, काय आवडेल ते सांगता येत नाही. कधी कुठे गुंतायच हे आपण ठरवू शकत नाही. या मनाला गरज असते समजून घेणाऱ्या एका मनाची. हे नातं मनाच मनाशी जुळलेले नातं आहे. ते चुकीच कस असू शकेल ?
    स्वतःच्या विचारांमध्येच हरवलेली असताना अचानक तिच्या कानावर गाण्याचे सूर ऐकू येतात-
"नात्याला काही नाव नसावे, तू ही रे माझा मितवा...."
©मानसी जोशी

छोटी छोटी बाते

काही दिवसांपूर्वी सकाळी एक मॅडम वन वे तून रॉंग साईडने वेगाने गाडी चालवत समोरून आल्या. सकाळची वेळ त्यामुळे रस्त्यावर ट्रॅफिक नव्हते त्यामुळे माझ्याही गाडीचा स्पीड काही कमी नव्हता. पण सुदैवाने माझी गाडी कंट्रोल झाली आणि अपघात टळला. गाडी थांबवल्यानंतर त्या मॅडम चिडून मलाच म्हणतात, "किती स्पीडमध्ये गाडी चालवता?"
  यावर मी शांतपणे म्हटल, "तुम्ही रॉंग साईडने गाडी चालवताय मॅडम.. "
    यावर मात्र मॅडम गप्प राहिल्या आणि शांतपणे निघून गेल्या.
    घरी आल्यानंतर हे सगळ अहोंना सांगत असताना, मी रागारागाने म्हणाले, एवढ्या महागड्या गाड्या घेतात पण साधे ट्रॅफिक रुल्स फॉलो करता येत नाहीत या माणसांना.. आणि वरती मलाच म्हणते, "गाडी स्पीडमध्ये चालवता...म्हणून
     यावर बाजूला बसलेली माझी लेक मला म्हणाली, "आई, तू कधीच ट्रफिक रुल्स तोडले  नाहीस आजपर्यंत?"
      या प्रश्नाने मात्र माझ्या डोक्याचा चढलेला पारा झटकन खाली आला. खरतर मी नेहमी ट्रॅफिक रुल्स फॉलो करते. पण कधीकधी घाईगडबडीत असताना सिग्नल लाल झाला तरी बाकीच गाड्यांबरोबर मी माझीही गाडी दामटवते.
      कॉलेजला असताना मैत्रीणीशी गप्पा मारत गाडी चालवत असताना  नव्यानेच चालू झालेला सिग्नल तोडला होता. ट्रॅफिक हवालदारने थांबवल्यावर मनातून खूप भीती वाटली होती. टॅफिक हवालदारने लायसन ताब्यात घेतल. पोलिसांनी पकडण्याची पहिलीच वेळ. त्यामुळे प्रचंड घाबरले होते. तेव्हा मोबाईलही नव्हते की सहज कोणाला फोन करु शकेन. त्यावेळी प्रोजेक्ट सबमिट करायचा आहे अस सांगून कशीबशी स्वतःची सुटका करुन घेतली होती.  बाकी कुठल्या गोष्टीपेक्षा घरचे ओरडतील आणि गाडीची किल्ली काढून घेतील; ही भीती जास्त होती.
    एकदा एका मैत्रीणीची गाडी बंद पडली म्हणून कॉलेजला जाताना तिलाही गाडीवर घेतल. एक मैत्रीण आधीच माझ्याबरोबर होती. सकाळी कुठे असतात पोलिस असा विचार करुन  एका गाडीवर तिघीजणी बसून  कॉलेजला जात असताना नेमका ट्रॅफिक पोलिस समोर. खरतर एवढ्या सकाळी कधी ट्रफिक पोलिस नसायचे रस्त्यावर. पण म्हणतात ना, 'अपना तो बॅडलक ही खराब हैं ... ..
 पोलिस काही बोलणार इतक्यात मी म्हटल,  "ओ काका जाऊद्या ना परीक्षा चालू आहे."
   यावर ट्रॅफिक पोलीसही वैतागून म्हणाले, "जा आणि जाताना अजून दोघींना गाडीवर बसवून घेऊन जा... "
    खरतर परीक्षा वगैरे काही चालू नव्हती पण जरा साळसूदपणाचा आव आणून रडवेल्या चेहऱ्याने बोलले इतकच.
     एकदा ट्रॅफिकमधून  रॉंग साईडने ओव्हरटेक करताना अचानक सिग्नल पडला. गाडी थांबवताना एका कोऱ्या करकरीत होन्डा सिटीच्या आरशाला माझ्या गाडीचा आरसा लागला. सुदैवाने काही झाल नाही पण ड्रायव्हिंग सीटवरच्या माणसाने माझ्याकडे जळजळीत कटाक्ष टाकला. तो काही बोलायच्या आधीच मी शांतपणे 'सॉरी' म्हणाले. सॉरी ऐकून तो ही  हसून हात करुन, "नो प्रॉब्लेम" म्हणाला. एका 'सॉरी' या शब्दामुळे त्याच्या रागाचा पारा खाली होता.

काही दिवसांपूर्वी भाजी घ्यायला गेले होते. भाज्या भरपूर महाग झाल्या होत्या.
"फ्लॉवर कसा?"
"४० रुपये पाव", भाजीवाला
"काय स्वतःसकट रेट लावलास की काय?" माझ्या बाजूच्या मॅडमनी विचारल.
     यावर मात्र भाजीवाला भडकला आणि भाजीच्या दरांपासून पेट्रोल, ट्रान्सपोर्ट, ट्रॅफिक प्रॉब्लेम्स, राजकारणी यावर तावातावाने बोलू लागला. आता हा इकॉनॉमिक्समध्ये घुसतोय की काय या भीतीने मी विचारल.
" गवार कशी ?"
"६० रुपये पाव"
"काय ?" माझ्या बाजूच्या मॅडम जवळपास किंचाळल्याच.
  " गवारीला बहुदा बायको पोरांसकट रेट लावलाय". मी
यावर मात्र भाजीवाल्यालाही हसायला आल आणि तो इकॉनॉमिक्सपर्यंत पोचता पोचता वळून पुन्हा भाजीपाशी आला.
 
 आमची कन्यका खेळता खेळता भांडण झाल म्हणून चिडून घरी निघून आली. घरी आल्यावर भांडणाचा इतिवृत्तांत कथन करुन झाल्यावरही मॅडम काही शांत बसत नव्हत्या. शेवटी वैतागून मी म्हटल,  "बास ग जाऊदे आता शांत बस."
   यावर आधीच चिडलेली लेक अजून चिडली आणि म्हणाली, "नाही मला खूप राग आलाय मी शांत बसणार नाही".
   यावर अहो पटकन म्हणाले, "बरं शांत बसू नकोस, शांत उभी रहा." 
    त्याच्या या बोलण्यावर मात्र आम्हाला दोघींनाही हसायला आल.
     आयुष्याच्या प्रवासात अशी अनेक छोटी छोटी बाते घडत असतात. जी आठवून नेहमीच चेहऱ्यावर हसू उमटत.
©मानसी जोशी
 

एका आईचे मनोगत

बास करा एका निष्पाप मुलीच्या दु:खद कहाणीचा राजकारणासाठी, टीआरपीसाठी वापर करणे. आधी निर्भया आता असिफा आणि न जाणो अशा अजून किती असतील?
    बलात्काऱ्याला आणि पीडिताला जात, धर्म नसतो. एकाची असते ती गलिच्छ वासना आणि दुसरी असते ती त्या वासनेला  बळी पडलेली निष्पाप कळी.
     सत्ताधारी आणि विरोधी दोघेही या प्रसंगाचा आपआपल्या पक्षासाठी वापर करुन घेणार. मीडिया सतत तेच तेच दाखवून आपला टिआरपी वाढवायचा प्रयत्न करणार. उद्या न्याय मिळेलही आसिफाला, जसा निर्भयाला मिळाला; पण तिच्या आई वडिलांच काय ? त्यांना त्यांची मुलगी कधीच परत मिळणार नाही.
     असिफाच्या जागी पूजा, जसविंदर, ज्यूली  कोणीही असू शकत. कधी त्यांच्या कपड्यांवर टिका/ चर्चा तर कधी त्यांच्या धर्मावर .. पण कधीतरी विचार करा त्या जीवाचे किती हाल होत असतील. मन, शरीर, आत्मा सगळ्याचीच अवहेलना, कूचेष्टा सहन करताना काय परीस्थीती ओढावत असेल त्या निष्पाप जीवावर?
       "मन चिंती ते वैरी न चिंती" असं म्हणतात ते खरच आहे. कधीकधी मनात विचार येतो,  "या जागी आपली मुलगी असती तर?" काळजात धस्स होतं मग.... ज्या गोष्टीची कल्पनाही सहन करु शकत नाही ती गोष्ट कोणाच्यातरी लेकीच्या बाबतीत घडलेय .... नाही नाही .....कल्पनाच करु शकत नाही मी त्या आई-वडिलांच्या दु:खाची. ज्या मुलीला नऊ महिने आपल्या पोटात वाढवल आणि त्यानंतर आठ वर्ष फुलासारख जपल, तिच्यासाठी अगणित स्वप्न पाहिली ... त्या लेकीची अशी अवस्था?.... कस सहन करत असेल ती माऊली? असं म्हणतात, 'एक पुरुष आयुष्यात सगळ्यात जास्त प्रेम कोणावर करत असेल तर ते आपल्या मुलीवर.' काय अवस्था झाली असेल त्या बापाची आपल्या मुलीच शव बघितल्यावर?
      अशा दु:खद घटनांचा उपयोग आपल्या स्वार्थासाठी करण्याची प्रवृत्ती खरच चीड आणणारी आहे. मी कुठल्याही पक्षाची समर्थक नाही. मला राजकारणाशी काहीही देणं घेणं नाही. मी एका मुलीची आई आहे आणि अशा प्रसंगानंतर एका आईच्या मनात ज्या गोष्टी येत असतील त्याच गोष्टी माझ्या मनात आल्या. जे घडल ते खूपच दूर्दैवी होत पण त्याहीपेक्षा या घटनेच  स्वार्थासाठी जे भांडवल केल जातय  ते यापेक्षाही दु:खद आहे.
  आपण चार दिवस चर्चा करु, काही जण नराधमांना शिक्षा झाली पाहिजे म्हणून मोर्चे निघतील तिथेही पुन्हा दगडफेक, जाळपोळ यासारखे प्रकार घडतील, पण पुढे काय? मुळात ही नीच प्रवृत्ती नष्ट व्हायला पाहिजे यासाठी काय करता येइल याचा निदान विचार तरी करतो का आपण? खरच हा विचार करायला हवा अस नाही वाटत तुम्हाला ?

©मानसी जोशी

Law

                           Law

Law! Law is the base of judicial system of every country. There are too many definitions of law  available in various books. But simple definition of law is, “Law is nothing but common sense.”
   Law is a set of rules which must be followed  by each & every citizen of the country, for smooth functioning & running of the society.
  
  Constitution!  A constitution is a set of fundamental principles or established precedents according to which a state or other organization is governed. Constitution is the base of every law. Lawful remedies, rules & regulations and basic principles of laws are defined in the constitution. Every country has its own Constitution. Sometimes it become necessary to make changes into the law or laws of the nation. That changes should be made by following fundamental principles of the constitution. Sometimes it is required to declare National emergency on the basis of external aggression or armed rebellion;  this time top authority has empowered by extraordinary powers, by constitution. It is not easy to make changes into the constitution of the country. Constitution is most important part of the judiciary system.

     Legal language! It is one of the important aspect of every law. This language is different from spoken language. Every law is written by using legal language. Legal language is little bit complicated to understand. It may create chaos into the mind of general public. But person who studied or studying the law can easily understand the legal language and its importance. It is necessary to cover each & every meaning of the word/ sentence while writing laws to avoid double meaning of the word/sentence.

  Why  legal language is necessary ? In simple words, culprit should not get free by taking undue  advantage of another meaning of words/ sentence of the provisions/ sections of the law.

   Each country has its own judiciary system and set of rules. Basic concept of Jurisprudence is, “100 culprits may let go free but no innocent should be punished.” Almost all  countries follows this basic principle of jurisprudence while making laws of the country.

  In India there are two ways to become a law graduate. Students can start Law course after 12th (5 years course) and after graduation ( 3 years course). Admission procedure is not so easy. Students should have to clear entrance exam to seek the admission. After successful completion of law course students will become eligible to get  license from ‘Bar council’ of the state to start legal practice. The law degree also have local, international, and world-wide aspects. Becoming an international law attorney requires completing at least a Juris Doctorate (J.D.) degree program with courses in comparative or international law. Some international law professionals go on to pursue a Master of Laws (LL.M.), adding an additional 12-18 months of education.

  As a already said, Law is nothing but common sense. But tragedy is that this common sense is usually uncommon.  People should aware about the rules & regulations of the society, rights & duties towards the society. It is not wrong if I said legal education is necessary to each & every citizen of the country. We must know laws of our country.

©Manasi joshi
  
 

उन्हाळी सुट्टी आणि मी

संपली एकदाची परीक्षा!
आता सुट्टी!
माझ्यासाठी एक परीक्षा संपली दुसरी सुरु झाली. आता पसारे, मस्ती, धुडगूस, सगळं चालू.
सुदैवाने आमच्या सोसायटीमध्ये लेकीच्या वयाची  भरपूर मुलं आहेत त्यामुळे "सुट्टीत काय?" हा प्रश्न मला अजिबात पडत नाही. वेगवेगळे खेळ, भांडणं,छोट्या पार्टीज आता सुरु होतील.

   उन्हाळी सुट्टी लागली की हमखास nostalgic व्हायला होतं. आजकाल मुलांना खेळायला वेगवेगळे गेम्स उपलब्ध आहेत. आमच्या वेळी कॅरम, पत्ते, बुद्धिबळ, नवा व्यापार एवढेच गेम आम्हाला माहिती होते. त्यात पत्ते सगळ्यांच्या आवडीचे. खेळायला मेंबर्स जास्त असल्यामुळे बाकीच्या इतर खेळांपेक्षा पत्ते जास्त खेळले जात. मेंढीकोट, लॅडिज, झब्बू, बदाम सात किती प्रकार खेळायचो आम्ही.  दिवसा पत्ते, संध्याकाळी क्रिकेट किंवा समुद्र. समुद्रावर जायच म्हणजे भेळ खाल्लाशिवाय परत यायच नाही असा जणू नियमच होता. पुन्हा रात्री पत्ते.. खेळताना भांडणं ,पत्ते फेकणं, रडारड हे सगळ अनेकदा घडायच. मग घरातली कोणीतरी मोठी व्यक्ती या भांडणांमुळे वैतागून खेळ बंद करायची. मग कॅरम किंवा बाकीचे डाव मांडले जायचे.

    आमच मुळ घर देवगडला त्यामुळे आईच्या शाळेला सुट्टी लागली की आम्ही तिकडे जायचो. तिकडे  गेल्यावर  नुसती धमाल असायची. सकाळी निरशा दुधाचा चहा घेऊन आजीबरोबर रतांबे(कोकम) किंवा काजू गोळा करायला जायच. दुपारी बारा वाजता नैवेद्य झाला की हसत खेळत जेवणं व्हायची. जेवणात जवळपास रोजच आमरस असायचा. "पानात वाढलेल काही टाकायच नाही" हा नियम ठरलेला. या नियमामुळे मात्र मी एकदा रडत  रडत वांग्याची भाजी पाण्याबरोबर अक्षरशः गिळली होती. जेवणानंतर मग  झोपाळ्यावर  बसून गप्पा रंगायच्या. आठवड्यातून दोन दिवस आंबे घेऊन जाणारा ट्रक यायचा; मग दुपारी आंबा कॅनिंगच्या ठिकाणी कोणालातरी जबरदस्तीने(?) पाठवल जायच. बहुतेक वेळा यात मिच सापडायचे.
       घरी सतत कोणी ना कोणी येत असायच. मला वाटत, मी पुण्यात जेवढा चहा एका महिन्यात करते तेवढा चहा देवगडच्या घरी एका आठवड्याला करत असतील.  एखाद्या वेळी गावातल एखाद नमुना कॅरॅक्टर घरी येई  आणि आमची भरपूर करमणूक होत असे.

     संध्याकाळी  क्रिकेटपासून अगदी खांब-खांब पर्यंत अनेक खेळ खेळायचो . भांडण झाली की खेळ थांबायचा. मग थोड्या वेळाने अंताक्षरी रंगायची.  कधीकधी बाहेर फिरायला जायच आणि येताना  करवंद, जांभळ गोळा करुन घरी यायच. त्यातली निम्मी-अधिक  करवंद वाटेतच खावून संपलेली असायची.     

     दिवेलागणीच्या वेळी झोपाळ्यावर बसून शुभंकरोती, रामरक्षा, (लहान असताना तर पाढेही ) हा एक मोठा कार्यक्रम असे.  आठ साडेआठच्या दरम्यान रात्रीच जेवण झाल्यावर पुन्हा अंगणात बसून गप्पा रंगत. मी आणि माझी आत्ये बहीण तर अंथरुणावर पडल्यावरही खूप वेळ गप्पा मारत बसयचो. अर्थात यावरुन कित्येकदा बोलणी खाल्ली आहेत. अशा  लिहिण्यासारख्या खूप आठवणी  आहेत.
 
   आता प्रत्येकजण आपाआपल्या व्यापात अडकल आहे . लहानपणी भांडणं सोडवताना मावशी म्हणायची, "आत्ता एवढ भांडताय, पुढे लग्न झाल्यावर एकमेकांना भेटायची दूरच पण बघायची इच्छा झाली तरी ते ही शक्य होणार नाही." खरच आज असच घडतय. सगळ्यांनी एकत्र जमण्यासाठी ठरवून प्लॅनिंग कराव लागतय. अस वाटत जसजस आपण मोठं होत जातो तसतस #सहज सोप  अस काही घडतच नाही आयुष्यात.

©मानसी जोशी

Men will be men

काही दिवसांपूर्वी अप्पा बळवंत चौकातल्या एका दुकानात गेले होते. दुकानात प्रचंड गर्दी होती. त्यामुळे माझं पुस्तक मिळायला मला वेळ लागणार होता. मी जरा बाजूलाच थांबले. तिथे एका दुकानासमोर काही वाहने उलट सुलट पार्क केलेली होती. बाजूच्या दुकानातून एक "सुंदरा" बाहेर पडली आणि त्या अस्ताव्यस्त पार्किंगमधून स्वतःची ॲक्टिवा बाहेर काढायचा आटोकाट प्रयत्न करु लागली. समोरच चार/पाच कॉलेजकुमार उभे होते. त्यातला  एकजण तिला मदत करायला पुढे सरसावला आणि तिला तिची गाडी पार्किंगमधून बाहेर काढून दिली. सुंदरा गोड हसून "थॅंक्स" म्हणाली.
   "बास! याचसाठी केला होता सगळा अट्टाहास", असे भाव त्याच्या चेहऱ्यावर आले.
    तो तिच्या गोड हसण्याकडे बघत कसबसं  "ओह! दॅट्स फाईन मेंशन नॉट प्लीज”.. म्हणेपर्यंत ती निघूनही गेली होती. तो मात्र ती दिसेनाशी होइपर्यंत तिच्याकडे बघत राहिला.
     थोड्या वेळाने तिथे एक मुलगा आला. या मुलीची गाडी पार्किंगमधून काढताना त्याच्या पल्सरचा बळी गेला होता. त्याची पल्सर अनेक गाड्यांचा चक्रव्यूहामध्ये अडकली होती. इथे प्रचंड उलथापालथ झाली आहे हे त्याच्या लक्षात आलं. शेवटी पाच मिनिटं अथक परिश्रम करुन त्याने त्याची पल्सर बाहेर काढली. त्या चार/पाच मुलांचा ग्रूप तिथेच मजा बघत उभा होता पण  बिचाऱ्याच्या मदतीला कोणीही आलं नाही.
 "स्त्री ही स्त्री ची शत्रू असते" हे  ऐकलं होतं पण 'पुरुष हा पुरुषाचा शत्रू असतो', हे त्या दिवशी पहिल्यांदा अनुभवलं. 😂😝

     काही महिन्यांपूर्वी एका कामानिमित्त कोथरूडला गेले होते. परत येताना कॉलेजमधला एक मित्र भेटला. जुन्या आठवणी निघाल्या. बोलता बोलता म्हणाला, "इथे उन्हात उभं राहून बोलण्यापेक्षा कॉफी घेऊया का?" 
     मलाही वेळ होता म्हणून समोरच्याच एका रेस्टॉरंटमध्ये गेलो.  मस्त कॉफी आणि सॅण्डविच घेऊन झाल्यावर वेटरने बिल आणून दिल. मी पर्समधून पैसे काढणार इतक्यात त्याने पटकन बिल दिलं आणि  म्हणाला, “अग काय तू ? हे कॉलेज कॅंटिन नव्हे TTMM  करायला." मी हसून लगेच पर्स बंद केली. स्त्री दाक्षिण्य का काय म्हणतात ते हेच असावं बहुदा.

   काही दिवसांपूर्वी लेकीने मला सांगितल, "आई काल ना बसमध्ये माझ वरुणशी भांडण झाल. मी त्याच्याशी बोलत नव्हते तर कालपासून तो मला २० वेळा सॉरी म्हणाला. खरंतर मी त्याला कालच माफ केल होतं, पण तो कितीवेळा सॉरी म्हणतो ते बघायचं होतं मला." यावर काय बोलावं तेच कळत नव्हतं मला.
    लेकीने सांगितलेला दुसरा किस्सा ऐकल्यावर मात्र आपली लेक आता मोठी होतेय याची जाणीव झाली. त्या दिवशी घरी आल्यावर म्हणाली, "आई बॉइज काय एवढे पण वाईट नसतात जेवढे मला वाटत होते. आज माझा इरेझर मिळत नव्हता तर माझ्या बेंच पार्टनरने त्याच्याजवळचा extra इरेझर  मला दिला. पुढची गम्मत म्हणजे नंतर मला माझा इरेझर मिळाला म्हणून मी त्याचा इरेजर त्याला परत दिला. नंतर  मागच्या बेंचवरच्या मुलाने त्याच्याकडे इरेझर मागीतला. पण त्याने त्याला नाही दिला  इरेजर आणि सांगितलं, 'आपल्या वस्तू आपण घेऊन यायच्या."

   मनात आलं काल परवापर्यंत मुलींशी शत्रू असल्याच्या थाटात वावरणारे,  मुलींशी भांडणारे मुलगे मुलींना कधी फेवर करु लागतात ते त्यांचं त्यांना पण कळत नसेल.

    मध्यंतरी एका टिव्ही शो मध्ये एक वाक्य ऐकलं होतं, "पुरुषप्रधान संस्कृती म्हणता म्हणता पुरुष प्रधानच बनून राहिले आणि स्त्रीया मात्र राण्या बनून राज्य करु लागल्या." हे वाक्य पटलं नाही पटलं हा मुद्दा वेगळा. पण ज्या पद्धतीने प्रधान आणि राणीचा संदर्भ जोडला ते बघता हे वाक्य मला खूप आवडलं. 

©मानसी जोशी